کاهش جمعیت جوان به ۲۴ میلیون نفر در ۱۴۰۴/بیکاری جوانان دو برابر میانگین کشور

همزمان با فرارسیدن هفته جوان در سال ۱۴۰۴، تازه‌ترین آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، تصویری چندوجهی و نگران‌کننده از وضعیت جمعیت جوان (۱۵ تا ۳۴ سال)، بازار کار و مشارکت اقتصادی این قشر ارائه می‌دهد. این داده‌ها ضرورت بازنگری فوری و هدفمند سیاست‌گذاری‌ها در حوزه جوانان را بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌سازد.

افت محسوس جمعیت جوان و مشارکت اقتصادی

بر اساس برآوردهای جمعیتی، تعداد جمعیت جوانان ۱۵ تا ۳۴ سال در ایران، روندی نزولی را تجربه کرده و از حدود ۲۹ میلیون نفر در سال ۱۳۹۹، به حدود ۲۴ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. این افت سهم جوانان در ساختار سنی کشور، در صورت استمرار، پیامدهای جدی بلندمدت اجتماعی و اقتصادی به همراه خواهد داشت.

علاوه بر کاهش کمّی، نرخ مشارکت اقتصادی جوانان (گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال) نیز کاهشی بوده و از حدود ۵۰.۸ درصد در سال ۱۳۹۸ به تقریبی ۴۷.۳ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این کاهش نشان‌دهنده دلسردی بخشی از جوانان از ورود به بازار کار یا محدودیت در یافتن فرصت‌های شغلی پایدار است.

بیکاری جوانان؛ دو برابر میانگین کل کشور

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، وضعیت اشتغال است. اگرچه نرخ بیکاری جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال از حدود ۱۹.۷ درصد در سال ۱۳۹۶ به حدود ۱۴.۴ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است، اما این نرخ همچنان بیش از دو برابر میانگین کل کشور بوده و فشار اصلی بیکاری بر دوش این قشر سنگینی می‌کند؛ به ویژه در میان جوانان دارای تحصیلات دانشگاهی.

بررسی ساختار اشتغال نشان می‌دهد تمرکز مشاغل جوانان در بخش خدمات است و سهم بخش‌های کلیدی مانند صنعت و کشاورزی کمتر بوده که این تمرکز، همراه با ناپایداری مشاغل خدماتی، ناامنی شغلی را افزایش می‌دهد. در حوزه گذران وقت نیز، بیشترین زمان جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال صرف فعالیت‌های شخصی، رسانه‌ها و فضای مجازی شده و فرصت‌های آموزشی و ورزشی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

شکاف منطقه‌ای در توزیع جمعیت جوان

آمارها همچنین شکاف معناداری در توزیع استانی جمعیت جوان نشان می‌دهند:

استان‌هایی با سهم کمتر از ۱۵ درصد جمعیت جوان، عمدتاً در نواحی مرکزی و شمالی کشور متمرکز شده‌اند.

استان‌هایی با سهم بالاتر از میانگین، بیشتر در مناطق جنوبی و جنوب‌شرق دیده می‌شوند.

روزشمار هفته جوان ۱۴۰۴

مرکز آمار ایران روزشمار هفته جوان را با تأکید بر ابعاد مختلف زندگی جوانان اعلام کرد:

شنبه ۱۱ بهمن: جوان، هویت، تفکر، انسجام اجتماعی

یکشنبه ۱۲ بهمن: جوان، توسعه فردی، مهارت‌های زندگی

دوشنبه ۱۳ بهمن: جوان، ورزش، نشاط، سلامت و سبک زندگی ایرانی–اسلامی

سه‌شنبه ۱۴ بهمن: جوان، دانش، خودباوری و پیشرفت

چهارشنبه ۱۵ بهمن: جوان، انتظار و عدالت‌خواهی

پنجشنبه ۱۶ بهمن: جوان، خلاقیت، کارآفرینی و کنشگری فضای مجازی

جمعه ۱۷ بهمن: جوان، مطالبه‌گری، مسئولیت‌پذیری و مشارکت اجتماعی

کارشناسان تأکید دارند که برای اصلاح این روندها، ضروری است که سیاست‌ها بر ایجاد اشتغال پایدار و مهارت‌محور متمرکز شده و فرصت‌های مشارکت اقتصادی و اجتماعی برای تمام جوانان، به ویژه زنان جوان، گسترش یابد.

*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما