رشد اشتغال خدماتی/اقتصاد ایران از تولید فاصله میگیرد؟
آمارهای بازار کار در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بخش خدمات با جذب بیش از ۵۳ درصد شاغلان، همچنان اصلیترین موتور اشتغال کشور است؛ در حالی که نرخ بیکاری اندکی کاهش یافته، نرخ مشارکت اقتصادی با افت مواجه شده است.
بررسی آخرین آمارهای بازار کار کشور در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد ساختار اشتغال ایران بیش از گذشته به سمت بخش خدمات حرکت کرده است؛ بهطوری که بیش از نیمی از شاغلان در این بخش فعالیت دارند و خدمات به عنوان اصلیترین بخش جذبکننده نیروی کار شناخته میشود.
بر اساس دادههای منتشرشده، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۰.۱ واحد درصدی نسبت به سال قبل به ۷.۵ درصد رسیده است. این رقم نشان میدهد از مجموع جمعیت فعال اقتصادی کشور، شامل افراد شاغل و بیکار، ۷.۵ درصد در جستوجوی کار بودهاند.
همچنین نرخ مشارکت اقتصادی در این سال ۴۰.۶ درصد ثبت شده که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش ۰.۴ واحد درصدی داشته است. کاهش مشارکت اقتصادی به این معناست که بخشی از جمعیت در سن کار، از بازار کار خارج شده یا تمایلی به ورود فعال به آن نداشته است.
افزایش محدود تعداد شاغلان
بررسی تعداد شاغلان نشان میدهد جمعیت شاغل ۱۵ ساله و بیشتر در سال ۱۴۰۴ به حدود ۲۴ میلیون و ۸۲۲ هزار نفر رسیده است. این رقم نسبت به سال گذشته تنها حدود ۳۴ هزار نفر افزایش داشته که نشاندهنده رشد محدود اشتغال در یک سال گذشته است.
در مقابل، جمعیت غیرفعال اقتصادی شامل گروههایی مانند دانشآموزان، دانشجویان، خانهداران، بازنشستگان و افرادی که درآمد بدون اشتغال دارند، افزایش یافته و به حدود ۳۹ میلیون و ۳۱۱ هزار نفر رسیده است. این جمعیت نسبت به سال قبل حدود ۷۹۱ هزار نفر بیشتر شده است.
خدمات، پیشتاز جذب نیروی کار
در میان بخشهای مختلف اقتصادی، خدمات بیشترین سهم اشتغال را در اختیار دارد. طبق آمارهای سال ۱۴۰۴، ۵۳.۲ درصد از کل اشتغال کشور در بخش خدمات متمرکز بوده است.
پس از خدمات، بخش صنعت با سهم ۳۲.۸ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفته و کشاورزی نیز ۱۳.۹ درصد از اشتغال کشور را به خود اختصاص داده است.
این ترکیب نشان میدهد اقتصاد ایران مانند بسیاری از اقتصادهای جهان، بهتدریج به سمت افزایش سهم فعالیتهای خدماتی حرکت کرده است؛ روندی که تحت تأثیر تغییر الگوی مصرف، توسعه فناوری و گسترش کسبوکارهای جدید تقویت شده است.
چرا خدمات سهم بیشتری از اشتغال دارد؟
کارشناسان چند عامل را در رشد اشتغال خدماتی مؤثر میدانند. نخست، تغییر ساختار اقتصادی و حرکت تدریجی از اقتصاد مبتنی بر تولید سنتی به سمت فعالیتهای خدماتی و دیجیتال است.
دومین عامل، رشد کسبوکارهای خرد، اینترنتی و پلتفرمی است. توسعه تجارت الکترونیک، خدمات آنلاین، حملونقل، لجستیک و مشاغل وابسته به فناوری باعث شده فرصتهای شغلی جدیدی بدون نیاز به سرمایهگذاری سنگین صنعتی ایجاد شود.
از سوی دیگر، کاهش جذابیت برخی فعالیتهای سنتی مانند کشاورزی نیز در تغییر ترکیب اشتغال اثرگذار بوده است. مشکلات اقلیمی، کاهش منابع و دشواریهای این بخش باعث شده بخشی از نیروی کار، بهویژه نسل جوان، به سمت مشاغل خدماتی گرایش پیدا کند.
همچنین ورود به بخش خدمات معمولاً نسبت به صنعت سادهتر است؛ چرا که بسیاری از مشاغل خدماتی نیازمند سرمایه اولیه بالا، تجهیزات گسترده یا تخصصهای فنی پیچیده نیستند.
با این حال، افزایش سهم خدمات در اشتغال لزوماً به معنای تقویت پایدار بازار کار نیست و کیفیت مشاغل ایجادشده، میزان درآمد، امنیت شغلی و رسمی بودن آنها از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی وضعیت اشتغال باید مورد توجه قرار گیرد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام