بلاتکلیفی سه‌ماهه در تعیین نرخ خرید تضمینی گندم/ کشاورزان در آستانه فصل کشت بدون برآورد درآمد
با نزدیک شدن فصل کشت، هنوز نرخ نهایی خرید تضمینی گندم برای سال آینده اعلام نشده است، بلاتکلیفی سه‌ماهه در تعیین قیمت، در شرایط افزایش هزینه‌های تولید، تصمیم‌گیری کشاورزان برای ادامه کشت این محصول راهبردی را دشوار کرده و نگرانی‌هایی درباره کاهش سطح زیر کشت و افزایش وابستگی به واردات به وجود آورده است.
در آستانه آغاز فصل کشت گندم، هنوز نرخ نهایی خرید تضمینی این محصول برای سال آینده مشخص نشده است؛ تأخیری که در شرایط افزایش هزینه‌های تولید، برنامه‌ریزی کشاورزان را با ابهام روبه‌رو کرده و می‌تواند بر تصمیم آنها برای ادامه کشت گندم تأثیر بگذارد. تعیین به‌موقع و متناسب قیمت خرید تضمینی، علاوه بر حفظ انگیزه تولیدکنندگان، با تأمین امنیت غذایی کشور و کاهش نیاز به واردات ارتباط مستقیم دارد.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به روند تعیین قیمت گندم اعلام کرده است که کمیسیون و شورای مربوطه نزدیک به سه ماه است جلسات متعددی برگزار کرده‌اند، اما هنوز اعضا به رقم نهایی و توافق مشترک نرسیده‌اند.
به گفته وزیر جهاد کشاورزی، شورای تعیین قیمت ۹ عضو دارد و وزارتخانه پس از نهایی شدن تصمیم شورا، قیمت را ابلاغ می‌کند. او همچنین تأکید کرده است که طولانی شدن مذاکرات و بررسی پیشنهادها با هدف رعایت منافع کشاورزان انجام می‌شود.
با این حال، ادامه جلسات بدون اعلام رقم مشخص در شرایطی که کشاورزان باید برای فصل زراعی پیش‌رو تصمیم بگیرند، پرسش‌هایی درباره زمان‌بندی و سازوکار تعیین نرخ خرید تضمینی ایجاد کرده است.
افزایش هزینه‌های تولید در انتظار تصمیم شورای قیمت‌گذاری
در فاصله برگزاری جلسات شورای قیمت‌گذاری، هزینه نهاده‌ها و عوامل تولید کشاورزی نیز در حال تغییر است. قیمت کود، سم، بذر، سوخت، قطعات ماشین‌آلات و دستمزد نیروی کار، همگی در محاسبات اقتصادی کشاورزان نقش دارند و افزایش آنها می‌تواند هزینه تمام‌شده تولید گندم را بالا ببرد.
از این رو، حتی اگر رقمی که در ابتدای فرایند بررسی‌ها مناسب به نظر می‌رسیده، مبنای تصمیم نهایی قرار گیرد، باید اثر افزایش هزینه‌ها در فاصله زمانی بررسی تا ابلاغ نیز در نظر گرفته شود. در غیر این صورت، قیمت اعلام‌شده ممکن است هنگام اجرا دیگر تناسب کافی با هزینه واقعی تولید نداشته باشد.
تأخیر در اعلام نرخ همچنین محاسبه سود و زیان کشت گندم را برای کشاورزان دشوار می‌کند. تولیدکننده‌ای که باید درباره سطح زیر کشت و انتخاب محصول برای سال آینده تصمیم بگیرد، به اطلاعات مشخصی درباره درآمد احتمالی خود نیاز دارد. نبود چنین اطلاعاتی می‌تواند او را به سمت محصولات جایگزین سوق دهد؛ محصولاتی که ممکن است از نظر اقتصادی برایش جذاب‌تر باشند.
اختلاف بر سر قیمت، مسئولیت تصمیم نهایی با چه نهادی است؟
اظهارات وزیر جهاد کشاورزی درباره نقش شورای ۹ نفره در تعیین قیمت، بار دیگر موضوع هماهنگی میان دستگاه‌های مؤثر در این فرایند را مطرح کرده است. وزارتخانه اعلام می‌کند که مسئول ابلاغ نرخ است و تا زمان توافق اعضای شورا امکان اعلام قیمت نهایی وجود ندارد؛ اما از نگاه تولیدکنندگان، آنچه اهمیت دارد، نتیجه این جلسات و زمان مشخص شدن تکلیف قیمت است.
تعیین نرخ خرید تضمینی گندم به تصمیمی نیاز دارد که هم هزینه‌های تولید و شرایط اقتصادی کشاورزان را پوشش دهد و هم ملاحظات مالی دولت را در نظر بگیرد. با این حال، طولانی شدن فرایند تصمیم‌گیری، به‌ویژه در آستانه فصل کشت، می‌تواند فرصت برنامه‌ریزی را از تولیدکنندگان بگیرد.
کاهش انگیزه کشت گندم چه هزینه‌ای برای کشور دارد؟
گندم از محصولات راهبردی در تأمین امنیت غذایی کشور است و هرگونه کاهش در تولید داخلی می‌تواند نیاز به واردات را افزایش دهد. اگر کشاورزان به دلیل نامشخص بودن قیمت خرید تضمینی یا تناسب نداشتن آن با هزینه‌های تولید، از کشت این محصول فاصله بگیرند، تأمین نیاز کشور به منابع خارجی وابستگی بیشتری پیدا خواهد کرد.
افزایش واردات نیز صرفاً به معنای تأمین گندم از خارج نیست؛ بلکه می‌تواند هزینه‌های ارزی و بودجه‌ای بیشتری به دولت تحمیل کند. به این ترتیب، تأخیری که در مرحله تعیین قیمت رخ می‌دهد، ممکن است در مراحل بعدی زنجیره تأمین گندم و مدیریت منابع مالی کشور پیامدهای گسترده‌تری داشته باشد.
از سوی دیگر، تداوم بلاتکلیفی می‌تواند اعتماد کشاورزان به سازوکار خرید تضمینی را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی تولیدکننده نمی‌داند محصولی که قرار است ماه‌ها برای کشت و برداشت آن هزینه کند با چه قیمتی خریداری خواهد شد، طبیعی است که در انتخاب محصول و میزان سرمایه‌گذاری خود محتاط‌تر عمل کند.
در چنین شرایطی، تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر نرخ خرید تضمینی گندم و توجه به تغییرات هزینه تولید، برای حفظ انگیزه کشاورزان و فراهم کردن امکان برنامه‌ریزی در فصل کشت اهمیت دارد. قیمت خرید تضمینی زمانی می‌تواند نقش حمایتی خود را ایفا کند که پیش از تصمیم‌گیری کشاورز اعلام شود و با هزینه واقعی تولید تناسب داشته باشد.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام