«شحاب» آمد؛ پایان حسابرسی سنتی و آغاز حسابرسی هوشمند در سازمان حسابرسی

سازمان حسابرسی با رونمایی رسمی از سامانه جامع «شحاب» (شبکه حسابرسی الکترونیک و برخط)، گام جدیدی برای عبور از فرآیندهای سنتی و حرکت به سمت حسابرسی الکترونیک و هوشمند برداشت؛ اقدامی که همزمان با تأکید مدیران این سازمان بر استفاده از هوش مصنوعی، تحلیل داده و تقویت شفافیت و استقلال حرفه‌ای حسابرسان انجام شد.

مراسم رونمایی از سامانه جامع «شحاب» با حضور مدیرعامل، اعضای هیئت عامل و مدیران سازمان حسابرسی برگزار شد. مسئولان سازمان حسابرسی، این سامانه را یکی از اقدامات راهبردی برای تحول در فرآیندهای حسابرسی و حرکت به سمت حسابرسی برخط و هوشمند عنوان کردند.

«شحاب»؛ آغاز رسمی گذار از حسابرسی سنتی

موسی بزرگ‌اصل، مدیرعامل سازمان حسابرسی، در مراسم رونمایی از این سامانه با تأکید بر اهمیت همراهی حسابرسان در اجرای موفق «شحاب» گفت: ضروری است هرچه سریع‌تر از فضای حسابرسی سنتی فاصله گرفته و زیرساخت‌های لازم برای استقرار حسابرسی نوین فراهم شود.

وی از حسابرسان خواست ایرادات و مشکلات احتمالی سامانه را با دقت و بی‌طرفی به واحد فناوری اطلاعات سازمان منتقل کنند تا فرآیند تکمیل و توسعه سامانه با سرعت بیشتری دنبال شود.

بزرگ‌اصل با اشاره به عقب‌ماندگی برخی ساختارهای فناوری در کشور اظهار کرد: اگرچه سازمان حسابرسی دیرتر از زمان مطلوب وارد این مسیر شده است، اما با همراهی کارکنان، این سازمان برای همیشه با حسابرسی سنتی خداحافظی کرده و وارد عصر حسابرسی مدرن خواهد شد.

هوش مصنوعی، ضرورت جدید حرفه حسابرسی

مدیرعامل سازمان حسابرسی در دیدار با نیروهای جدید این سازمان نیز با اشاره به سرعت تحولات فناوری، استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهای تحلیل داده را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای آینده حرفه حسابرسی دانست.

وی گفت: امروز دیگر راهی جز استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی وجود ندارد و حتی حسابرسان باسابقه نیز ناگزیر از استفاده از این ابزارها هستند.

به گفته بزرگ‌اصل، فناوری‌های نوین می‌توانند در برخی حوزه‌ها، از جمله فرآیندهای مرتبط با واردات، نقش مهمی در افزایش دقت، سرعت و کارآمدی فرآیندهای حسابرسی داشته باشند.

حسابرسی فقط بررسی اعداد نیست

مدیرعامل سازمان حسابرسی با تأکید بر نقش گسترده حسابرسی در اقتصاد، اظهار کرد: حسابرسی صرفاً بررسی مجموعه‌ای از اعداد نیست، بلکه ابزاری برای تحقق عدالت، صیانت از حقوق سهامداران و مقابله با فساد مالی است.

وی افزود: صورت‌های مالی از مجموعه‌ای از اعداد و اطلاعات تشکیل شده‌اند و هرگونه خدشه در صحت و شفافیت این اطلاعات می‌تواند موجب گمراهی سهامداران و سایر ذی‌نفعان و فراهم شدن زمینه سوءاستفاده شود.

بزرگ‌اصل عدالت را یکی از مهم‌ترین اصول حرفه حسابرسی دانست و گفت: مأموریت سازمان حسابرسی بر پایه ایجاد نظم و انسجام مالی در کشور شکل گرفته است و در این میان، نیروی انسانی مهم‌ترین سرمایه این سازمان محسوب می‌شود.

گزارشگری پایداری؛ موضوع مهم آینده حسابرسی

رئیس هیئت عامل سازمان حسابرسی همچنین گزارشگری پایداری را یکی از موضوعات مهم پیش‌روی حرفه حسابرسی عنوان کرد و گفت: توسعه نامتوازن در جهان، ضرورت توجه جدی‌تر به گزارشگری پایداری را بیش از گذشته آشکار کرده است.

وی توضیح داد: اگرچه بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی با هدف افزایش سود انجام می‌شوند، اما پیامدهای زیست‌محیطی این فعالیت‌ها از جمله گرمایش زمین، آلودگی دریاها و تخریب اکوسیستم‌ها، ضرورت ایجاد تعادل میان ابعاد مختلف توسعه را افزایش داده است.

به گفته وی، حرفه حسابرسی نیز باید متناسب با این تحولات، نقش خود را در حوزه گزارشگری پایداری ایفا کند.

استقلال حسابرس؛ پشتوانه اعتبار حرفه‌ای

بزرگ‌اصل در بخش دیگری از سخنان خود، درستکاری را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک حسابرس حرفه‌ای دانست و گفت: بدون درستکاری نمی‌توان به شفافیت دست یافت و بخشی از فسادهای مالی نیز ریشه در طمع‌ورزی و رفتارهای نادرست دارد.

وی بر ضرورت حفظ استقلال حرفه‌ای حسابرسان تأکید کرد و افزود: حسابرس باید فاصله حرفه‌ای خود با کارفرما را حفظ کند، چرا که اعتبار امضای حسابرس به استقلال او وابسته است.

مدیرعامل سازمان حسابرسی فروش امضا را یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌ها به اعتبار حرفه حسابرسی دانست و بر ضرورت حفظ استقلال و جایگاه حرفه‌ای حسابرسان تأکید کرد.

بزرگ‌اصل با اشاره به فلسفه شکل‌گیری حرفه حسابرسی و نمونه‌هایی همچون پرونده شرکت انرون در آمریکا، بر ضرورت شناخت روش‌های تقلب در گزارشگری مالی تأکید کرد.

وی اظهار کرد: حسابرس باید بتواند درآمدها را به شکل صحیح شناسایی کند، ارزش شرکت‌ها را مورد بررسی قرار دهد، اقلام آشکار و پنهان صورت‌های مالی را بشناسد و با روش‌های تقلب در گزارشگری مالی آشنا باشد تا بتواند در پیشگیری از فساد و افزایش شفافیت نقش مؤثری ایفا کند.

وی همچنین از نیروهای جدید سازمان خواست روحیه پرسشگری، مسأله‌محوری و مسئولیت‌پذیری را در فعالیت حرفه‌ای خود تقویت کنند و گفت: ظاهر، رفتار و منش حسابرس باید نشان‌دهنده تخصص، دقت و اعتبار این حرفه باشد.

«شحاب» چگونه حسابرسی را متحول می‌کند؟

رضا پیروز، مدیر فناوری اطلاعات سازمان حسابرسی، در مراسم رونمایی از «شحاب» با تشریح جزئیات فاز نخست این سامانه گفت: حسابرسی سنتی به دلیل وابستگی زیاد به اسناد کاغذی و زونکن‌ها، بخش قابل توجهی از زمان حسابرسان را به خود اختصاص می‌دهد و دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست.

وی زونکن‌های کاغذی را نمادی از اتلاف یکی از ارزشمندترین دارایی‌های حسابرس یعنی «زمان» دانست و افزود: سامانه «شحاب» با حذف بخش مهمی از فرآیندهای سنتی، زمینه ایجاد سازمانی چابک، پیشرو، فناوری‌محور، اخلاق‌مدار و متکی بر سرمایه انسانی توسعه‌یافته را فراهم می‌کند.

به گفته مدیر فناوری اطلاعات سازمان حسابرسی، فاز نخست سامانه «شحاب» از مرحله ثبت درخواست تا پذیرش و انعقاد قرارداد را پوشش می‌دهد.

وی افزود: در فاز دوم، فرآیند ساخت و تخصیص کاربرگ توسط مدیر فنی تا مرحله صدور گزارش حسابرسی نیز به صورت الکترونیکی انجام خواهد شد.

با اجرای کامل این سامانه، بخش قابل توجهی از فرآیندهای حسابرسی از قالب‌های کاغذی و سنتی فاصله گرفته و به سمت فرآیندهای برخط، داده‌محور و هوشمند حرکت خواهد کرد؛ تغییری که می‌تواند سرعت، دقت و شفافیت عملیات حسابرسی را افزایش دهد و نقش فناوری را در یکی از مهم‌ترین ارکان نظارت مالی کشور پررنگ‌تر کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما