افزایش عرضه گوشت به سفره خانوار نرسید؛ شکاف قیمت دام زنده و گوشت

با وجود افزایش عرضه دام و گوشت قرمز و بهبود شرایط تأمین خوراک دام، قیمت گوشت در بازار مصرف همچنان با قدرت خرید خانوارها فاصله دارد. در این شرایط، کاهش شکاف میان قیمت دام زنده و گوشت خرده‌فروشی، شفاف‌سازی زنجیره عرضه و تفکیک انواع گوشت بر اساس کیفیت و ویژگی‌های محصول، به یکی از مطالبات اصلی فعالان این بازار تبدیل شده است.

افزایش تولید داخلی، رشد جمعیت دامی و بهبود وضعیت تأمین علوفه از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر چشم‌انداز عرضه گوشت در ماه‌های آینده اثر بگذارند. با توجه به نیاز ماهانه حدود ۶۰ هزار تنی کشور به گوشت قرمز، این پرسش مطرح است که چرا افزایش عرضه و ثبات یا کاهش قیمت دام زنده در برخی مقاطع، هنوز به افت متناسب قیمت گوشت در بازار مصرف منجر نشده است.

افزایش عرضه گوشت از ابتدای پاییز

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، با اشاره به افزایش عرضه گوشت از ابتدای پاییز و وضعیت تولید دام در کشور گفت که میزان عرضه و ذخایر دام آماده کشتار، از شاخص‌های اصلی ارزیابی وضعیت بازار گوشت به شمار می‌روند.

به گفته او، بررسی این شاخص‌ها از افزایش قابل‌توجه عرضه گوشت از ابتدای پاییز حکایت دارد و حجم عرضه روزانه گوشت گرم و منجمد تولید داخل نیز در سطح بالایی قرار گرفته است. در برخی استان‌ها و مناطق کشور هم کاهش قیمت تعدادی از اقلام گوشتی مشاهده می‌شود.

پوریان با تأکید بر اینکه افزایش عرضه دام زنده در برخی مقاطع به ثبات یا کاهش قیمت این محصول منجر شده است، اظهار کرد که انتظار می‌رود آثار این تغییرات در بازار گوشت نیز نمایان شود.

شکاف قیمت دام زنده و گوشت در بازار مصرف

رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به افزایش حجم گوشت تولیدی و عرضه‌شده به بازار، تأکید کرد که این شرایط باید در قیمت نهایی محصول برای مصرف‌کنندگان منعکس شود.

به گفته پوریان، در برخی مقاطع میان قیمت دام زنده و قیمت گوشت در سطح خرده‌فروشی فاصله قابل‌توجهی وجود دارد؛ موضوعی که باعث می‌شود کاهش قیمت در حلقه تولید، لزوماً به همان نسبت در بازار مصرف احساس نشود.

او با اشاره به محدودیت قدرت خرید خانوارها، کاهش این فاصله قیمتی را ضروری دانست و تأکید کرد که افزایش عرضه زمانی می‌تواند به بهبود وضعیت مصرف‌کنندگان منجر شود که آثار آن در قیمت نهایی گوشت نیز دیده شود.

ضرورت تفکیک انواع گوشت در قیمت‌گذاری

یکی از محورهای مورد تأکید رئیس شورای تأمین دام کشور، تفاوت قابل‌توجه انواع دام کشتاری از نظر کیفیت، وزن و قیمت است؛ تفاوتی که به گفته او باید در بازار گوشت نیز مورد توجه قرار گیرد.

در بخش گوشت گوسفندی، محصولاتی مانند بره نر سنگین، بره نیم‌گوشت، بره ماده کشتاری، بره ماده چاق، میش، میش جوان و بزغاله از نظر ویژگی‌های تولیدی و قیمت با یکدیگر تفاوت دارند. از این رو، تعیین یک نرخ واحد برای همه این محصولات نمی‌تواند تفاوت‌های موجود در هزینه خرید دام و کیفیت گوشت را به‌درستی منعکس کند.

پوریان توضیح داد که برخی انواع دام، از جمله بره نر، در محدوده قیمتی بالاتری معامله می‌شوند، در حالی که قیمت بسیاری از دیگر انواع دام کشتاری پایین‌تر است. با این حال، عرضه گوشت حاصل از این دام‌ها تحت عنوان کلی گوشت گوسفندی، بدون تفکیک کافی، می‌تواند شفافیت قیمت‌ها را کاهش دهد.

بر همین اساس، او بر ضرورت دسته‌بندی گوشت بر مبنای نوع دام، کیفیت و ویژگی‌های محصول و تعیین محدوده قیمتی متناسب با هر گروه تأکید کرد؛ اقدامی که می‌تواند به شفافیت بیشتر بازار و نزدیک‌شدن قیمت مصرف‌کننده به شرایط واقعی عرضه کمک کند.

شفافیت بیشتر در بازار گوشت گوساله و محصولات بسته‌بندی‌شده

به گفته پوریان، ضرورت تفکیک و قیمت‌گذاری متناسب با ویژگی‌های محصول به بازار دام سنگین نیز مربوط می‌شود. در بخش گوساله، وزن، نژاد و ویژگی‌های کشتاری دام می‌تواند بر قیمت تمام‌شده گوشت اثر بگذارد و لازم است این تفاوت‌ها در تعیین قیمت نهایی مورد توجه قرار گیرد.

همچنین گوشت‌های عرضه‌شده در قالب محصولات بسته‌بندی‌شده، با توجه به نوع و مشخصات محصول، ممکن است قیمت‌های متفاوتی داشته باشند. بنابراین، شفاف‌سازی مشخصات و قیمت هر گروه می‌تواند به مقایسه بهتر محصولات و انتخاب آگاهانه‌تر مصرف‌کنندگان کمک کند.

رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به خرید برخی انواع دام، از جمله میش، با قیمت‌هایی در حدود ۵۰۰ هزار تومان، این پرسش را مطرح کرد که چرا گوشت حاصل از چنین دام‌هایی در برخی موارد با قیمت بالاتری به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

او معتقد است نبود تفکیک روشن میان انواع گوشت و مشخص‌نبودن قیمت متناسب با هر گروه، از عواملی است که می‌تواند به شکل‌گیری فاصله میان قیمت دام زنده و قیمت محصول در بازار مصرف منجر شود. از این رو، اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری باید به‌گونه‌ای باشد که تفاوت قیمت خرید دام، کیفیت محصول و هزینه‌های مراحل بعدی عرضه به شکل شفاف‌تری مشخص شود.

افزایش تولید علوفه داخلی و حمایت از دامداری

پوریان در بخش دیگری از سخنان خود به نقش تولید داخلی علوفه در تأمین خوراک دام اشاره کرد و گفت افزایش قیمت نهاده‌های وارداتی و نوسانات نرخ ارز، هزینه تأمین خوراک را تحت تأثیر قرار داده است؛ با این حال، تولید علوفه داخلی توانسته بخشی از نیاز واحدهای دامداری را پوشش دهد.

به گفته او، تولید یونجه در کشور در سطح بالایی قرار دارد و این موضوع به بهبود شرایط تأمین خوراک دام کمک کرده است. یونجه تولید داخل، به‌ویژه محصول چین اول و دوم، با قیمت مناسبی در مزرعه عرضه می‌شود و قیمت برداشت‌های بعدی نیز در برخی موارد پایین‌تر است.

افزایش تولید علوفه داخلی می‌تواند از فشار هزینه‌ای بر دامداری‌ها بکاهد و زمینه مناسب‌تری برای استمرار فعالیت واحدهای تولیدی فراهم کند؛ به‌ویژه در شرایطی که قیمت نهاده‌های وارداتی و نوسانات ارزی بر هزینه‌های تولید اثر می‌گذارند.

تأمین خوراک مناسب؛ عاملی برای تقویت پرواربندی

رئیس شورای تأمین دام کشور همچنین گسترش کشت علوفه داخلی را عاملی مؤثر در پشتیبانی از فعالیت دامداری‌ها دانست. به گفته او، بخشی از واحدهای پرورش دام سبک و واحدهای فعال در حوزه دام سنگین از ظرفیت تولید داخلی علوفه استفاده می‌کنند.

پوریان با اشاره به فعالیت واحدهای پرواربندی دام سنگین اظهار کرد که دسترسی به دام با قیمت مناسب در کنار تأمین علوفه داخلی، به‌ویژه یونجه، می‌تواند شرایط فعالیت این واحدها را بهبود بخشد.

او در پایان با تأکید بر ظرفیت کشور در تولید اقتصادی یونجه، افزایش تولید علوفه داخلی و تفاوت قیمت آن با برخی نهاده‌های وارداتی را از عوامل کمک‌کننده به تأمین خوراک دام و تداوم تولید در بخش دامداری عنوان کرد.

در مجموع، افزایش عرضه گوشت و بهبود وضعیت تأمین خوراک دام می‌تواند زمینه مساعدتری برای تولید فراهم کند؛ اما اثرگذاری این شرایط بر قدرت خرید خانوارها، به چگونگی انتقال تغییرات قیمت از بازار دام زنده به بازار مصرف نیز بستگی دارد. شفافیت در قیمت‌گذاری، تفکیک انواع گوشت و مشخص‌شدن سهم هزینه‌های مراحل مختلف عرضه، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر قیمت‌ها و افزایش رقابت در بازار کمک کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما