کالابرگ به سفره کارگران نمیرسد/ امتناع فروشگاهها از فروش اقلام اساسی با اعتبار یارانهای
در شرایطی که هزینه تأمین کالاهای اساسی و فشار اجارهبها بخش بزرگی از درآمد کارگران را بلعیده است، گزارشهایی از امتناع برخی فروشگاهها از پذیرش کالابرگ یا محدود کردن خرید اقلامی مانند مرغ، گوشت و تخممرغ با این اعتبار منتشر شده است؛ مشکلی که عملاً استفاده از همین حمایت ناچیز معیشتی را برای برخی خانوارها دشوار کرده است.
در شرایطی که افزایش هزینههای زندگی، قدرت خرید کارگران و بازنشستگان را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده، گزارشهایی از اختلال در استفاده از اعتبار کالابرگ برای خرید کالاهای اساسی در برخی فروشگاهها منتشر شده است. شماری از خانوارها میگویند با وجود شارژ اعتبار کالابرگ، هنگام خرید اقلامی مانند مرغ، گوشت و تخممرغ با محدودیت مواجه شدهاند و ناچار شدهاند هزینه این کالاها را بهصورت نقدی و با قیمت آزاد پرداخت کنند.
این مشکلات در حالی مطرح میشود که تورم سالانه مهرماه به ۷۶.۸ درصد رسیده و هزینه تأمین نیازهای روزمره خانوار افزایش یافته است. در مقابل، دستمزد و مستمری بسیاری از کارگران و بازنشستگان تناسبی با هزینههای زندگی ندارد و بخش قابل توجهی از درآمد خانوار نیز صرف اجاره مسکن میشود.
در چنین شرایطی، اعتبار یک تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ که برای حمایت از خانوارهای مشمول در نظر گرفته شده، در برابر هزینه واقعی معیشت رقم محدودی است؛ با این حال، همین اعتبار اندک نیز به گفته برخی خانوارها، همیشه امکان استفاده برای خرید کالاهای مورد نیاز را ندارد.
اعتبار کالابرگ شارژ میشود، اما خرید با آن همیشه امکانپذیر نیست
بر اساس روایت برخی کارگران، در مواردی فروشگاهها از پذیرش اعتبار کالابرگ برای خرید اقلام مشخص خودداری میکنند یا تنها بخشی از مبلغ خرید را با این اعتبار محاسبه میکنند. در نتیجه، خانوارهایی که برای تأمین مواد غذایی روی اعتبار حمایتی حساب کردهاند، هنگام خرید با هزینههای پیشبینینشده مواجه میشوند.
هدف از اجرای طرح کالابرگ، حمایت از قدرت خرید خانوارهای کمدرآمد و تسهیل دسترسی آنها به کالاهای ضروری بوده است؛ اما زمانی که پذیرش اعتبار در محل خرید با محدودیت همراه باشد، کارکرد این حمایت حتی در سطح تعیینشده نیز با اختلال مواجه میشود.
برای خانواری که درآمد ماهانه آن به سختی هزینههای ضروری را پوشش میدهد، پرداخت مجدد بهای کالاهایی که قرار بوده از طریق اعتبار حمایتی تهیه شود، به معنای تحمیل فشار مالی مضاعف است.
تخممرغ هم با کالابرگ خریداری نمیشود
سمیه، یکی از ساکنان تهران، میگوید برای تهیه مایحتاج خانه به بازار میوه و ترهبار جلال آلاحمد در محله قزلقلعه مراجعه کرده، اما هنگام خرید متوجه شده امکان پرداخت بهای تخممرغ با اعتبار کالابرگ وجود ندارد؛ در حالی که به گفته او، پیشتر در همین فروشگاه امکان خرید این محصول با کالابرگ فراهم بوده است.
وی با اشاره به محدودیت درآمد خانوار و حساب کردن روی اعتبار کالابرگ برای خرید مواد غذایی میگوید انتظار داشته بتواند بخشی از هزینههای خانه را از این طریق تأمین کند، اما هنگام مراجعه به فروشگاه با الزام به پرداخت آزاد بهای تخممرغ مواجه شده است.
به گفته این شهروند، افزایش قیمت تخممرغ در یک سال گذشته، این محصول را به یکی از منابع پروتئینی مهم در سبد مصرف خانوار تبدیل کرده و حذف امکان خرید آن با اعتبار کالابرگ، فشار بیشتری بر خانوادههایی وارد میکند که توان خرید مواد غذایی گرانتر را ندارند.
نیمی از هزینه گوشت با کالابرگ و نیمی از جیب کارگر
علی، یکی دیگر از شهروندان تهرانی، نیز از محدودیت استفاده از اعتبار کالابرگ برای خرید گوشت در بازار میوه و ترهبار سهروردی واقع در خیابان علیاکبری خبر میدهد.
به گفته وی، در این فروشگاه امکان پرداخت تمام بهای گوشت با اعتبار کالابرگ فراهم نبوده و تنها نیمی از مبلغ خرید با اعتبار محاسبه شده است؛ در حالی که خریدار باید باقی هزینه را بهصورت آزاد پرداخت کند.
این کارگر میگوید حتی اعتبار معمول کالابرگ نیز برای خرید یک کیلو گوشت قرمز کافی نیست، اما همین میزان حمایت میتواند بخشی از هزینه خانوار را کاهش دهد. با این حال، محدود کردن استفاده از اعتبار به بخشی از مبلغ خرید، خانوارهایی را که برای تأمین هزینههای ماهانه با مشکل مواجهاند، مجبور به پرداخت نقدی میکند.
بیش از یک ماه محرومیت از خرید مرغ با کالابرگ
سعید، از ساکنان تهران، میگوید در بازار میوه و ترهبار اشرفی اصفهانی در بلوار سیمون بولیوار، بیش از یک ماه است که امکان خرید مرغ با اعتبار کالابرگ وجود ندارد و مشتریان باید بهای آن را بهصورت آزاد بپردازند.
وی با اشاره به افزایش قیمت گوشت قرمز و کاهش توان خرید خانوار میگوید مرغ یکی از اصلیترین اقلام مصرفی خانواده است و در شرایط فعلی، بسیاری از خانوارها برای تأمین پروتئین مورد نیاز خود به خرید مرغ وابستهاند.
به گفته این شهروند، حذف امکان خرید مرغ با کالابرگ، در کنار افزایش قیمت این محصول، فشار بیشتری بر هزینههای خوراک خانواده وارد کرده است؛ بهویژه برای افرادی که ناچارند برای تهیه مایحتاج خود به چند فروشگاه مراجعه کنند و هزینه رفتوآمد بیشتری بپردازند.
مرغ در فروشگاه کالابرگی فقط با پرداخت نقدی
مرضیه، زن بیوهای که با مستمری بازماندگی همسرش زندگی میکند و ساکن جنتآباد جنوبی تهران است، تجربه مشابهی از بازار میوه و ترهبار پیامبر در خیابان پیامبر غربی دارد.
به گفته وی، بیش از یک ماه است که در این فروشگاه امکان خرید مرغ با اعتبار کالابرگ وجود ندارد و مشتریان برای تهیه این محصول باید تمام مبلغ را بهصورت نقدی پرداخت کنند.
محدودیت خرید مرغ با کالابرگ برای خانوارهایی که درآمد ثابت و محدودی دارند، به معنای کاهش قدرت استفاده از حمایتهای معیشتی و افزایش سهم هزینه مواد غذایی از درآمد ماهانه است؛ هزینهای که در شرایط افزایش قیمت کالاهای اساسی، بخش بیشتری از منابع مالی خانوار را به خود اختصاص میدهد.
کالابرگ؛ حمایت معیشتی یا اعتباری که امکان استفاده از آن محدود است؟
گزارشهای مطرحشده از سوی برخی کارگران نشان میدهد مسئله کالابرگ تنها به پایین بودن مبلغ اعتبار محدود نمیشود، بلکه نحوه پذیرش و امکان استفاده از آن در فروشگاهها نیز به یکی از دغدغههای خانوار تبدیل شده است.
در شرایطی که اعتبار کالابرگ بخش کوچکی از هزینههای خوراک را پوشش میدهد، امتناع برخی فروشگاهها از پذیرش آن یا محدود کردن خرید کالاهای ضروری با این اعتبار، میتواند کارکرد حمایتی طرح را بیش از پیش کاهش دهد.
همچنین، پرداخت نشدن مطالبات برخی فروشگاههای بزرگ بابت فروش کالابرگی، از جمله دلایلی عنوان شده که به امتناع از عرضه کالا با این اعتبار منجر شده است؛ موضوعی که در صورت تداوم، میتواند زنجیره اجرای طرح را با مشکل مواجه کند.
کالابرگ برای خانوارهای کمدرآمد حکم کمکهزینهای محدود در تأمین مایحتاج روزانه را دارد، اما زمانی که همین اعتبار در مسیر خرید با موانع اجرایی مواجه میشود، فاصله میان حمایت اعلامشده و امکان بهرهمندی واقعی خانوارها بیشتر خواهد شد. در چنین شرایطی، حل مشکلات پذیرندگان، تسویه مطالبات فروشگاهها و تضمین امکان خرید اقلام مشمول، به اندازه مبلغ اعتبار در کارآمدی طرح اهمیت دارد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما