ظهور حاشیهنشینی کارگاهی-صنعتی در شهرها/ تهدیدی جدی برای نظم شهری و محیطزیست
عضو هیأت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران هشدار داد که ساختوسازهای غیرمجاز کارگاهی و صنعتی در حاشیه شهرها طی یک دهه اخیر، علاوه بر نابودی اراضی کشاورزی، نظم شهری، ایمنی و محیطزیست را تهدید میکند و روند «حاشیهنشینی کارگاهی–صنعتی» را رقم زده است.
عضو هیأت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، روز شنبه با اشاره به تغییرات کاربری اراضی پیرامون شهرهای ایران گفت: «گسترش بیرویه و بدون ضابطه شهرها، تنها به تبدیل زمینهای کشاورزی به سکونتگاهها محدود نشده است؛ بلکه اراضی پیرامونی بسیاری از شهرها به کاربریهای کارگاهی و صنعتی تغییر یافته و این روند بدون رعایت چارچوبهای قانونی و طرحهای جامع و تفصیلی، حواشی شهرها را به کمربندهای بینظم و ناایمن تبدیل کرده است.»
وی با تأکید بر پیامدهای کالبدی، اقتصادی و زیستمحیطی این روند افزود: «مطالعات میدانی نشان میدهد بخش زیادی از سولهها و کارگاههای واقع در محدوده و حریم شهرهای صنعتی بزرگ و شهرهای متوسط با جمعیت بالای ۲۰ هزار نفر، مساحت بسیار کوچکتر از حد مجاز داشته و سطح اشغال آنها نزدیک به ۱۰۰ درصد است؛ در حالی که طبق ضوابط مصوب حدنصاب تفکیک اراضی کارگاهی در اغلب شهرها ۶۰۰ متر مربع با ۴۰ درصد سطح اشغال است.»
باباییاقدم عوامل اصلی شکلگیری این نوع حاشیهنشینی را ارزان بودن زمین، دسترسی آسان به نیروی کار محلی و نزدیکی به بازار مصرف دانست و افزود: «واحدهای تولیدی کوچک و متوسط با استفاده از این مزایا، خارج از پهنههای مصوب صنعتی فعالیت میکنند که نتیجه آن کاهش کیفیت و ایمنی ساختوسازها و نابودی اراضی کشاورزی است.»
وی با اشاره به نمونههای شاخص این پدیده در تبریز و همدان تأکید کرد که این مشکل ابعاد ملی دارد و به یک چالش جدی در مدیریت شهری و برنامهریزی شهری تبدیل شده است. به گفته او، این روند نوع تازهای از حاشیهنشینی را شکل داده است که از سکونت غیررسمی به تولید غیررسمی تغییر مسیر داده و ضمن ایجاد اشتغال غیررسمی، نظم برنامهریزی شهری، اقتصاد محلی و محیطزیست را تهدید میکند.
باباییاقدم تصریح کرد که مهار این پدیده نیازمند بازنگری اساسی در سیاستهای مدیریت اراضی، نظارت دقیق بر صدور پروانهها و انطباق تصمیمات با شرایط و واقعیتهای محلی است. وی افزود: «طرحهای توسعه شهری باید با نگاه پیشگیرانه و ایجاد پهنههای صنعتی برنامهریزیشده، از توسعه خودجوش و غیرقانونی حواشی جلوگیری کنند.»
عضو هیأت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران در پایان هشدار داد که ادامه روند فعلی میتواند تهدیداتی جدی از جمله نابودی زمینهای مرغوب کشاورزی، افزایش واحدهای فاقد ایمنی و رشد آلودگیهای زیستمحیطی را در شهرهای صنعتی بزرگ ایران ایجاد کند و نقش شهرداران و شهرداریها به عنوان متولیان اصلی مدیریت شهری بیش از پیش برجسته خواهد شد.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما