فرصت طلایی ایران برای تثبیت کریدور ترانزیتی روسیه به افغانستان

افغانستان به عنوان کشوری محصور در خشکی، تنها از مسیر ایران و پاکستان به آب‌های آزاد دسترسی دارد. تنش‌های سیاسی اخیر میان طالبان و پاکستان موجب اختلال جدی در تجارت افغانستان از بنادر این کشور شده و طالبان را به سمت استفاده گسترده‌تر از مسیرهای ایران سوق داده است. این تغییر می‌تواند سهم ایران از حمل‌ونقل و ترانزیت کالاهای افغانستان را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

هم‌زمان، روسیه که پس از جنگ اوکراین به دنبال بازارهای تازه برای صادرات به‌ویژه در حوزه سوخت و محصولات پتروشیمی است، افغانستان را به دلیل جمعیت ۴۰ میلیونی و واردات سالانه ۷ میلیارد دلاری، گزینه‌ای جذاب می‌بیند. با توجه به روابط سیاسی نزدیک طالبان و روسیه، مناسب‌ترین و کم‌هزینه‌ترین مسیر برای اتصال روسیه به بازار افغانستان، مسیر ترانزیتی ایران است.

نمونه اخیر صادرات سوخت از بندر امیرآباد به هرات نشان می‌دهد مسکو به دنبال استفاده عملی از ظرفیت ترانزیتی ایران است. با این حال، کمبود ناوگان حمل‌ونقل، ازدحام مرزها و ناتمام بودن خط ریلی میان ایران و افغانستان از چالش‌های مهم در مسیر تثبیت این کریدور محسوب می‌شود.

کارشناسان هشدار می‌دهند فرصت فعلی مشابه فرصتی است که ایران پس از فروپاشی شوروی از دست داد و تأکید می‌کنند با رفع موانع موجود، ایران می‌تواند علاوه بر منافع اقتصادی، وابستگی تجاری افغانستان به ایران را تقویت کرده و از منظر امنیتی نیز سود ببرد. تثبیت کریدور ایران–روسیه–افغانستان می‌تواند جایگاه ایران را در معادلات ترانزیتی منطقه به‌طور قابل توجهی ارتقا دهد.

*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما