یارانه ۱۰۰ هزار تومانی دهکهای ۸ تا ۱۰ به کیف پول ایران میرود/ جزئیات طرح جدید پرداخت
مرحله جدید طرح کیف پول ایران با اختصاص ۱۰۰ هزار تومان اعتبار به ازای هر عضو خانوارهای دهکهای هشتم تا دهم آغاز میشود؛ طرحی که بخشی از یارانه نقدی را از مسیر اعتبار الکترونیکی در اختیار خانوارها قرار میدهد، اما جزئیات نحوه مصرف، امکان برداشت و محدودیتهای آن همچنان نیازمند شفافسازی است.
با آغاز مرحله جدید طرح کیف پول ایران و اختصاص ۱۰۰ هزار تومان اعتبار به هر عضو خانوارهای دهکهای هشتم تا دهم، شیوه پرداخت بخشی از یارانه نقدی وارد مسیر تازهای میشود؛ تغییری که قرار است استفاده از ابزارهای الکترونیکی پرداخت را در نظام حمایتی کشور گسترش دهد.
بر اساس اعلام حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانهها، در مرحله جدید این طرح که از یارانه نقدی آبانماه آغاز میشود، به ازای هر عضو خانوار مشمول، ۱۰۰ هزار تومان از یارانه نقدی در کیف پول سرپرست خانوار شارژ خواهد شد. به این ترتیب، اعتبار در نظر گرفته شده برای یک خانوار چهار نفره به ۴۰۰ هزار تومان میرسد و مبالغ طی روزهای آینده کارسازی میشود.
نکته قابل توجه در این مرحله، ورود خانوارهای دهکهای هشتم، نهم و دهم به طرح کیف پول ایران است؛ دهکهایی که بخشی از خانوارهای آنها اساساً مشمول دریافت یارانه نقدی نیستند. با این حال، گسترش دامنه طرح به دهکهای بالاتر درآمدی، نشاندهنده تلاش برای توسعه یک بستر جدید پرداخت و استفاده از ابزارهای اعتباری در توزیع حمایتهای دولتی است.
تغییر مسیر بخشی از یارانه نقدی به اعتبار خرید
در این طرح، بخشی از یارانه نقدی بهجای آنکه مستقیماً به شکل وجه نقد در حساب بانکی خانوار قرار گیرد، در قالب اعتبار الکترونیکی قابل استفاده برای خرید اختصاص مییابد. چنین تغییری میتواند زمینه گسترش پرداختهای دیجیتال و استفاده از ابزارهای اعتباری در نظام حمایتی را فراهم کند.
انتقال بخشی از منابع حمایتی به کیف پول الکترونیکی، در واقع تغییر در شیوه دسترسی خانوار به اعتبار است؛ بهگونهای که استفاده از این مبلغ به بستر پرداخت مشخصی وابسته خواهد بود. از این رو، میزان کارایی طرح علاوه بر مبلغ اعتبار اختصاصیافته، به سهولت استفاده و گستردگی محلهای پذیرش آن نیز بستگی دارد.
کیف پول ایران برای ۹۰ میلیون نفر طراحی شده است
بر اساس توضیحات پیشین مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانهها، کیف پول ایران بهعنوان یک ابزار نوین پرداخت برای حدود ۹۰ میلیون نفر از شهروندان طراحی شده است. راهاندازی این خدمت از شهریورماه امسال و با مشارکت بانک مرکزی در دستور کار قرار گرفته است.
در این چارچوب، انتقال بخشی از یارانه نقدی به کیف پول الکترونیکی میتواند نحوه استفاده خانوارها از منابع حمایتی را تغییر دهد. اعتبار اختصاصیافته بهجای قرار گرفتن صرفاً در حساب بانکی، از طریق یک بستر پرداخت در اختیار خانوار قرار میگیرد تا برای خرید مورد استفاده قرار گیرد.
یکی از اهداف مطرحشده برای راهاندازی این ابزار، کاهش وابستگی فرایند خرید به زیرساختهای متعارف بانکی عنوان شده است. اختلال در شبکه پرداخت، محدودیت دسترسی به اینترنت یا مشکلات سامانههای بانکی میتواند انجام خریدهای روزمره را با دشواری مواجه کند.
به گفته مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانهها، کیف پول ایران با هدف استمرار خدمات خرید در چنین شرایطی طراحی شده است؛ بنابراین این ابزار علاوه بر کارکرد پرداخت، میتواند بخشی از برنامه توسعه و افزایش تابآوری زیرساختهای پرداخت کشور باشد.
جزئیات استفاده از اعتبار هنوز روشن نیست
با وجود اعلام آغاز شارژ اعتبار برای خانوارهای دهکهای هشتم تا دهم، هنوز جزئیات کاملی درباره نحوه استفاده از مبالغ اختصاصیافته منتشر نشده است. مشخص شدن سازوکار اجرایی طرح، نقش مهمی در تعیین میزان استقبال خانوارها و ارزیابی کارآمدی آن خواهد داشت.
مهمترین ابهامات پیش روی این طرح عبارتاند از:
- اعتبار شارژشده در چه فروشگاهها و مراکزی قابل استفاده است؟
- آیا امکان برداشت نقدی یا انتقال اعتبار به حساب بانکی وجود دارد؟
- در صورت قطع اینترنت، تراکنشهای خرید چگونه انجام میشود؟
- اعتبار اختصاصیافته دارای مهلت مصرف است یا امکان استفاده از آن در ماههای بعد وجود دارد؟
- سرپرستان خانوار چگونه باید کیف پول خود را فعال کرده و به اعتبار تخصیصیافته دسترسی پیدا کنند؟
پاسخ به این پرسشها میتواند مشخص کند کیف پول ایران تا چه اندازه برای خانوارها کاربردی خواهد بود و آیا اعتبار اختصاصیافته در عمل امکان استفاده آسان و بدون محدودیتهای غیرضروری را فراهم میکند یا خیر.
موفقیت طرح به شبکه پذیرندگان و سهولت استفاده وابسته است
اجرای کیف پول ایران را میتوان بخشی از حرکت به سمت توسعه پرداختهای الکترونیکی و اعتباری در نظام حمایتی کشور دانست؛ با این حال، صرف شارژ اعتبار در کیف پول خانوارها به معنای موفقیت طرح نیست.
گسترش شبکه فروشگاههای پذیرنده، امنیت تراکنشها، سهولت دسترسی، شفافیت مقررات استفاده از اعتبار و مشخص بودن امکان برداشت یا انتقال وجه، از جمله عواملی هستند که میتوانند بر عملکرد این طرح اثر بگذارند.
در نهایت، اگر زیرساخت اجرایی کیف پول ایران بهگونهای طراحی شود که خانوارها بدون پیچیدگی و محدودیتهای مبهم بتوانند از اعتبار خود استفاده کنند، این ابزار میتواند به یکی از مسیرهای جدید پرداخت در نظام یارانهای کشور تبدیل شود؛ در غیر این صورت، شارژ اعتبار بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده استقبال عمومی و تحقق اهداف طرح باشد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما