شکاف تورم خوراکیها در دهکهای اول و دهم به ۰.۷ واحد رسید
دادههای تورم دهک ها در اسفند ۱۴۰۴ نشان میدهد دهک اول با تورم ماهانه ۶.۷ درصد و تورم نقطهای ۸۰.۲ درصد، بیشترین فشار قیمتی را تحمل کرده، در حالی که دهک دهم با تورم ماهانه ۴.۹ درصد و تورم نقطهای ۶۸.۷ درصد در پایینترین سطح قرار دارد.
اختلاف تورم دهک ها نهتنها در سطح کل، بلکه در ترکیب سبد مصرفی نیز قابل مشاهده است؛ جایی که خوراکیها با تورم بالاتر، سهم بیشتری در هزینههای دهکهای پایین دارند. در چنین شرایطی، افزایش قیمتها عملاً بهصورت نابرابر توزیع شده و دهکهای کمدرآمد را بیشتر تحت فشار قرار داده است؛ روندی که میتواند شکاف رفاهی را در اقتصاد ایران عمیقتر کند.
تورم ۶.۷ درصدی فقیرترینها در برابر ۴.۹ درصد ثروتمندان
تورم ماهانه در اسفند ۱۴۰۴ بهوضوح میان دهکهای هزینهای توزیع یکسانی نداشته است؛ دهک اول با ثبت ۶.۷ درصد بالاترین تورم را تجربه کرده، در حالی که این عدد برای دهک دهم به ۴.۹ درصد محدود شده است؛ شکافی ۱.۸ واحدی میان فقیرترین و ثروتمندترین خانوارها. این فاصله بهصورت تدریجی در کل دهکها دیده میشود؛ دهک دوم ۶.۸ درصد، دهک سوم ۶.۷ درصد و دهک چهارم ۶.۵ درصد تورم را ثبت کردهاند، در حالی که از دهک ششم به بالا روند نزولی آغاز شده و به ۶ درصد در دهک هفتم، ۵.۸ درصد در دهک هشتم و ۵.۵ درصد در دهک نهم میرسد.
ریشه این شکاف را باید در ترکیب سبد مصرف جستوجو کرد؛ تورم خوراکیها برای دهک اول ۹.۱ درصد و برای دهک دهم ۸.۴ درصد بوده، در حالی که در بخش غیرخوراکیها این فاصله شدیدتر است؛ ۳.۶ درصد برای دهک اول در برابر ۳.۱ درصد برای دهک دهم. این اعداد نشان میدهد هرچه درآمد کمتر است، وزن اقلامی با تورم بالاتر در سبد مصرف بیشتر میشود؛ بنابراین افزایش قیمتها نهتنها بیشتر حس میشود، بلکه عملاً فشار آن برای دهکهای پایین سنگینتر و واقعیتر است.
بالاترین تورم؛ ۸۱.۵ درصد برای دهک دوم
تورم نقطهای در اسفند ۱۴۰۴ نیز شکاف معناداری میان دهکهای هزینهای را نشان میدهد؛ دهک اول با ثبت ۸۰.۲ درصد در صدر قرار دارد، در حالی که این شاخص برای دهک دهم به ۶۸.۷ درصد کاهش یافته است. این اختلاف ۱۱.۵ واحدی بیانگر آن است که قیمتها برای فقیرترین خانوارها نسبت به سال گذشته با شدت بیشتری افزایش یافته است.
روند نزولی تورم از دهکهای پایین به بالا کاملاً مشهود است؛ دهک دوم ۸۱.۵ درصد (بالاترین مقدار)، دهک سوم ۸۰.۴ درصد و دهک چهارم ۷۸.۱ درصد را ثبت کردهاند، در حالی که این عدد بهتدریج در دهکهای بالاتر به ۷۵.۳ درصد در دهک ششم، ۷۳.۹ درصد در دهک هفتم و ۷۰.۹ درصد در دهک نهم کاهش مییابد. این الگو نشان میدهد فشار تورمی در یک سال گذشته بهصورت نامتوازن بر دهکهای پایین متمرکز بوده است.
در واقع، اقلامی که بیشترین افزایش قیمت را داشتهاند، همان کالاهایی هستند که سهم بالاتری در سبد مصرفی دهکهای کمدرآمد دارند. به همین دلیل، حتی اگر تورم کل برای همه یکسان اعلام شود، تجربه واقعی گرانی برای دهکهای پایین شدیدتر و ملموستر است؛ موضوعی که به تعمیق شکاف رفاهی در جامعه دامن میزند.
سبد دهکهای پایین زیر فشار خوراکیها
بررسی ترکیب تورم در دهکهای هزینهای نشان میدهد موتور اصلی فشار قیمتی در اسفند ۱۴۰۴، خوراکیها بودهاند؛ جایی که تورم این گروه برای دهک اول به ۹.۱ درصد رسیده، در حالی که برای دهک دهم ۸.۴ درصد ثبت شده است. این اختلاف به ظاهر کوچک، در عمل بهدلیل وزن بالاتر خوراکیها در سبد دهکهای پایین، اثر بسیار بزرگتری بر هزینههای آنها میگذارد
در مقابل، تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات از ۳.۶ درصد در دهک اول به ۳.۱ درصد در دهک دهم کاهش یافته که نشان میدهد دهکهای بالا کمتر در معرض اقلام با تورم بالا قرار دارند. این ساختار باعث شده تورم نهتنها نابرابر، بلکه «ساختاری» شود؛ به این معنا که حتی در صورت کاهش تورم کل، دهکهای پایین همچنان فشار بیشتری را تجربه خواهند کرد.
در واقع، سبد مصرفی دهکهای پایین به گونهای است که بیشترین تماس را با اقلامی دارد که سریعتر و شدیدتر گران میشوند. نتیجه این روند، تعمیق شکاف رفاهی و انتقال تدریجی فشار تورمی به پایینترین لایههای درآمدی است؛ جایی که تابآوری اقتصادی به مراتب کمتر است. اگر این الگو تداوم یابد، تورم دیگر صرفاً یک متغیر اقتصادی نخواهد بود، بلکه به یک مساله اجتماعی با پیامدهای گسترده تبدیل میشود.
انتهای پیام