چرخش بزرگ در تجارت ایران/سهم بنادر شمالی از واردات کالا ۱۴ درصد جهش کرد

در پی چالش‌های اخیر در بنادر جنوبی و ناپایداری‌های ایجاد شده در مسیرهای دریایی تنگه هرمز، راهبرد «چرخش تجارت از جنوب به شمال» به‌طور جدی در دستور کار قرار گرفته است. آمارهای رسمی نشان‌دهنده توفیق نسبی این رویکرد است؛ به‌گونه‌ای که به گفته مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، سهم بنادر شمالی در واردات کالاهای اساسی با رشدی ۱۴ درصدی به ۳۲ درصد رسیده است.

بروز تنش‌های منطقه‌ای و فشارهای ناشی از محدودیت‌های دریایی، ضرورت بازآرایی شبکه لجستیکی کشور را دوچندان کرده است. صاحبان کالا و فعالان تجاری به دلیل ریسک‌های موجود، تمایل کمتری به عبور از تنگه هرمز دارند؛ موضوعی که باعث شده است مسئولان و کارشناسان با تأکید بر «تمرکززدایی»، خواستار تقویت کریدورهای شرقی و بنادر شمالی برای تضمین امنیت غذایی و کاهش اثرپذیری از شرایط بحرانی شوند.

عبور از وابستگی به بنادر جنوبی

کارشناسان حمل‌ونقل بر این باورند که حاکمیت باید با بهره‌گیری از مسیرهای جایگزین خاکی و آبی مستقل از تنگه هرمز، جریان ورود کالاهای اساسی را متنوع کند. در همین راستا، استفاده از ترکیب مدهای حمل‌ونقلی (ریل و جاده) و تقویت کریدورهای شرق کشور به عنوان پشتیبان تجارت، در اولویت قرار گرفته است.

رئیس انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران با تأکید بر اینکه تاب‌آوری اقتصادی بدون شبکه حمل‌ونقل کارآمد ممکن نیست، تصریح کرد که کشورهای موفق در شرایط پیچیده، بیش از هر چیز بر تقویت زیرساخت‌های لجستیکی و مدیریت زنجیره تأمین تمرکز کرده‌اند.

بازتعریف فرآیندهای لجستیکی کشور

وزیر راه و شهرسازی نیز با اشاره به فشارها و محاصره‌های دریایی، از بازتعریف فرآیند ورود و خروج کالا با همکاری کمیسیون عمران مجلس خبر داده است. طبق این گزارش، ظرفیت پایانه‌های مرزی در شرق و غرب و ظرفیت بنادر شمالی کشور برای جایگزینی مسیرهای آسیب‌دیده، شناسایی و احصا شده است.

آمارهای رسمی از تغییر نقشه تجاری ایران

آمارهای سازمان بنادر و دریانوردی گویای این تغییر استراتژیک است: در حالی که سال گذشته تنها ۱۸ درصد واردات کالاهای اساسی از بنادر شمالی انجام می‌شد، این سهم در بازه زمانی ابتدای سال تا ۳۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ به ۳۲ درصد افزایش یافته و سهم بنادر جنوبی از ۸۲ درصد به ۶۸ درصد کاهش یافته است. همچنین علیرغم محدودیت‌ها، از ۹ اسفندماه سال گذشته تا پایان اردیبهشت‌ماه، در مجموع ۲۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تن کالا در بنادر کشور تخلیه و بارگیری شده است.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما