جزئیات فرمول جدید بازنشستگی اعلام شد/پایان تأثیر تعیینکننده «دو سال آخر» بر مستمری
مدیرکل بیمههای اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که در مدل «مستمری جمع» ، مستمری بازنشستگان بر اساس کل سوابق بیمهپردازی و میزان مشارکت واقعی افراد در صندوقهای بازنشستگی محاسبه میشود.
مدیرکل بیمههای اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از اجرای مدل جدید محاسبه مستمری بازنشستگی با عنوان «مستمری جمع» خبر داد و اعلام کرد این طرح با هدف تحقق عدالت بیمهای، حفظ حقوق بیمهشدگان دارای سوابق پراکنده در صندوقهای مختلف و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی در محاسبه مستمری طراحی شده است.
سمیرا اسمعیلی در تشریح ابعاد این طرح اظهار کرد: مبنای اصلی طراحی مدل «مستمری جمع» برقراری عدالت در نظام بیمهای کشور است. در این روش، میزان مستمری دریافتی هر فرد به صورت مستقیم با میزان مشارکت او در پرداخت حق بیمه و مدت زمان حضورش در نظام بیمهای ارتباط دارد و حقوق بازنشستگی افراد بر اساس سوابق واقعی بیمهپردازی آنان تعیین میشود.
وی افزود: در سالهای گذشته یکی از چالشهای موجود در نظام بازنشستگی، نحوه محاسبه مستمری برای افرادی بود که در طول دوران اشتغال خود در چند صندوق بیمهای مختلف سابقه پرداخت حق بیمه داشتند. طرح جدید تلاش میکند این مسئله را به شکلی عادلانه و شفاف حل کند.
هر صندوق فقط سهم خود را پرداخت میکند
مدیرکل بیمههای اجتماعی وزارت کار درباره سازوکار مالی این طرح توضیح داد: در مدل جدید، هر صندوق بازنشستگی صرفاً مسئول پرداخت بخشی از مستمری است که مربوط به سوابق بیمهای فرد در همان صندوق باشد.
وی تأکید کرد: به دلیل اینکه هر صندوق فقط سهم مربوط به سوابق خود را پرداخت میکند، اجرای این طرح هیچ بار مالی جدیدی برای صندوقهای بازنشستگی ایجاد نخواهد کرد و تعهدات مالی آنها افزایش نمییابد.
اسمعیلی گفت: در واقع، هدف از این طرح توزیع عادلانه مسئولیت میان صندوقها و جلوگیری از بروز اختلافات احتمالی درباره سوابق بیمهای افراد است.
تغییر اساسی در نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی
وی در ادامه با اشاره به تفاوتهای مدل جدید با شیوههای قبلی محاسبه مستمری اظهار داشت: تاکنون در بسیاری از صندوقها، حقوق بازنشستگی بر مبنای میانگین دستمزد ۲۴ ماه پایانی خدمت محاسبه میشد و همین موضوع نقش تعیینکنندهای در میزان مستمری افراد داشت.
به گفته مدیرکل بیمههای اجتماعی، در روش جدید دیگر صرفاً دو سال پایانی اشتغال مبنای اصلی محاسبات نخواهد بود.
وی توضیح داد: در مدل «مستمری جمع»، معیار محاسبه سهم هر صندوق، نسبت دستمزد فرد به حداقل دستمزد در دورهای است که فرد در آن صندوق بیمهپردازی کرده است. بنابراین شرایط اقتصادی و سطح دستمزد هر دوره به صورت مستقل در محاسبات لحاظ میشود.
اسمعیلی افزود: اگر فردی در طول دوران اشتغال خود در چند صندوق مختلف سابقه بیمه داشته باشد، هر صندوق سهم مستمری مربوط به همان دوره را بر اساس دستمزدها و مقررات همان زمان محاسبه خواهد کرد و در نهایت مجموع این سهمها مستمری نهایی فرد را تشکیل میدهد.
عدالت بیشتر برای بیمهشدگان دارای سوابق متنوع
مدیرکل بیمههای اجتماعی برای تشریح بهتر این موضوع مثالی مطرح کرد و گفت: فرض کنید فردی سالها قبل در یک صندوق بیمهای مشغول به کار بوده و سپس به صندوق دیگری منتقل شده است. در این شرایط، سهم مستمری مربوط به دوره نخست بر اساس دستمزدها و شرایط همان سالها محاسبه میشود و به دلیل تغییر صندوق یا تغییر وضعیت شغلی، حقوق آن دوره از بین نمیرود.
وی افزود: این شیوه باعث میشود تمامی سالهای بیمهپردازی فرد در تعیین مستمری نقش داشته باشد و حقوق بازنشستگی صرفاً به دوره کوتاهی از پایان خدمت محدود نشود.
حذف انگیزه برای افزایش صوری حقوق
یکی از مهمترین موضوعاتی که در سالهای گذشته همواره مورد بحث کارشناسان حوزه تأمین اجتماعی قرار داشته، افزایش غیرواقعی دستمزد در سالهای پایانی خدمت با هدف افزایش مستمری بازنشستگی بوده است.
اسمعیلی در این باره گفت: در مدلهای سنتی، افزایش حقوق در دو سال آخر اشتغال تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر میزان مستمری داشت و همین مسئله در برخی موارد زمینه سوءاستفاده را فراهم میکرد.
وی ادامه داد: اما در مدل «مستمری جمع» کل دوره بیمهپردازی فرد مبنای محاسبه قرار میگیرد و سهم هر دوره به صورت مستقل محاسبه میشود؛ بنابراین افزایش ناگهانی و صوری حقوق در سالهای پایانی دیگر نمیتواند تأثیر تعیینکنندهای بر مستمری داشته باشد.
مدیرکل بیمههای اجتماعی تأکید کرد: این رویکرد ضمن افزایش عدالت، انگیزه رفتارهای غیرواقعی و دستکاری دستمزدها در سالهای منتهی به بازنشستگی را نیز از بین میبرد.
راهاندازی سامانه شفاف محاسبه مستمری
وی همچنین از طراحی و راهاندازی سامانهای جدید برای اجرای این طرح خبر داد و گفت: در این سامانه، بیمهشدگان میتوانند پیش از نهایی شدن فرآیند بازنشستگی، تمامی جزئیات مربوط به محاسبه مستمری خود را مشاهده کنند.
اسمعیلی افزود: افراد میتوانند سهم هر صندوق، میزان سوابق بیمهای ثبتشده و نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی خود را به صورت شفاف بررسی و تأیید کنند.
به گفته وی، این سامانه با هدف افزایش شفافیت، کاهش اختلافات احتمالی و ایجاد اطمینان بیشتر برای بیمهشدگان طراحی شده است.
طرح جدید ارتباطی با ادغام صندوقها ندارد
مدیرکل بیمههای اجتماعی در پایان به برخی ابهامات مطرحشده درباره اجرای این طرح اشاره کرد و گفت: اجرای «مستمری جمع» به هیچ عنوان به معنای ادغام یا یکپارچهسازی صندوقهای بازنشستگی نیست.
وی تأکید کرد: هر صندوق همچنان به صورت مستقل فعالیت خواهد کرد و ساختار حقوقی و مالی صندوقها تغییری نخواهد کرد.
اسمعیلی خاطرنشان کرد: هدف اصلی این طرح، حفظ حقوق بیمهشدگان، جلوگیری از هدررفت سوابق بیمهای، تسهیل دسترسی افراد به حقوق بازنشستگی و ایجاد عدالت بیشتر در نحوه محاسبه مستمریها است.
وی افزود: با اجرای این مدل، افرادی که در طول دوران کاری خود بین صندوقهای مختلف جابهجا شدهاند، میتوانند اطمینان داشته باشند که تمامی سوابق بیمهای آنها در تعیین حقوق بازنشستگی لحاظ خواهد شد و هیچ بخشی از سابقه پرداخت حق بیمه آنان نادیده گرفته نمیشود.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما