بسته حمایتی وزارت اقتصاد و سازمان بورس جواب داد؛ بازار سهام پس از ۸۰ روز با قدرت برگشت

بازگشایی بورس تهران پس از ۸۰ روز تعطیلی اجباری، به یکی از مهم‌ترین آزمون‌های بازار سرمایه ایران تبدیل شد؛ آزمونی که برخلاف پیش‌بینی بسیاری از تحلیلگران، نه‌تنها به سقوط بازار منجر نشد، بلکه با ثبت عملکردی مثبت، نشانه‌هایی از بازگشت اعتماد به بورس را نمایان کرد.

تعطیلی بازار سهام از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا آغاز شد؛ مقطعی که فضای اقتصادی کشور تحت تأثیر تنش‌های جنگی و سطح بالای نااطمینانی قرار داشت. در آن زمان، بسیاری از کارشناسان هشدار می‌دادند که بازگشایی بورس پس از چنین وقفه‌ای، به احتمال زیاد با ریزش شدید شاخص‌ها، فشار سنگین فروش و افت گسترده قیمت‌ها همراه خواهد بود.

با این حال، آنچه در عمل رخ داد، متفاوت از سناریوهای بدبینانه بود. بورس تهران پس از بازگشایی توانست در بیش از ۱۰ روز معاملاتی عملکردی مثبت از خود به جا بگذارد و حتی در برخی روزها، تمام نمادهای معاملاتی در محدوده مثبت بسته شدند. همچنین در معاملات ۱۱ خرداد ۱۴۰۵، با وجود منفی بودن حدود ۲۵ درصد نمادها، بازار شاهد جهش حجم معاملات و ثبت بیش از ۳.۳ هزار میلیارد تومان ورود پول حقیقی بود؛ آماری که از تداوم تحرک در معاملات و بهبود فضای روانی بازار حکایت دارد.

ارزیابی مثبت از نحوه بازگشایی بازار

آرش شهریاری، کارشناس بازار سرمایه، در ارزیابی این روند گفت: اگر منصفانه قضاوت شود، عملکرد وزارت امور اقتصادی و دارایی، رئیس سازمان بورس و شورای عالی بورس در نحوه بازگشایی بازار سهام، هوشمندانه و مؤثر بوده است. به گفته او، پیش از آغاز دوباره معاملات، اغلب تحلیلگران انتظار ریزش ۱۵ تا ۲۰ درصدی بازار را داشتند، اما چنین اتفاقی رخ نداد و همین مسئله نشان می‌دهد مدیریت بازگشایی با دقت بیشتری انجام شده است.

وی با اشاره به وضعیت کلی بازار سرمایه افزود: بورس در مقایسه با سایر بازارها، یکی از جامانده‌ترین بازارها در شرایط فعلی به شمار می‌رود. از نگاه او، با توجه به تورم ماه‌های گذشته و تعطیلی سه‌ماهه معاملات، طبیعی بود که قیمت سهام برای رسیدن به سطوح واقعی خود نیازمند بازتنظیم باشند. شهریاری تأکید کرد این روند می‌تواند به‌ویژه در مورد شرکت‌هایی که سودآوری باکیفیت و پایدار دارند، ادامه پیدا کند.

او همچنین نقدشوندگی را مهم‌ترین نشانه یک بازار کارا دانست و گفت حفظ امکان معامله روان و شفاف، باید در اولویت سیاست‌گذار بازار سرمایه باقی بماند.

بسته حمایتی؛ عامل اصلی مدیریت هیجان بازار

بررسی اقدامات انجام‌شده نشان می‌دهد موفقیت نسبی بورس در مرحله بازگشایی، تا حد زیادی حاصل بسته حمایتی و تنظیمی هماهنگ میان وزارت اقتصاد و سازمان بورس بوده است؛ بسته‌ای که با هدف مدیریت انتظارات، کنترل هیجان منفی و کاهش فشار فروش طراحی و اجرا شد.

از جمله مهم‌ترین این اقدامات می‌توان به افزایش ساعات معاملات تا ۱۳:۳۰، اعمال محدودیت بر ارسال سفارش‌های فروش توسط معامله‌گران حقوقی، انتشار اوراق اختیار فروش تبعی «هموطن» و نیز اعطای وام ۲۰۰ میلیون ریالی در قالب طرح «نقدینه» اشاره کرد.

همچنین افزایش ضریب تضمین در معاملات، تقویت منابع صندوق‌های حمایتی، بیمه سهام برای سهامداران خرد، تعیین تکلیف شرکت‌های آسیب‌دیده در جنگ ۴۰ روزه و الزام شرکت‌ها به افشای کامل اطلاعات در سامانه کدال پیش از بازگشایی، از دیگر محورهای این بسته بوده‌اند؛ اقداماتی که در مجموع به شکل‌گیری یک چارچوب حمایتی منسجم برای کنترل شرایط بحرانی کمک کردند.

شکست سناریوی نزولی

تجربه اخیر بورس تهران نشان داد که حتی در فضای بی‌ثبات و پرریسک نیز می‌توان با سیاست‌گذاری هماهنگ، زمان‌بندی مناسب و حمایت هدفمند، از بروز رفتارهای هیجانی شدید و ریزش‌های سنگین جلوگیری کرد. عملکرد مثبت بازار در روزهای پس از بازگشایی، همراه با ورود قابل‌توجه پول حقیقی، از نگاه بسیاری از ناظران به منزله شکست پیش‌بینی نزولی‌ها و نشانه‌ای از احیای تدریجی اعتماد در بازار سهام است.

در مجموع، بازگشایی بورس پس از ۸۰ روز تعطیلی، به‌جای آنکه به یک شوک منفی بزرگ تبدیل شود، به نمونه‌ای از مدیریت کنترل‌شده بحران در بازار سرمایه بدل شد؛ تجربه‌ای که اگر با حفظ شفافیت، تداوم نقدشوندگی و پشتیبانی هدفمند ادامه یابد، می‌تواند زمینه تقویت دوباره بورس و بازگشت پایدارتر سرمایه‌گذاران را فراهم کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما