محاصره اقتصادی ایران دشوار است؛ ضرورت کاهش هزینه تجارت خارجی

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه با بیان اینکه هدف اصلی تحریم‌های آمریکا افزایش هزینه مبادلات اقتصادی ایران است، گفت: در جهان چندقطبی امروز، ایجاد محاصره اقتصادی مطلق علیه ایران دشوار است و توسعه منافع مشترک اقتصادی با کشورهای مختلف می‌تواند یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با فشارهای خارجی باشد.

هادی تیزهوش تابان با اشاره به اعلام وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره تشدید تحریم‌ها و محاصره دریایی علیه ایران اظهار کرد: محاصره اقتصادی را نباید صرفاً به معنای محدودیت در مسیر تجارت دانست، زیرا همزمان فشار بر درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت، حمل‌ونقل، بیمه، بانک‌ها و شبکه‌های پرداخت نیز اعمال می‌شود تا هزینه تجارت برای ایران افزایش یابد.

وی افزود: یکی از اهداف فشارهای اقتصادی آمریکا، کاهش منابع قابل دسترس دولت ایران، به‌ویژه درآمدهای نفتی، افزایش هزینه دور زدن تحریم‌ها و محدود کردن توان مالی کشور است. تحریم‌ها همچنین با هدف قرار دادن شبکه‌های کشتیرانی، شرکت‌های واسطه، بانکداری سایه و حتی برخی صرافی‌های رمزارزی، هزینه مبادلات ایران را افزایش داده‌اند.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه با تأکید بر اینکه مسئله اصلی تنها خود تحریم نیست، تصریح کرد: مهم‌ترین موضوع، هزینه‌ای است که تحریم به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند؛ تخفیف بیشتر در فروش نفت، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، کاهش سرمایه‌گذاری، انتقال ناکارآمد منابع و افزایش زمینه‌های فساد از جمله پیامدهای این شرایط است.

محاصره اقتصادی مطلق ایران دشوار است

تیزهوش تابان با اشاره به چندقطبی شدن اقتصاد جهان گفت: آمریکا می‌تواند هزینه تجارت ایران را افزایش دهد، اما ایجاد یک محاصره اقتصادی مطلق علیه کشور دشوار است؛ زیرا اقتصاد جهانی امروز چندقطبی شده و کشورهایی مانند چین، هند، روسیه و کشورهای حوزه خلیج فارس منافع اقتصادی مستقلی دارند.

وی ادامه داد: ایران نیز از ظرفیت‌های متنوعی برخوردار است و باید از این ظرفیت‌ها برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد استفاده کند. تنوع جغرافیایی، همسایگان متعدد در آسیای مرکزی، قفقاز و جنوب و شرق آسیا و همچنین تنوع کالا و خدمات، فرصت‌هایی هستند که می‌توان از آنها برای توسعه تجارت خارجی بهره گرفت.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه تأکید کرد: نفت خام نباید تنها منبع تأمین ارز کشور باشد و باید سهم پتروشیمی، فرآورده‌های نفتی، محصولات صنعتی، خدمات فنی، کشاورزی و فناوری در تجارت خارجی افزایش یابد.

توسعه مسیرهای جایگزین تجارت ضروری است

وی با اشاره به اهمیت تنوع مسیرهای تجاری اظهار کرد: ایران نباید به یک یا دو مسیر تجاری وابستگی شدید داشته باشد و باید مسیرهای زمینی، دریایی و ترکیبی متعددی برای تجارت ایجاد شود. در این میان، توسعه کریدورهای منطقه‌ای اهمیت زیادی دارد.

تیزهوش تابان افزود: تحریم تنها یک مسئله بانکی نیست و موضوع لجستیک نیز اهمیت دارد. اگر ایران بتواند هزینه و زمان انتقال کالا را کاهش دهد، عملاً بخشی از آثار تحریم‌ها خنثی خواهد شد.

وی با اشاره به ظرفیت مسیرهای شمالی کشور گفت: مسیرهای تجاری شمالی می‌توانند در کاهش وابستگی به بنادر جنوبی نقش داشته باشند، اما هیچ‌یک به تنهایی قادر به جایگزینی کامل مسیرهای جنوبی نیستند. بنابراین باید مجموعه‌ای از مسیرهای قابل اتکا و رقابت‌پذیر ایجاد شود.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه تأکید کرد: توسعه کریدورها تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت امنیت اقتصادی کشور محسوب می‌شود؛ البته این مسیرها زمانی مؤثر خواهند بود که از نظر هزینه و زمان، توان رقابت با مسیرهای جایگزین را داشته باشند.

ضرورت تسهیل مبادلات مالی

وی یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف تجارت خارجی ایران را نحوه انتقال و دریافت پول دانست و گفت: ممکن است ایران بتواند کالا بفروشد، اما اگر صادرکننده نتواند درآمد حاصل از صادرات را با هزینه‌ای معقول دریافت و مصرف کند، صادرات با واسطه‌های متعدد و هزینه‌های سنگین انجام خواهد شد و چنین مدلی پایدار نیست.

تیزهوش تابان ایجاد حساب‌های متقابل، استفاده از بانک‌های مشترک و منطقه‌ای و توسعه سیستم‌های پرداخت منطقه‌ای و دیجیتال را از راهکارهای کاهش این مشکل عنوان کرد و افزود: حذف دلار به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند؛ زیرا دلار فقط یک ارز نیست، بلکه یک شبکه مالی و بانکی است. اگر معامله با ارز دیگری انجام شود، اما بانک یا بیمه همچنان به شبکه‌ای متصل باشد که از تحریم‌های آمریکا هراس دارد، ریسک تحریم همچنان وجود خواهد داشت.

کاهش هزینه تبدیل ارز به پول‌های ملی

وی با اشاره به امکان توسعه تجارت با ارزهای محلی اظهار کرد: بخشی از تجارت ایران با روسیه می‌تواند با پول ملی دو کشور انجام شود، اما یکی از مشکلات مهم، هزینه تبدیل ارز برای فعالان اقتصادی است.

وی افزود: در شرایط فعلی، فعال اقتصادی ممکن است هنگام تبدیل ارز با کاهش قابل توجه ارزش پول مواجه شود و این کاهش در برخی موارد به حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد برسد که هزینه سنگینی را به صادرکننده تحمیل می‌کند.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه تأکید کرد: دولت نباید سازوکاری ایجاد کند که هزینه صادرکننده برای تأمین ارز واردکننده افزایش یابد، بلکه باید ارز صادرکننده با نرخ منصفانه و با اختلاف بسیار اندک نسبت به نرخ واقعی بازار تبدیل شود.

تیزهوش تابان خاطرنشان کرد: با کاهش هزینه تبدیل ارز، توسعه تجارت با پول‌های ملی و ایجاد سازوکارهای پرداخت منطقه‌ای می‌توان بخشی از مشکلات تجارت خارجی ایران را کاهش داد و زمینه را برای توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه و شرکای تجاری فراهم کرد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما