بخش لجستیک خواستار فرماندهی واحد شد؛ عبور از چالش واردات با حذف بروکراسی و تقویت زیرساختها
در حالی که دولت بر فعالسازی مسیرهای جایگزین واردات و استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه برای تأمین کالاهای اساسی تأکید دارد، دبیرکل فدراسیون حملونقل و لجستیک ایران معتقد است موفقیت این سیاستها مستلزم ایجاد فرماندهی واحد، کاهش بروکراسیهای اداری، حمایت از ناوگان حملونقل و تقویت زیرساختهای لجستیکی کشور است.
همزمان با تأکید دولت بر توسعه مسیرهای جایگزین واردات و بهرهگیری از ظرفیت کشورهای همسایه برای تأمین کالاهای اساسی، فعالان حوزه حملونقل و لجستیک بر ضرورت اصلاح ساختارهای اجرایی و افزایش هماهنگی میان دستگاههای مسئول برای عبور از چالشهای موجود تأکید میکنند.
در روزهای اخیر، مسعود پزشکیان رئیسجمهور با هدف حفظ ثبات بازار، جلوگیری از کمبود کالا و کنترل نوسانات قیمتی، دستور تسریع در فعالسازی مسیرهای جایگزین تجاری، انتقال بخشی از تجارت کشور به مرزهای شمالی و استفاده حداکثری از ظرفیت کشورهای همسایه را صادر کرد.
در پی این دستور و با انجام رایزنیهای گسترده با کشورهای همسایه، بخشی از ظرفیت مبادی مرزی زمینی و مسیرهای جایگزین حملونقل برای تسهیل واردات و تأمین کالاهای مورد نیاز کشور فعال شده و روند ورود کالاهای اساسی به صورت مستمر در حال پیگیری است.
کارشناسان معتقدند تنوعبخشی به مسیرهای وارداتی و کاهش وابستگی به یک مسیر یا یک مبدا تأمین، میتواند تابآوری اقتصاد و زنجیره تأمین کشور را در برابر اختلالات خارجی افزایش دهد. همچنین استفاده از مسیرهای جایگزین میتواند در برخی موارد موجب کاهش زمان و هزینه حمل کالا شده و زمینه توسعه تجارت منطقهای را فراهم کند.
با این حال، صاحبنظران تأکید دارند که موفقیت این سیاست در گرو آماده بودن زیرساختهای گمرکی، حملونقل، انبارداری، استانداردهای کیفی و سازوکارهای مالی است. در غیر این صورت، توسعه مسیرهای جایگزین ممکن است تنها به افزایش هزینهها و ایجاد واسطههای جدید منجر شود.
در همین زمینه، محمد عیقرلو، دبیرکل فدراسیون حملونقل و لجستیک ایران، با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار کرد: ایران درگیر یک جنگ تمامعیار اقتصادی است و بخش خصوصی در خط مقدم این نبرد قرار دارد، اما برخی دستگاهها همچنان با سازوکارهای اداری و بروکراسیهای متناسب با شرایط عادی و زمان صلح عمل میکنند.
وی افزود: با توجه به محدودیتهای موجود در حوزه تجارت خارجی و حملونقل، ضروری است شرایط ویژه مدیریتی در پایانههای مرزی برقرار شود و بروکراسیهای موازی و زمانبر حذف شوند تا روند لجستیک و تأمین کالا با سرعت بیشتری انجام گیرد.
دبیرکل فدراسیون حملونقل و لجستیک ایران همچنین بر ضرورت حفظ سرمایههای ملی در حوزه حملونقل تأکید کرد و گفت: تجهیزات بندری، جادهای، ریلی و ناوگان حملونقل از مهمترین داراییهای کشور محسوب میشوند و در صورت آسیب دیدن یا فرسوده شدن این زیرساختها، بازسازی آنها هزینههای سنگینی به کشور تحمیل خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از شرکتهای فعال در حوزه حملونقل دریایی و کانتینری با مشکلاتی نظیر توقف طولانی کانتینرها در بنادر، پرداخت هزینههای سنگین دموراژ و استهلاک تجهیزات مواجه هستند و به همین دلیل لازم است بستههای حمایتی مشخصی برای نگهداری و حفظ این زیرساختها تدوین شود.
عیقرلو یکی دیگر از مشکلات جدی حوزه لجستیک را معطلی طولانی کامیونها و محمولهها در مرزها دانست و اظهار کرد: توقف چندین هفتهای کامیونها در مبادی مرزی، علاوه بر افزایش هزینهها، خسارتهای قابل توجهی به صاحبان کالا و شرکتهای حملونقل وارد میکند.
وی پیشنهاد داد برای کاهش این مشکلات، کارگروه مشترکی با اختیارات اجرایی میان وزارت راه و شهرسازی و تشکلهای بخش خصوصی تشکیل شود تا تصمیمات لازم برای رفع موانع و کاهش ایستایی در مرزها با سرعت بیشتری اتخاذ شود.
دبیرکل فدراسیون حملونقل و لجستیک ایران همچنین به مشکلات مالی شرکتهای فعال در این حوزه اشاره کرد و گفت: بسیاری از شرکتها برای جابهجایی کالاهای اساسی نیازمند نقدینگی هستند، اما همزمان با فشارهای مالیاتی و تعهدات مختلف مواجهاند. در چنین شرایطی اعمال محدودیتهای بیشتر کمکی به تأمین امنیت کالایی کشور نخواهد کرد.
وی خواستار همراهی بیشتر نهادهایی همچون سازمان تأمین اجتماعی و دستگاههای مالیاتی با فعالان بخش خصوصی شد و تأکید کرد که حمایت عملی از شرکتهای حملونقل میتواند نقش مهمی در حفظ جریان تأمین کالا داشته باشد.
عیقرلو در ادامه بر ضرورت ایجاد فرماندهی واحد در زنجیره تأمین و لجستیک کشور تأکید کرد و گفت: برای عبور از شرایط کنونی، هماهنگی میان وزارت راه و شهرسازی، گمرک، سازمان راهداری، سازمان بنادر و وزارت صنعت، معدن و تجارت باید بیش از گذشته تقویت شود تا تصمیمگیریها به صورت یکپارچه انجام گیرد.
وی همچنین توسعه کریدورهای ترانزیتی و تکمیل پروژههای زیرساختی از جمله خطوط ریلی رشت ـ آستارا و چابهار ـ زاهدان را از نیازهای اساسی کشور دانست و افزود: بهرهبرداری از این پروژهها میتواند نقش مهمی در توسعه کریدور شمال ـ جنوب و افزایش ظرفیت ترانزیتی ایران ایفا کند.
دبیرکل فدراسیون حملونقل و لجستیک ایران با اشاره به ضرورت نوسازی ناوگان دریایی کشور اظهار کرد: در شرایط فعلی تأمین شناورهای جدید برای حمل کالاهای اساسی اهمیت زیادی دارد و دولت میتواند از ظرفیت همکاریهای بینالمللی و منابع مالی خارجی برای توسعه ناوگان کشتیرانی بهره بگیرد.
وی همچنین بر ارتقای کمی و کیفی پایانههای مرزی بهویژه در آستارا، نوردوز و بیلهسوار تأکید کرد و گفت: بهبود زیرساختهای مرزی و افزایش هماهنگی میان دستگاههای اجرایی میتواند ضمن کاهش هزینهها، کیفیت خدمات لجستیکی را نیز ارتقا دهد.
عیقرلو در پایان خواستار مشارکت گستردهتر بخش خصوصی در زنجیره تأمین کالا و خدمات شد و اظهار کرد: در شرایط کنونی، تمرکز بر بهرهوری، استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود و حمایت واقعی از بخش خصوصی میتواند نقش مهمی در تأمین پایدار کالاهای اساسی و افزایش تابآوری اقتصادی کشور داشته باشد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما