سرمایهگذاری خارجی ایران/از شکست در ونزوئلا تا امید به لبه تکنولوژی و امنیت غذایی
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران بر لزوم بازگشایی درها به روی سرمایهگذاری خارجی تأکید کرد و دو حوزه کلیدی “کشت فراسرزمینی” برای مقابله با تنش آبی و “فناوریهای لبه تکنولوژی” (مانند هوش مصنوعی و هوافضا) را به عنوان اولویتهای سرمایهگذاری خارجی ایران معرفی نمود.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، بر ضرورت باز کردن فضای کشور به روی سرمایهگذاری خارجی تأکید کرد. وی دو عرصه اصلی سرمایهگذاری ایران در خارج از کشور را برشمرد:
سرمایهگذاری مستقیم دولتی: از طریق شرکت سرمایهگذاری خارجی ایران در وزارت اقتصاد، شامل سهام در بانکها و شرکتهای صنعتی خارجی که به دلیل تحریمها با چالشهای انتقال پول و سهام مواجه بوده است.
سرمایهگذاری توسط شرکتهای شبهدولتی و دولتی: مانند سرمایهگذاریهای ایران خودرو و سایپا در خارج از کشور، که شکرخدایی معتقد است لزوماً به معنای “سرمایهگذاری ایران” تلقی نمیشود.
نقش صندوق توسعه ملی و نهادهای حمایتی:
فرشید شکرخدایی به نقش صندوق توسعه ملی در فراهم کردن بستری برای تعریف پروژههای سرمایهگذاری خارجی، از جمله “کشت فراسرزمینی” و همکاری در حوزههای فناوری و دانش اشاره کرد. همچنین، سرمایهگذاری نهادهای حمایتی مانند وزارت بهداشت در ساخت بیمارستان در خارج از کشور به عنوان نمونهای دیگر ذکر شد.
کشت فراسرزمینی: راهکاری برای تنش آبی:
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق ایران، “کشت فراسرزمینی” را مهمترین بخش سرمایهگذاری خارجی ایران دانست که حاکمیت باید از آن حمایت کند. با توجه به تنش آبی در ایران، این راهکار امکان کشت محصولات آببر در خارج از کشور را فراهم کرده و به کاهش فشار بر منابع آبی داخلی کمک میکند. این موضوع با تصویب قانون در مجلس و صدور مجوز توسط وزارت جهاد کشاورزی، منجر به سرمایهگذاری ایرانیان در کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی شده است.
فناوریهای لبه تکنولوژی و مشارکت بینالمللی:
دومین بخش مهم سرمایهگذاری خارجی کشور، مشارکت در کنسرسیومهای بینالمللی فعال در پروژههای “لبه تکنولوژی” مانند نانو، هوش مصنوعی و هوافضا است. این نوع سرمایهگذاری، که میتواند توسط دولت یا بخش خصوصی انجام شود، امکان دستیابی به فناوریهای پیشرفته را از طریق سهامداری و تخصیص نیروی کار فراهم میکند. هزینههای این پروژههای تحقیقاتی مشترک بین چند کشور سرشکن شده و به نفع توسعه فناوری ایران است.
نتایج سرمایهگذاری در حوزه خودرو:
شکرخدایی به سرمایهگذاری شرکتهای خودروسازی ایرانی مانند ایران خودرو و سایپا در کشورهایی چون ونزوئلا، قزاقستان، بلاروس و سوریه اشاره کرد. وی اذعان داشت که برخی از این سرمایهگذاریها، مانند خط تولید خودرو در ونزوئلا، موفقیتآمیز نبوده و منجر به تعطیلی شده است. با این حال، تولید خودرو ایرانی در آسیای میانه و عراق با موفقیت همراه بوده است. وی عقبماندگی سبد خودرویی ایران در نوآوری، تنوع، پلتفرمهای جدید و تکنولوژیهای نو را تأیید کرد و خودروهای الکتریکی و هیبریدی را فرصتی برای جبران این عقبماندگی دانست.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما