جی‌نف؛ کلید تازه دولت برای مقابله با زمین‌خواری و فرار مالیاتی

امروزه در بسیاری از کشورها، جی‌نف به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شود که بستر توسعه خدمات هوشمند، دولت الکترونیک و مدیریت دقیق اطلاعات مکانی را فراهم می‌کند و ایجاد نظام استاندارد آدرس‌دهی در کشور، توسعه اقتصاد دیجیتال و خدمات هوشمند، بهینه‌سازی توزیع منابع و هدفمندسازی یارانه‌ها و جلوگیری از فرار مالیاتی و زمین‌خواری از جمله مزیت‌های آن است.

به گزارش ایسنا، در روزهای اخیر آیین‌نامه گسترش و به کارگیری کدپستی و نشانی استاندارد مکان محور داده (جی نف) در دستگاه‌های اجرایی و ارائه دهندگان خدمات عمومی در هیأت دولت به تصویب رسید. در این آیین‌نامه تاکید شده که استفاده از کدپستی و نشانی استاندارد مکان‌محور در جهت ارائه خدمات دولتی و عمومی توسعه می‌یابد و نشانی به عنوان یک داده دقیق، استاندارد و قابل استفاده بین دستگاه‌های اجرایی، نقش پررنگ‌تری در ارائه خدمات هوشمند و مکان‌محور ایفا خواهد کرد.

مهم‌ترین اهداف تدوین این آیین‌نامه، یکپارچه‌سازی اطلاعات نشانی در کشور، افزایش دقت و سرعت خدمات‌رسانی، کاهش زمینه‌های تخلفات ملکی و ارتقای حکمرانی داده به شمار می‌رود.

کارشناسان بر این باورند که سامانه جی‌نف، یکی از ارکان اصلی تحقق دولت الکترونیک است و از آن به عنوان زیرساختی حیاتی برای تحقق دولت الکترونیک، مبارزه با فساد و هوشمندسازی خدمات یاد می‌کنند.طرح ملی مدیریت نشانی مکان‌محور یا جی‌نف (Geocoded National Address File)، یکی از طرح‌های کلیدی دولت چهاردهم است؛ سامانه‌ای که قرار است ساختار آشفته آدرس‌دهی، داده‌های مکان‌محور و سیستم‌های اطلاعات مکانی (GIS) در ایران را سر و سامان دهد.

از آنجا که هویت هر فرد با «کد ملی» شناخته می‌شود، هویت هر مکان نیز باید با «کدپستی» و «آدرس استاندارد» مشخص شود؛به همین دلیل در طرح جی‌نف، برای هر مکان اعم از واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و روستایی، یک آدرس یکتا تعریف و به مختصات جغرافیایی آن روی نقشه متصل می‌شود.

هم‌اکنون در بسیاری از کشورهای دنیا، برای مکان محور و ژئوکد کردن روش‌های مختلفی وجود دارد که یکی از محبوب‌ترین روش‌ها،جی‌نف است که در چند کشور پیاده‌سازی شده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که این پروژه در سطح جهان بسیار رقابتی است و تنها کشوری که توانسته آن را به‌ طور کامل اجرا کند، استرالیاست.حتی کشورهایی مثل هند که در حوزه IT پیشرو هستند،نتوانسته‌اند در این زمینه به پیشرفت چشمگیری دست پیدا کنند.

سامانه جی‌نف استرالیا یکی از قدیمی‌ترین و موفق‌ترین پایگاه‌های ملی آدرس ژئوکد شده در دنیاست که از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی آغاز شد و امروزه میلیون‌ها آدرس معتبر و مختصات جغرافیایی دقیق را در بر دارد. این سامانه به‌ دلیل ساختار یکپارچه و دسترسی آزاد به داده‌ها، توانسته تحولی جدی در خدمات شهری، امدادرسانی، پست و حتی بخش خصوصی استرالیا ایجاد کند.

جی‌نف در استرالیا نقشی اساسی در زندگی روزمره و برنامه‌ریزی کلان ایفا می‌کند.در خدمات اورژانس،دسترسی به موقعیت دقیق آدرس‌ها به نیروهای امدادی امکان می‌دهد در کمترین زمان به محل حادثه برسند. بانک‌ها و شرکت‌های بیمه نیز از این داده‌ها برای صحت‌سنجی نشانی مشتریان خود استفاده می‌کنند و کسب وکارهای پستی و لجستیکی با کمک جی‌نف، کالاها را سریع‌تر و دقیق‌تر تحویل می‌دهند.

خوشبختانه کشور ما نیز در راستای اجرای این پروژه از جی‌نف استرالیا الهام گرفته و نسبت به بسیاری از کشورها پیشرفت بهتری داشته است اما برای عملیاتی شدن پروژه به هماهنگی بهتر میان دستگاه‌های اجرایی نیاز است؛ به همین دلیل آیین‌نامه گسترش و به‌کارگیری کدپستی و نشانی استاندارد مکان محور داده که به پیشنهاد وزارت ارتباطات و سازمان برنامه و بودجه مطرح شده بود،طی روزهای اخیر در هیأت دولت به تصویب رسید.

کارشناسان بر این باورند که سامانه جی‌نف، یکی از ارکان اصلی تحقق دولت الکترونیک است و از آن به عنوان زیرساختی حیاتی برای تحقق دولت الکترونیک، مبارزه با فساد و هوشمندسازی خدمات یاد می‌کنند.

بی‌شک جی‌نف به عنوان یکی از پروژه‌های کلیدی ذیل نقشه راه تحول دیجیتال کشور، نقش اساسی در ایجاد بانک اطلاعات مکانی یکپارچه ایفا می‌کند و زمینه‌ساز ارتقای کیفیت خدمات عمومی، مدیریت بهینه منابع و توزیع عادلانه امکانات در سراسر کشور خواهد بود.

مهم‌ترین هدف دولت از اجرای طرح جی‌نف، هویت‌بخشی به مکان‌ها با هدف تسهیل و تسریع انواع خدمات شهری، رهگیری مبادلات کالا به منظور جلوگیری از احتکار و حذف بسترهای رشوه، فساد و رانت در کشور است.

دلیل اهمیت جی‌نف

در این پروژه قرار است اطلاعات مکانی، هویتی و مالی در کنار هم قرار گیرند؛ یعنی مشخص باشد چه کسی در کجا چه خدمتی دریافت می‌کند؟ نتیجه چیزی فراتر از ساماندهی نشانه‌هاست و از ارائه خدمات اجتماعی و برنامه‌ریزی شهری و روستایی تا بودجه‌ریزی مکان محور را در برمی‌گیرد. حتی قرار است دستگاه‌های اجرایی و خدماتی دریافت کدپستی در کنار کدملی را در فرایند ارائه خدمات عملیاتی کنند.

رئیس جمهور تاکید کرده همه دستگاه‌ها باید در تکمیل این پروژه همکاری کنند و مدیرانی که ماموریت‌های محوله را انجام ندهند مشمول جریمه خواهند شد. جی‌نف قرار است نشانی را از یک آدرس روی پاکت به یک داده کلیدی برای تصمیم‌گیری و حکمرانی تبدیل و مشخص کند هر خدمت برای چه کسی و دقیقا در کجا ارائه می‌شود؟

از مجموع ۱۳۶۱ شهری که باید در پروژه جی‌نف استانداردسازی شوند، نقشه و داده‌های مربوط به بیش از ۵۰۰ شهر دریافت شده است اما هدف نهایی، پوشش ۱۰۰ درصدی تمام این شهرها به ویژه تک‌تک ساختمان‌های موجود در آنهاست.

اجرای پروژه جی‌نف در کشور چه مزایایی دارد؟

امروزه در بسیاری از کشورهای دنیا، جی‌نف به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شود که بستر توسعه خدمات هوشمند، دولت الکترونیک و مدیریت دقیق اطلاعات مکانی را فراهم می‌کند. از مهم‌ترین مزایای پروژه جی‌نف می‌توان به ایجاد نظام استاندارد آدرس‌دهی در کشور، توسعه اقتصاد دیجیتال و خدمات هوشمند، بهینه‌سازی توزیع منابع و هدفمندسازی یارانه‌ها، جلوگیری از فرار مالیاتی و زمین‌خواری، کمک به شفافیت در نظام بانکی و مقابله با پولشویی، کاهش مصرف انرژی، کاهش تردد و ترافیک شهری، ایجاد فرصت‌های جدید برای کسب‌وکارهای دیجیتال و فراهم‌سازی زیرساخت دقیق برای سرشماری و اطلاعات مسکن اشاره کرد.

اواسط سال گذشته در راستای تسریع در اجرای پروژه «جی‌نف» و گسترش خدمات دیجیتال، چند تفاهم‌نامه‌ میان شرکت ملی پست و سازمان ثبت احوال کشور به امضا رسید تا بستر توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه ارائه خدمات ترکیبی فیزیکی و الکترونیکی را فراهم سازد.

شرکت ملی پست با تکیه بر ظرفیت‌های فنی، شبکه گسترده و تخصصی نیروی انسانی خود،متولی اصلی پیاده‌سازی جی‌نف در سطح ملی است و هم‌افزایی با سایر دستگاه‌ها ضامن موفقیت نهایی آن خواهد بود.

آیین‌نامه اجرایی گسترش و به‌ کارگیری کدپستی و نشانی استاندارد مکان‌محور با استناد به اصل ۱۳۸ قانون اساسی و در چارچوب مجموعه قوانین مرتبط با مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱، قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و ساماندهی بازار زمین و مسکن مصوب ۱۴۰۳ و اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۹۹ در امتداد آیین‌نامه نظام ملی آدرس‌گذاری مکان‌محور (GNAF) مصوب ۱۳۹۴ تدوین شده است.

هدف نهایی این پروژه پوشش دادن تمام شهرهای کشور است. طبق آمار گزارش شده در مقاطع مختلف اجرای این پروژه،تعداد کل شهرهای کشور حدود ۱۳۶۱ شهر است که باید در این سیستم استانداردسازی شوند. از این تعداد، نقشه و داده‌های مربوط به بیش از ۵۰۰ شهر دریافت شده اما هدف نهایی، پوشش ۱۰۰ درصدی تمام این شهرها به ویژه تک‌تک ساختمان‌های موجود در آنهاست. در پروژه GNAF برخلاف نقشه‌های معمولی، معیار اصلی فقط «تعداد شهر» نیست، بلکه تعداد ساختمان‌ها و آدرس‌های دقیق در هر شهر است تا بتوان یک کد پستی استاندارد و مکان‌محور برای هر نقطه تولید کرد.

با پیاده‌سازی این طرح در کشور، بخش اعظمی از هزینه‌های عملیاتی در دستگاه‌های خدمات‌رسان کاهش پیدا می‌کند. همچنین از کاهش ترددهای غیرضروری و اتلاف سوخت در ناوگان اورژانس، پلیس و شرکت‌های خدماتی جلوگیری می‌شود و صرفه‌جویی مستقیم در منابع دولتی و عمومی به وجود می‌آید.