همکاری فائو و ایران برای احیای دریاچه ارومیه و تقویت کشاورزی هوشمند

نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ایران با تشریح برنامه‌های مشترک این سازمان و دولت ایران، از اجرای طرح‌هایی برای مدیریت پایدار منابع آب، افزایش بهره‌وری کشاورزی، تقویت تاب‌آوری اقلیمی و حمایت اضطراری از جوامع صیادی آسیب‌دیده در استان هرمزگان خبر داد.

فرخ طایراو روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ در همایش روز جهانی غذا که با شعار «نوآوری امروز، تغذیه فردا» در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد، بر ضرورت گسترش نوآوری و همکاری‌های مشترک برای ارتقای امنیت غذایی، توسعه کشاورزی پایدار و تقویت معیشت‌های تاب‌آور تأکید کرد.

نماینده فائو در جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اهمیت تبدیل دانش و فناوری به راهکارهای عملی گفت: نوآوری باید دانش علمی و تجربه‌های میدانی را به اقداماتی تبدیل کند که معیشت مردم را بهبود می‌بخشند، نظام‌های غذایی را تقویت می‌کنند و منابع طبیعی را برای نسل‌های آینده حفظ می‌کنند.

وی با اشاره به پیشرفت‌های جهانی در تولید محصولات کشاورزی اظهار کرد: بر اساس داده‌های فائو، تولید غلات جهان در سال ۲۰۲۴ به حدود ۳.۱ میلیارد تن رسید که در مقایسه با سال ۲۰۱۰ رشد ۲۷ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال، چالش اصلی این است که افزایش تولید به دسترسی پایدار همه خانوارها به غذای سالم، مغذی و مقرون‌به‌صرفه منجر شود.

طایراو تأکید کرد امنیت غذایی تنها به میزان تولید محصولات محدود نمی‌شود، بلکه چهار مؤلفه فراهم بودن غذا، دسترسی به آن، بهره‌مندی تغذیه‌ای و پایداری را در بر می‌گیرد. به گفته وی، توجه به پایداری بلندمدت و مشارکت مؤثر مردم برای تقویت این ابعاد ضروری است.

نوآوری برای مقابله با بحران آب و تغییرات اقلیمی

نماینده فائو با اشاره به چالش‌های بخش کشاورزی ایران، توسعه راهکارهای متناسب با شرایط محلی را برای مقابله با کمبود آب، نوسانات اقلیمی، تخریب خاک و محدودیت اراضی قابل کشت ضروری دانست.

وی همچنین بر ضرورت تلفیق دانش سنتی کشاورزی با دستاوردهای علمی و فناوری‌های جدید تأکید کرد و گفت: دانش و شیوه‌های سنتی، پایه‌های ارزشمندی برای نوآوری هستند؛ زیرا تجربه نسل‌های گذشته در مدیریت شرایط دشوار محیطی را در خود دارند. همان‌طور که نیاکان ما با تکیه بر دانش و تجربه خود راهکارهای تازه‌ای ایجاد می‌کردند، امروز نیز باید ضمن حفظ دانش بومی، برای پاسخ‌گویی به مسائل جدید راه‌حل‌های نوین توسعه دهیم.

به گفته طایراو، نوآوری در کشاورزی باید به تولیدکنندگان کمک کند تا بهره‌وری مصرف آب را افزایش دهند، از اکوسیستم‌ها حفاظت کنند و توان سازگاری خود را در برابر تغییرات اقلیمی ارتقا دهند.

وی بهبود سلامت خاک، افزایش دقت در زمان‌بندی آبیاری، حسابداری دقیق منابع آب، توسعه سامانه‌های هشدار زودهنگام و استفاده کاربردی از پیش‌بینی‌های هواشناسی و اطلاعات ماهواره‌ای را از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه برشمرد.

اجرای طرح‌های آبیاری هوشمند در حوضه دریاچه ارومیه

طایراو با اشاره به همکاری فائو با دولت ایران برای توسعه این رویکردها گفت: این سازمان در حال بررسی و اجرای آزمایشی راهکارهای نوآورانه در بخش کشاورزی، از جمله در حوضه آبریز دریاچه ارومیه است.

این همکاری با هدف تلفیق سامانه‌های آبیاری زیرسطحی با ابزارها و کاربردهای کشاورزی هوشمند دنبال می‌شود. همچنین استفاده هم‌زمان از فناوری سنجش از دور، پیش‌بینی‌های دقیق هواشناسی و سامانه‌های اطلاعات دیجیتال در دستور کار قرار دارد تا بهره‌وری آبیاری افزایش یابد و زمینه برای احیای پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه فراهم شود.

مدیریت آفات نخیلات و حفاظت از نژادهای بومی

نماینده فائو در ادامه به مجموعه همکاری‌های این سازمان با ایران در حوزه کشاورزی پایدار اشاره کرد و گفت این اقدامات با هدف افزایش تاب‌آوری اقلیمی، مدیریت پایدار منابع طبیعی و ارتقای بهره‌وری تولید دنبال می‌شوند.

مدیریت تلفیقی آفات نخیلات، حفاظت از نژادهای بومی دام که در معرض خطر قرار دارند، توسعه محصولات کشاورزی سازگار با اقلیم و غنی از مواد مغذی و مدیریت منابع آب کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، از جمله محورهای این همکاری‌هاست.

وی همچنین نقش وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی را در پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای مهم ارزیابی کرد و بر ضرورت پیوند میان پژوهش‌های علمی و خدمات ترویج کشاورزی تأکید داشت.

به گفته طایراو، این نهادها می‌توانند با انتقال یافته‌های علمی به عرصه تولید، به کشاورزان و تولیدکنندگان در شناسایی راهکارهایی کمک کنند که از نظر فنی با شرایط محلی سازگار، از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه و از نظر اجرایی اثربخش باشند.

پروژه اضطراری فائو برای احیای معیشت صیادان هرمزگان

یکی دیگر از محورهای سخنان نماینده فائو، حمایت از جوامع آسیب‌دیده از بحران‌ها و کمک به بازگشت آنها به شرایط پایدار اقتصادی بود.

وی اعلام کرد فائو به‌تازگی پروژه‌ای با عنوان «حمایت اضطراری برای احیای اولیه معیشت‌های شیلات و آبزی‌پروری در استان هرمزگان» را آغاز کرده است. این طرح با هدف حمایت از جوامع صیادی آسیب‌دیده از درگیری‌ها، احیای ظرفیت‌های اولیه معیشتی و تقویت امنیت غذایی اجرا می‌شود.

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، ارزیابی نیازهای اولویت‌دار، تدوین اقدامات عملی برای آمادگی در شرایط اضطراری و تداوم خدمات، تقویت ظرفیت‌های محلی و تهیه فهرست اولویت‌های هزینه‌گذاری‌شده برای برنامه‌های احیا، از جمله فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده در این پروژه است.

انتظار می‌رود نتایج این ارزیابی‌ها، اطلاعات و شواهد لازم را برای هدایت اقدامات حمایتی، طراحی برنامه‌های آمادگی و تداوم خدمات، ارتقای مهارت‌های محلی و برنامه‌ریزی مراحل بعدی بازسازی فراهم کند.

طایراو در پایان تأکید کرد که نوآوری در فرآیند احیای معیشت‌ها باید بر پایه تلفیق ارزیابی‌های فنی، دانش جوامع محلی و آمادگی برای مواجهه با شرایط بحرانی شکل بگیرد؛ رویکردی که می‌تواند به افزایش تاب‌آوری جوامع آسیب‌دیده و فراهم شدن زمینه بازسازی پایدار فعالیت‌های اقتصادی آنها کمک کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما