تولید فولاد ۲۸ درصد سقوط کرد؛ برق و گاز، تولیدکنندگان را در تنگنا گذاشتند

تولید فولاد میانی کشور در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ با کاهش ۲۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۶ میلیون و ۲۵۸ هزار تن رسید؛ کاهشی که در بخش اسلب به حدود ۶۰ درصد می‌رسد و بار دیگر فشار محدودیت‌های انرژی بر یکی از صنایع مهم کشور را نمایان کرده است.

یک فعال صنعت فولاد با اشاره به وضعیت تولید در سه‌ماهه نخست سال گفت: تولید فولاد میانی در این مدت به حدود ۶ میلیون و ۲۵۸ هزار تن رسید، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۸ میلیون و ۷۴۹ هزار تن بود.

شیرین نیکوحرف، عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، با اشاره به افت شدید تولید اسلب اظهار کرد: تولید این محصول در سه‌ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد کاهش داشته است.

به گفته وی، بخشی از کاهش تولید تحت تأثیر شرایط ناشی از جنگ و آسیب واردشده به برخی واحدهای بزرگ از جمله فولاد مبارکه قرار گرفته، اما محدودیت‌های داخلی، به‌ویژه در حوزه انرژی، نیز فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

افت ۳۸ درصدی تولید آهن اسفنجی

این فعال صنعت فولاد با اشاره به وضعیت تولید آهن اسفنجی گفت: تولید این محصول نیز در سه‌ماهه نخست سال با کاهش حدود ۳۸ درصدی مواجه شده که بخشی از این افت مستقیماً به محدودیت برق و انرژی مربوط است.

وی افزود: واحدهای فولادی حتی تا روزهای اخیر نیز با محدودیت تأمین برق مواجه بوده‌اند و در برخی موارد تمام دیماند مورد نیاز واحدها از سوی وزارت نیرو تأمین نشده است

برق گران، هزینه تولید فولاد را بالا برد

نیکوحرف با تشریح پیامدهای محدودیت برق گفت: زمانی که برق مورد نیاز یک واحد صنعتی تأمین نمی‌شود، تولیدکننده ناچار است ظرفیت تولید را کاهش دهد یا واحد را متوقف کند؛ گزینه دیگر نیز خرید برق از بازار آزاد با قیمت‌های بسیار بالاست.

به گفته وی، قیمت برق آزاد در مقاطعی به حدود ۱۶ هزار و ۷۰۰ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت رسیده است. تأمین برق با چنین نرخی برای صنایع بزرگی که در تمام زنجیره تولید از انرژی استفاده می‌کنند، فشار قابل‌توجهی بر قیمت تمام‌شده ایجاد می‌کند.

وی تأکید کرد افزایش هزینه برق تنها یک کارخانه را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه در تمام حلقه‌های زنجیره فولاد از کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی تا فولاد میانی و شمش منعکس می‌شود.

نگرانی فولادی‌ها از بازگشت محدودیت گاز

در شرایطی که صنعت فولاد هنوز با تبعات محدودیت برق دست‌وپنجه نرم می‌کند، نزدیک‌شدن به فصل سرد نگرانی‌ها درباره تأمین گاز صنایع را نیز افزایش داده است.

نیکوحرف گفت: هنوز صنعت به‌طور کامل از مشکلات برق عبور نکرده که نگرانی درباره محدودیت گاز آغاز شده است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد با افزایش مصرف خانگی در فصل سرد، صنایع ممکن است بار دیگر با محدودیت تأمین گاز مواجه شوند.

وی همچنین به افزایش نرخ گاز صنایع اشاره کرد و گفت نرخ گاز در مردادماه به حدود ۱۵ هزار و ۹۰۰ تومان رسیده و با احتساب هزینه‌های انتقال، توزیع و مالیات، هزینه واقعی تأمین گاز برای واحدهای صنعتی می‌تواند از ۲۰ هزار تومان نیز فراتر رود.

مصرف ۳۶۰ مترمکعب گاز برای هر تن محصول

عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی درباره میزان مصرف انرژی در این صنعت اظهار کرد: در صورت محاسبه کل زنجیره تولید از کنسانتره تا شمش، حدود ۳۶۰ مترمکعب گاز به ازای هر تن محصول مصرف می‌شود.

به گفته وی، حتی بدون در نظر گرفتن مالیات، هزینه انتقال و سایر هزینه‌های جانبی، نرخ فعلی گاز رقم قابل‌توجهی به هزینه تولید هر تن فولاد اضافه می‌کند و زمانی که هزینه برق نیز به آن افزوده شود، انرژی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قیمت تمام‌شده فولاد تبدیل خواهد شد.

خطر کاهش ظرفیت و تعطیلی واحدهای فولادی

نیکوحرف هشدار داد ادامه این شرایط می‌تواند حاشیه سود بسیاری از واحدهای تولیدی را تحت فشار قرار دهد و فعالیت برخی کارخانه‌ها را از نظر اقتصادی دشوار یا غیرممکن کند.

وی گفت اگر تولیدکننده نتواند برق و گاز مورد نیاز خود را دریافت کند، ناچار به کاهش یا توقف تولید خواهد شد و اگر انرژی را با نرخ‌های بالای بازار آزاد تأمین کند، افزایش شدید قیمت تمام‌شده، قدرت رقابت او را کاهش می‌دهد.

این فعال صنعت فولاد تأکید کرد پیامدهای این وضعیت به واحدهای فولادی محدود نمی‌شود، زیرا این صنعت با مجموعه گسترده‌ای از صنایع پایین‌دستی ارتباط دارد و کاهش تولید فولاد می‌تواند فعالیت واحدهای متعدد در زنجیره پایین‌دست را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

ضرورت تصمیم فوری برای تأمین انرژی صنایع

نیکوحرف خواستار هماهنگی میان وزارت نیرو، وزارت نفت و سایر دستگاه‌های مرتبط برای حل مشکل تأمین انرژی صنایع شد و گفت نمی‌توان از تولیدکننده انتظار افزایش تولید و حفظ اشتغال داشت، اما همزمان برق و گاز مورد نیاز او را محدود کرد یا انرژی را با قیمتی در اختیارش گذاشت که تولید را غیراقتصادی کند.

به گفته وی، در کوتاه‌مدت باید سازوکاری برای تأمین پایدار برق و گاز واحدهای تولیدی با نرخ قابل‌قبول و متناسب با شرایط صنعت ایجاد شود تا کارخانه‌ها بتوانند از شرایط فعلی عبور کنند.

نیروگاه اختصاصی راهکار بلندمدت است

عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، توسعه نیروگاه‌های اختصاصی و انرژی‌های تجدیدپذیر را از راهکارهای بلندمدت برای کاهش وابستگی صنایع به شبکه سراسری دانست.

وی با اشاره به ظرفیت انرژی خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر تأکید کرد توسعه این منابع باید در برنامه صنایع و سیاست‌گذاران قرار گیرد؛ با این حال، احداث نیروگاه و ایجاد زیرساخت‌های جدید زمان‌بر است و نمی‌تواند پاسخگوی مشکلات فوری تولیدکنندگان باشد.

در نتیجه، صنعت فولاد در شرایط فعلی علاوه بر برنامه‌ریزی برای توسعه منابع اختصاصی انرژی، به تصمیم‌های فوری و هماهنگ در زمینه تأمین و قیمت‌گذاری برق و گاز نیاز دارد؛ در غیر این صورت افزایش هزینه تولید، کاهش ظرفیت و خروج برخی واحدها از مدار تولید می‌تواند فشار بیشتری بر زنجیره فولاد و صنایع پایین‌دستی وارد کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما