بحران خاموش در تأمین اجتماعی/بیمهشدگان از چرخه پرداخت خارج میشوند
یک کارشناس حوزه رفاه و تأمین اجتماعی با هشدار نسبت به کاهش تداوم بیمهپردازی، این روند را نشانه گسست میان بازار کار و نظام تأمین اجتماعی دانست و تأکید کرد ادامه این وضعیت میتواند پایداری مالی بزرگترین صندوق بیمهای کشور را با بحران جدی روبهرو کند.
یک کارشناس حوزه رفاه و تأمین اجتماعی با هشدار نسبت به کاهش تداوم بیمهپردازی در کشور، این موضوع را فراتر از یک شاخص آماری دانست و تأکید کرد افت ماندگاری بیمهشدگان در چرخه پرداخت حق بیمه، نشانهای از بحران ساختاری در بازار کار و تهدیدی جدی برای آینده صندوق تأمین اجتماعی است.
هادی بهمدی با اشاره به گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ سازمان تأمین اجتماعی اظهار کرد: میانگین تداوم بیمهپردازی در کشور تنها ۲۷ روز است؛ به این معنا که بخش قابل توجهی از بیمهشدگان جدید، کمتر از یک ماه پس از شناسایی از چرخه پرداخت حق بیمه خارج میشوند. به گفته وی، این روند را میتوان «سونامی خاموش» نظام تأمین اجتماعی نامید که پایداری مالی و کارآمدی این صندوق را با مخاطره روبهرو کرده است.
وی توضیح داد که تداوم بیمهپردازی، شاخصی برای سنجش پایداری اشتغال و میزان پایبندی کارفرمایان به پرداخت حق بیمه است و صرف شناسایی بیمهشدگان جدید، بدون استمرار پرداخت حق بیمه، نه تنها درآمد پایداری برای سازمان ایجاد نمیکند، بلکه هزینههای بازرسی و شناسایی را نیز افزایش میدهد.
بهمدی با اشاره به آمارهای سازمان تأمین اجتماعی گفت: در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۸۹۰ هزار بیمهشده و ۱۴۷ هزار کارگاه جدید شناسایی شدهاند، اما تداوم بیمهپردازی در بسیاری از استانها همچنان پایین است و این موضوع مانع بهبود وضعیت منابع سازمان میشود.
این کارشناس حوزه رفاه همچنین نسبت به کاهش مستمر نسبت پشتیبانی صندوق تأمین اجتماعی هشدار داد و افزود: این شاخص که نسبت تعداد بیمهپردازان به مستمریبگیران را نشان میدهد، از ۶.۸ در سال ۱۳۸۶ به ۵.۵ در سال ۱۳۹۶ و ۳.۷ در بهار ۱۴۰۴ کاهش یافته است؛ در حالی که نسبت مطلوب برای پایداری صندوقهای بازنشستگی بین ۶ تا ۷ برآورد میشود.
وی تأکید کرد کاهش تداوم بیمهپردازی، درآمدهای پیشبینیشده سازمان را محقق نمیکند، هزینههای اجرایی را افزایش میدهد و با توجه به کسری منابع، فشار بیشتری بر وضعیت مالی صندوق وارد میسازد. به گفته بهمدی، ادامه این روند میتواند سازمان را ناچار به استفاده بیشتر از ذخایر یا استقراض برای ایفای تعهدات خود کند.
بهمدی همچنین گسترش اشتغال غیررسمی و فرار بیمهای را از دیگر پیامدهای این وضعیت دانست و اظهار کرد: برآوردها نشان میدهد حدود ۶۰ درصد اشتغال کشور غیررسمی است و میلیونها نفر از پوشش پایدار بیمهای برخوردار نیستند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش بهرهوری نیروی کار، نابرابری اجتماعی را نیز تشدید میکند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: پایین بودن تداوم بیمهپردازی صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه زنگ خطری برای آینده نظام تأمین اجتماعی و ثبات اقتصادی و اجتماعی کشور محسوب میشود و اصلاح این روند نیازمند سیاستگذاری مبتنی بر داده، شفافیت و مشارکت همه ذینفعان است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما