مرغ ارزان شد، اما تولید در خطر است؛ زیان روزانه ۷۰۰ میلیارد تومانی مرغداران

قیمت مرغ در بازار طی هفته‌های اخیر روندی کاهشی داشته و هر کیلوگرم مرغ در محدوده ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان عرضه می‌شود؛ اما این کاهش قیمت در حالی رخ داده که هزینه تمام‌شده تولید حدود ۲۵۰ هزار تومان برآورد می‌شود. فعالان صنعت طیور هشدار می‌دهند ادامه این وضعیت می‌تواند به زیان سنگین مرغداران، خروج واحدهای تولیدی و در نهایت افزایش شدید قیمت مرغ در ماه‌های آینده منجر شود.

مرغداران روزانه ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان زیان می‌کنند

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی ایران، با اشاره به عدم تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار مرغ گفت: مازاد تولید باعث شده مرغداران نتوانند محصولات خود را با قیمت تمام‌شده به فروش برسانند.

به گفته وی، هزینه تولید هر کیلوگرم مرغ حدود ۲۵۰ هزار تومان است، در حالی که محصول در بازار بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان عرضه می‌شود و در برخی استان‌ها قیمت به حدود ۱۸۰ هزار تومان می‌رسد.

اسدالله‌نژاد زیان روزانه تولیدکنندگان را بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و هشدار داد تداوم این روند می‌تواند بسیاری از واحدهای تولیدی را از چرخه فعالیت خارج کند و امنیت غذایی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

خرید حمایتی؛ اما با قیمتی پایین‌تر از هزینه تولید

در راستای حمایت از بازار، خرید ۳۰ هزار تن مرغ مازاد، علاوه بر ۷۰ هزار تن ذخیره استراتژیک، در دستور کار قرار گرفته و بخشی از این میزان نیز خریداری شده است.

با این حال، فعالان صنعت طیور معتقدند قیمت تعیین‌شده برای خرید حمایتی با هزینه واقعی تولید فاصله دارد. بر اساس اعلام اتحادیه، قیمت ۳۳۵ هزار تومان برای خرید توسط شرکت پشتیبانی امور دام، پس از کسر هزینه‌های مربوط و افت بار، عملاً به حدود ۲۱۰ تا ۲۱۵ هزار تومان می‌رسد؛ رقمی که همچنان کمتر از هزینه واقعی تولید است.

ظرفیت تولید بیشتر از نیاز کشور است

یکی از عوامل اصلی افت قیمت مرغ، فاصله میان ظرفیت تولید و میزان مصرف داخلی عنوان می‌شود. ظرفیت تولید سالانه کشور بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن برآورد شده، در حالی که نیاز واقعی کشور کمتر از ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن است.

در چنین شرایطی، صادرات مستمر می‌تواند بخشی از مازاد تولید را جذب و از فشار عرضه بر بازار داخلی جلوگیری کند. با این حال، فعالان صنعت طیور تأکید دارند سیاست صادراتی نباید تابع تصمیمات مقطعی باشد و باید با رایزنی با کشورهای هدف و تعیین عوارض متناسب، امکان حضور پایدار مرغ ایرانی در بازارهای خارجی فراهم شود.

نوسازی مرغداری‌ها برای کاهش هزینه تولید

در کنار مدیریت عرضه، افزایش بهره‌وری و نوسازی واحدهای مرغداری نیز از الزامات کاهش هزینه تولید است. بسیاری از واحدهای تولیدی از نظر تجهیزات و استانداردهای فنی نیازمند نوسازی هستند و اختصاص تسهیلات کم‌بهره برای تجهیز واحدهای فرسوده می‌تواند به کاهش ضریب تبدیل و هزینه‌های تولید کمک کند.

کیفیت نهاده‌های دامی نیز از دیگر چالش‌های صنعت طیور است. فعالان این بخش نسبت به کیفیت برخی نهاده‌های وارداتی هشدار داده‌اند و معتقدند کاهش کیفیت خوراک می‌تواند بهره‌وری تولید و سلامت گله‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

مرغ سایز؛ راهکاری برای کاهش هزینه و ضایعات

تولید مرغ با وزن استاندارد یا «مرغ سایز» نیز از راهکارهای مطرح‌شده برای کاهش هزینه‌هاست. کاهش دوره پرورش، پایین آمدن هزینه تولید، افزایش ارزش تغذیه‌ای و کاهش ضایعات از جمله مزایایی است که برای توسعه این الگوی تولید عنوان می‌شود.

هشدار درباره جهش قیمت مرغ

اگرچه کاهش قیمت مرغ در کوتاه‌مدت برای مصرف‌کنندگان مطلوب است، اما ادامه فروش محصول پایین‌تر از هزینه تولید می‌تواند پیامدهای متفاوتی برای بازار داشته باشد.

اسدالله‌نژاد تأکید کرده است که تنظیم بازار صرفاً با دستور و بخشنامه امکان‌پذیر نیست و اگر تولیدکننده به دلیل زیان سنگین توان مالی لازم برای جوجه‌ریزی و تولید دوره‌های بعدی را از دست بدهد، آثار آن در ماه‌های آینده نمایان خواهد شد؛ آثاری که می‌تواند به شکل جهش قیمت مرغ در بازار ظاهر شود.

بر این اساس، ایجاد تعادل میان هزینه واقعی تولید، قیمت فروش و میزان عرضه و تقاضا، یکی از الزامات حفظ ثبات بازار مرغ است. هوشمندسازی زنجیره تأمین، تولید و توزیع نیز می‌تواند با ارائه اطلاعات دقیق و به‌روز، به مدیریت بهتر تولید و کاهش نوسانات بازار کمک کند.

نهاده‌ها؛ عامل اصلی تغییر هزینه تولید

نوسان قیمت نهاده‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل بی‌ثباتی هزینه تولید مرغ است. به گفته مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، قیمت جوجه یک‌روزه که در اردیبهشت‌ماه به ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان رسیده بود، در اواخر مرداد و اوایل شهریور تا حدود ۲۰ هزار تومان کاهش یافت.

قیمت کنجاله و سویا نیز پس از حذف ارز ترجیحی در دی‌ماه سال گذشته تا ۱۱۵ هزار تومان افزایش یافت، سپس به محدوده ۷۰ تا ۷۵ هزار تومان رسید و اکنون حدود ۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان است. قیمت ذرت نیز از حدود ۴۳ هزار تومان به نزدیک ۶۷ هزار و ۸۰۰ تومان رسیده است.

در ساختار هزینه تولید هر کیلوگرم مرغ زنده، حدود ۶ درصد مربوط به جوجه یک‌روزه، ۷۳ درصد مربوط به خوراک، ۵ درصد مربوط به بخش بهداشت و حدود ۲ درصد مربوط به سایر هزینه‌هاست. در نتیجه، تغییر قیمت ذرت، سویا و جوجه یک‌روزه تأثیر مستقیمی بر هزینه نهایی تولید و قیمت مرغ دارد.

در چنین شرایطی، پایین ماندن قیمت مرغ اگر بدون کاهش هزینه تولید ادامه پیدا کند، می‌تواند به تضعیف بنیه مالی مرغداران و کاهش انگیزه برای تولید منجر شود؛ موضوعی که در صورت خروج بخشی از واحدها، احتمال کمبود عرضه و جهش قیمت در دوره‌های بعدی را افزایش خواهد داد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما