۴.۵ میلیون تن کالای اساسی در بنادر؛ گمرک برای تسریع ترخیص وارد میدان شد
رئیسکل گمرک ایران با تشریح اقدامات اضطراری برای تسهیل تجارت در شرایط جنگی، از وجود حدود ۴.۵ میلیون تن کالای اساسی در ۱۳ بندر کشور خبر داد و گفت: گمرک برای جلوگیری از رسوب کالا، افزایش ظرفیت ترخیص و کاهش توقف محمولهها، مجموعهای از راهکارهای جدید را اجرا کرده است.
شرایط ویژه حاکم بر تجارت خارجی کشور در ماههای اخیر، گمرک را به سمت اجرای مجموعهای از سیاستهای اضطراری برای جلوگیری از توقف کالا در مرزها و بنادر سوق داده است. در همین چارچوب، تسهیل فرآیند ترخیص، کاهش زمان انجام تشریفات گمرکی، افزایش ظرفیت خروج کالا و مدیریت موجودی کالاهای اساسی در بنادر، به یکی از اولویتهای اصلی دستگاه گمرک تبدیل شده است.
فرود عسگری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیسکل گمرک ایران، در چهلوسومین نشست هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، با تشریح آخرین وضعیت تجارت خارجی و اقدامات گمرک اظهار کرد: در شرایط فعلی، هماهنگی میان دستگاههای مختلف از جمله سازمان استاندارد، وزارت بهداشت، قرنطینه و مرکز ارتباطات رادیویی اهمیت ویژهای دارد و در صورت بروز مشکل، موضوع برای تصمیمگیری سریع به دستگاه مسئول ارجاع میشود.
گمرک برای شرایط جنگی بسته اضطراری آماده کرد
عسگری با اشاره به تمهیدات گمرک پیش از آغاز جنگ گفت: این سازمان از قبل احتمال بروز اختلال در روند تجارت را بررسی کرده و بر همین اساس، بستهای برای مدیریت شرایط اضطراری تهیه کرده بود.
به گفته وی، این بسته در روز دهم آماده و برای طی مراحل قانونی به دولت ارائه شد و بخشی از آن نیز در ستاد ملی گذر به ریاست معاون اول رئیسجمهور و با دبیری وزیر راه و شهرسازی مورد بررسی قرار گرفت.
کلیات این بسته به تصویب رسیده و برای آن ۹ ماده تدوین شده است که بخش عمده آنها در کمیسیون اقتصاد نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
هدف اصلی این مجموعه تصمیمات، جلوگیری از ماندگاری کالا در مرزها و رساندن سریعتر محمولهها به واحدهای تولیدی عنوان شده است.
عسگری تأکید کرد که اجرای این سیاست به معنای حذف کنترلهای قانونی نیست و کنترلهای بهداشتی، قرنطینه، استاندارد و محیط زیست همچنان باید انجام شود؛ اما این کنترلها نباید باعث توقف طولانی کالا در مرز شود.
نمونهبرداری در مرز، آزمایش در مسیر
یکی از پیشنهادهای جدید گمرک برای کاهش زمان ترخیص کالا، تغییر فرآیند نمونهبرداری و انجام آزمایشها در زمان انتقال محموله به مقصد است.
عسگری توضیح داد: نمونه کالا میتواند در مرز یا بندر گرفته شود، اما خود کالا به سمت مقصد حرکت کند و دستگاه تخصصی مربوطه در طول مسیر، آزمایشها و بررسیهای لازم را انجام دهد.
برای مثال، اگر مقصد یک محموله اصفهان باشد، نمونه در مرز برداشته میشود و کالا به گمرک یا انبار مقصد انتقال مییابد؛ در همین فاصله نیز آزمایش نمونه انجام خواهد شد.
در مواردی که آزمایش تا زمان انتقال کالا به مقصد به پایان نرسد، پیشنهاد شده محموله با تعهد عدم مصرف به انبار صاحب کالا منتقل شود تا کالا در گمرک متوقف نماند و هزینههای انبارداری نیز کاهش پیدا کند.
یک نمونه برای چند دستگاه نظارتی
رئیسکل گمرک همچنین درباره کالاهایی مانند گندم که ممکن است نیازمند تأیید چند دستگاه باشند، پیشنهاد یکپارچهسازی فرآیند نمونهبرداری را مطرح کرد.
بر اساس این پیشنهاد، نمونه تنها یکبار و در زمان حضور کشتی در بندر یا کامیون در مرز گرفته شود و دستگاههای بهداشت، استاندارد، محیط زیست و قرنطینه بررسیهای خود را روی همان نمونه انجام دهند.
این روش میتواند از تکرار نمونهبرداری و انجام فرآیندهای موازی جلوگیری و زمان ترخیص کالا را کاهش دهد.
۶۳۰۰ خودرو بدون کد رهگیری ترخیص شدند
عسگری با اشاره به برخی تصمیمات اتخاذشده در دوره جنگ گفت: برای برخی الزامات از جمله کد رهگیری و تأمین ارز، مجوزهایی صادر شد تا مطالبه این موارد در شرایط جنگی متوقف شود.
در همین چارچوب، حدود ۶۳۰۰ خودرو بدون مطالبه کد رهگیری ترخیص شدند.
به گفته وی، این اقدام با مجوز شورای عالی امنیت ملی و هماهنگی بانک مرکزی انجام شد و در شرایط جنگی به ادامه روند ترخیص خودروها کمک کرد.
همچنین در زمینه اصلاح ارزش کالا، تعرفه و ثبت سفارش نیز مجوزهایی صادر شد تا صاحبان کالا یا نمایندگان آنها برای انجام اصلاحات، مدت طولانی در انتظار نمانند.
بارنامه زودتر از ثبت سفارش؛ کالا متوقف نمیشود
یکی دیگر از موانع موجود در فرآیند ترخیص، موضوع تقدم بارنامه نسبت به ثبت سفارش است.
عسگری گفت: اگر بارنامه کالا صادر شده باشد اما ثبت سفارش پس از آن انجام شده باشد، باید امکان ترخیص کالا فراهم شود.
وی افزود: این موضوع در بسته پیشنهادی گمرک پیشبینی شده و قرار است اختیار لازم به گمرک داده شود تا با اعمال کنترلهای مورد نیاز، از توقف محموله جلوگیری کند.
در خصوص اصلاح اطلاعاتی مانند سال ساخت یا ارزش کالا نیز پیشنهاد شده است که محموله متوقف نشود و صاحب کالا بتواند با ارائه تضمینهای لازم، فرآیند ترخیص را ادامه دهد.
بندر امام با ۶ خروجی به جای ۲ خروجی
رئیسکل گمرک از افزایش ظرفیت خروج کالا در بندر امام خمینی(ره) خبر داد و گفت: تعداد خطوط خروجی گمرک این بندر از ۲ خط به ۶ خط افزایش یافته است. این اقدام با هدف تسریع در خروج کالا و کاهش صف کامیونها و محمولهها انجام شده است.
همچنین برای واحدهایی که با مشکل نقدینگی مواجه هستند، مجوزهایی دریافت شده و اجرای برخی مقررات قانون بودجه تا پایان سال تمدید شده است تا مشکلات مالی مانع ادامه فعالیت اقتصادی و ترخیص کالا نشود.
سه مسیر برای تأمین ارز واردات
عسگری درباره واردات بدون انتقال ارز نیز گفت: سه مسیر در این زمینه مطرح شده است.
به گفته وی، استفاده از ارز سپرده خود واردکننده، واردات در مقابل صادرات و سایر روشهای تأمین ارز از جمله گزینههای مورد بررسی هستند.
این موضوع در کمیسیون اقتصاد مطرح شده و قرار است با حضور نمایندگان بانک مرکزی، سازوکار نهایی آن مشخص شود. همچنین برای جلوگیری از فاسد شدن کالاهایی که نیازمند بررسیهای بهداشتی هستند، پیشنهاد شده در برخی موارد محموله با تعهد عدم مصرف به سردخانه صاحب کالا منتقل شود تا تا زمان مشخص شدن نتیجه آزمایشها، کالا در انبار گمرک باقی نماند.
تمدید مصوبات اضطراری گمرک تا پایان شهریور
رئیسکل گمرک همچنین از تمدید مجموعه مصوبات اضطراری این سازمان خبر داد.
به گفته عسگری، مصوبه ۶۵ بندی، مصوبه ۱۲ بندی و مصوبه ۱۱ بندی گمرک تا پایان شهریورماه تمدید شده و این تصمیم به گمرکات سراسر کشور ابلاغ شده است.
این مصوبات با هدف تسهیل و تسریع تشریفات گمرکی و جلوگیری از ایجاد اختلال در روند تجارت خارجی در شرایط ویژه اجرا میشوند.
چک صیادی جایگزین ضمانتنامه بانکی میشود؟
عسگری یکی دیگر از پیشنهادهای مطرحشده برای کاهش فشار مالی بر فعالان اقتصادی را امکان استفاده از چک صیادی به جای ضمانتنامه بانکی عنوان کرد.
وی گفت پیشنهاد شده در موارد مشخص، فعالان اقتصادی بتوانند برای پرداخت حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده، به جای ضمانتنامه بانکی از چک صیادی استفاده کنند.
این پیشنهاد در صورت نهایی شدن میتواند بخشی از مشکلات بنگاههایی را که برای دریافت ضمانتنامه بانکی با محدودیت نقدینگی مواجه هستند، کاهش دهد.
رئیسکل گمرک تأکید کرد که گمرک در انتهای زنجیره کنترل قرار دارد و سیاستگذاری باید از سوی دستگاههای متولی انجام شود؛ وظیفه گمرک نیز اجرای سیاستها و تسهیل فرآیندهای تجاری است.
صف کامیونها در بازرگان از ۲۵۰۰ به ۲۰۰ دستگاه رسید
رئیسکل گمرک در ادامه به وضعیت مرز بازرگان اشاره کرد و گفت در مقطعی حدود ۲۵۰۰ کامیون برای خروج از کشور در صف قرار داشتند که با اقدامات انجامشده این تعداد کاهش یافته است.
به گفته عسگری، در دوره جنگ حدود ۳۰۰۰ کامیون درگیر این فرآیند بودند، اما اکنون تعداد کامیونهای منتظر به حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ دستگاه رسیده است.
وی تأکید کرد که برای حذف کامل صف کامیونها، طرف ترکیهای باید ظرفیت پذیرش خود را افزایش دهد.
به گفته رئیسکل گمرک، برای رسیدن صف به صفر، ترکیه باید بتواند روزانه حدود ۵۰۰ کامیون را پذیرش کند.
رایزنی با طرف ترکیهای برای افزایش ظرفیت ادامه دارد و قرار است موضوع در مرز بازرگان نیز پیگیری شود.
ریمدان؛ افزایش هشتبرابری نیروهای گمرکی
عسگری درباره وضعیت مرز ریمدان نیز گفت: کامیونهای پاکستانی حدود ۶۰ تن بار حمل میکنند، در حالی که ظرفیت انتقال بار در داخل کشور حدود ۲۰ تن است.
مقصد این محمولهها منطقه آزاد چابهار است و برای بهبود روند انتقال آنها برنامههایی در نظر گرفته شده است.
به گفته وی، تعداد نیروهای گمرک در ریمدان از ۵ نفر به حدود ۴۰ نفر افزایش یافته و این آمادگی وجود دارد که خدمات گمرکی در دو شیفت و حتی به صورت ۲۴ ساعته ارائه شود.
همچنین سه تا چهار لاین در پایانه و بازارچه مرزی ایجاد شده و از نظر ارائه خدمات گمرکی مشکلی وجود ندارد؛ با این حال، افزایش ظرفیت پذیرش کامیون در سمت پاکستان همچنان ضروری است.
عسگری گفت در حال حاضر حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ کامیون در این شرایط در حال تخلیه بار هستند و برای حل این مشکل، دستگاههای مختلف از جمله استانداری سیستان و بلوچستان، وزارت راه و شهرسازی و سازمان پایانهها باید همکاری کنند.
صادرات ۲۴ درصد کاهش یافت
رئیسکل گمرک در بخش دیگری از سخنان خود به آمار تجارت خارجی کشور پرداخت و گفت از ابتدای سال تا ۲۵ مردادماه، صادرات کشور حدود ۱۵ میلیارد دلار و واردات نزدیک به ۱۷ میلیارد دلار بوده است.
به گفته وی، صادرات کشور در این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۴ درصد کاهش داشته است.
این کاهش در حالی رخ داده که همزمان محدودیتهای ارزی، مشکلات تجارت خارجی و شرایط ویژه اقتصادی، بر فعالیت صادرکنندگان و واردکنندگان اثر گذاشته است.
واردات موبایل ۷۰ درصد کاهش یافت
عسگری همچنین از افت شدید واردات تلفن همراه خبر داد. به گفته وی، در مدت مشابه سال گذشته حدود ۳ میلیون و ۱۶۰ هزار دستگاه تلفن همراه وارد کشور شده بود، اما امسال این رقم به حدود یک میلیون دستگاه رسیده است.
ارزش واردات تلفن همراه نیز در این مدت حدود ۷۰ درصد کاهش یافته است.
رئیسکل گمرک علت این کاهش را تغییر اولویتهای وارداتی عنوان کرد و گفت در شرایط فعلی تلفن همراه در اولویت وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار ندارد و تأمین مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز تولید در اولویت قرار گرفته است.
ترخیص ۲۵ هزار خودرو؛ رشد ۶۷ درصدی
در مقابل، روند ترخیص خودرو افزایش داشته است. عسگری گفت تا ۲۵ مردادماه حدود ۲۵ هزار دستگاه خودرو ترخیص شده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، افزایش حدود ۶۷ درصدی را نشان میدهد.
این آمار نشان میدهد با وجود محدودیتهای موجود در تجارت خارجی، روند ترخیص خودرو نسبت به سال گذشته سرعت بیشتری گرفته است.
ترانزیت خارجی به ۶.۵ میلیون تن رسید
رئیسکل گمرک وضعیت ترانزیت خارجی کشور را نیز نسبتاً مناسب ارزیابی کرد و گفت حجم ترانزیت خارجی به حدود ۶.۵ میلیون تن رسیده است.
وی همچنین درباره واردات کالاهای اساسی اظهار کرد: از ابتدای سال حدود ۹.۵ میلیون تن کالای اساسی وارد کشور شده که ارزش آن حدود ۷ میلیارد دلار بوده است.
ارزش واردات کالاهای اساسی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۴ درصد کاهش داشته است.
۴.۵ میلیون تن کالای اساسی در ۱۳ بندر کشور
عسگری در مهمترین بخش سخنان خود درباره وضعیت ذخایر کالاهای اساسی گفت: در حال حاضر در ۱۳ بندر کشور حدود ۴.۵ میلیون تن کالای اساسی وجود دارد.
از این میزان، حدود ۴ میلیون تن در گمرکات قرار دارد، حدود ۱۴۵ هزار تن در حال تخلیه است و نزدیک به ۵۰۰ هزار تن نیز در لنگرگاهها منتظر تخلیه هستند.
تمرکز اصلی کالاهای اساسی در بندر امام خمینی(ره) است؛ بهگونهای که حدود ۳ میلیون تن کالای اساسی در این بندر قرار دارد و حدود یک میلیون تن دیگر در ۱۲ بندر کشور مستقر است.
با توجه به حجم بالای کالاهای اساسی موجود در بنادر، تسریع در تخلیه، انجام آزمایشها و تشریفات گمرکی و انتقال سریع محمولهها به مقصد، یکی از مهمترین اولویتهای تجارت خارجی کشور در شرایط فعلی به شمار میرود.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام