ایران در چنگ «چندتورمی»: شکاف معیشتی ۱۲.۸ درصدی بین استانها؛ گرانی در حاشیه بیشتر از پایتخت
بررسی آخرین دادههای تورم نشان میدهد که ایران وارد فاز «چندتورمی» شده و شکاف تورمی ۱۲.۸ درصدی بین استانها، فشار معیشتی نامتوازنی را به ویژه در مناطق غربی و جنوبی کشور تحمیل کرده است.
بررسی تورم استان ها در آخرین دادههای اعلامشده نشان میدهد، ایران وارد فاز «چندتورمی» شده است؛ استان کردستان با ۵۴.۶ درصد در صدر و تهران با ۴۱.۸ درصد در کف جدول تورمی بهمن قرار گرفته است. شکاف ۱۲.۸ واحد درصدی میان استانها، از توزیع نامتوازن فشار معیشتی حکایت دارد.
نقشه تورم در ایران دیگر یکدست نیست؛ در حالی که میانگین تورم سالانه کشور ۴۷.۵ درصد ثبت شده، کردستان با ۵۴.۶ درصد بالاترین نرخ را تجربه میکند و تهران با ۴۱.۸ درصد در پایینترین سطح ایستاده است؛ فاصلهای ۱۲.۸ واحد درصدی که برای یک شاخص ملی، معنادار و هشداردهنده است.
تمرکز تورمهای بالای ۵۳ درصد در استانهایی مانند کردستان، مرکزی، سمنان، ایلام، لرستان، خوزستان و خراسان شمالی نشان میدهد، غرب و بخشهایی از جنوب کشور با افزایش بیشتر قیمتها روبرو هستند. «تفاوت در ترکیب سبد مصرفی»، یکی از دلایل کلیدی این شکاف است؛ جایی که سهم خوراکیها در بسیاری از این استانها به بالای ۳۵ تا ۴۰ درصد میرسد، در حالی که این سهم در تهران حدود ۲۱.۹ درصد است.
وقتی خوراکیها رشدهای سنگین را تجربه میکنند، طبیعی است استانهایی با وزن بالاتر این اقلام در سبد مصرفکننده، تورم شدیدتری را ثبت کنند. حتی در تورم ماهانه نیز موج افزایش قیمتها نامتقارن بوده و اختلاف چند واحد درصدی میان استانها نشان میدهد، حرکت گرانی در همه کشور با یک سرعت پیش نمیرود.
پیشتازان تورم استان ها در بهمنماه
نقشه تورم بهمن نشان میدهد، پس از کردستان که در صدر جدول ایستاده، مرکزی با تورم سالانه ۵۳.۹ درصد، سمنان با ۵۳.۸ درصد، ایلام و لرستان با ۵۳.۴ درصد و خوزستان با ۵۳.۱ درصد در ردههای بعدی قرار دارند؛ اعدادی که همگی بالاتر از میانگین ۴۷.۵ درصدی کشور است. در شاخص تورم نقطهبهنقطه نیز همین تمرکز دیده میشود؛ لرستان با ۸۵.۷ درصد، کردستان با ۸۴.۹ درصد، ایلام با ۸۲.۷ درصد و خراسان شمالی با ۸۱.۵ درصد از بالاترین نرخها برخوردارند؛ یعنی قیمتها نسبت به سال قبل در این استانها بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته است.
موج گرانی در بهمن تنها به مقیاس سالانه محدود نبوده است. در تورم ماهانه نیز خراسان شمالی ۱۳.۵ درصد، خراسان جنوبی ۱۳.۲ درصد، زنجان ۱۳.۳ درصد و ایلام ۱۲.۵ درصد افزایش قیمت را ثبت کردهاند، در حالی که تهران در همین ماه ۷.۷ درصد رشد داشته است. این تمرکز عددی نشان میدهد سرعت و شدت تورم در غرب و جنوب کشور بالاتر از میانگین ملی حرکت میکند و توزیع گرانی در کشور کاملاً نامتوازن شده است.
خوراکیها، عامل انفجار تورم در استانها
بررسی ترکیب تورم استانها نشان میدهد موتور اصلی جهش قیمتها، خوراکیها و آشامیدنیها بودهاند. در حالی که میانگین کشوری تورم سالانه خوراکیها ۶۱.۷ درصد است، این عدد در بسیاری از استانهای پرتورم بسیار بالاتر ثبت شده است. در البرز تورم سالانه خوراکیها به ۷۰.۶ درصد رسیده، در فارس ۶۶.۹ درصد، در سمنان ۶۶.۸ درصد و در خراسان شمالی ۶۶.۶ درصد. در مرکزی این نرخ ۶۶ درصد و در کردستان ۶۴.۱ درصد ثبت شده است.
شدت فشار در شاخص نقطهبهنقطه حتی چشمگیرتر است؛ خوراکیها در لرستان ۱۲۲.۴ درصد، در خراسان شمالی ۱۲۰.۸ درصد، در یزد ۱۱۸.۳ درصد، در کردستان ۱۱۵.۴ درصد و در زنجان ۱۱۳.۳ درصد افزایش یافتهاند. حتی در استانهایی با تورم سالانه پایینتر مانند تهران نیز خوراکیها رشد نقطهای ۱۰۰.۲ درصدی داشتهاند. در مقابل، تورم سالانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در اغلب این استانها در بازهای بین حدود ۴۰ تا ۴۷ درصد نوسان کرده است؛ برای مثال در تهران ۳۵.۴ درصد، در اصفهان ۴۲.۹ درصد و در کرمان ۳۸.۸ درصد ثبت شده است. این فاصله عددی نشان میدهد جهش خوراکیها نقش تعیینکنندهای در بالا رفتن نرخ تورم استانها داشته و هرجا وزن این اقلام در سبد مصرفی بیشتر بوده، شدت تورم نیز سنگینتر شده است.
مرکز امنتر، حاشیه ها گرانتر
مقایسه اعداد نشان میدهد هرچه از مرکز فاصله میگیریم، شدت گرانی بیشتر میشود. تهران با تورم سالانه ۴۱.۸ درصدی کمترین نرخ را در کشور ثبت کرده؛ تورم نقطهبهنقطه آن ۵۵ درصد و تورم ماهانه ۷.۷ درصد بوده است. در مقابل، در استانهایی مانند کردستان (۵۴.۶ درصد)، مرکزی (۵۳.۹ درصد)، سمنان (۵۳.۸ درصد)، ایلام و لرستان (۵۳.۴ درصد)، فشار قیمتی بهمراتب سنگینتر است. حتی در شاخص ماهانه نیز شکاف آشکار است؛ در حالی که تهران رشد زیر ۸ درصد را تجربه کرده، استانهایی مانند خراسان شمالی ۱۳.۵ درصد، زنجان ۱۳.۳ درصد و ایلام ۱۲.۵ درصد افزایش قیمت را تنها در یک ماه ثبت کردهاند.
در تورم نقطهبهنقطه نیز برخی استانهای غربی از مرز ۸۰ درصد عبور کردهاند، رقمی که فاصله محسوسی با پایتخت دارد. این توزیع نامتقارن نشان میدهد گرانی در ایران یکنواخت حرکت نمیکند؛ مناطق حاشیهای و کمبرخوردار نهتنها تورم بالاتری دارند، بلکه سرعت افزایش قیمتها نیز در آنها بیشتر است. به بیان دیگر، تورم در ایران دیگر فقط یک شاخص اقتصادی نیست؛ به شاخص جغرافیای نابرابری تبدیل شده است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام