اختلال در بارنامه، جریمههای میلیونی و بیمههای معلق؛ روایت رانندگان یک تعاونی + فیلم
رانندگان عضو تعاونی کامیونداران خودراننده لایبید با انتقاد از نبود شفافیت مالی، ضعف نظارت و اختلالهای مکرر در صدور بارنامه، میگویند این تعاونی از ماهیت واقعی خود فاصله گرفته و معیشت صدها راننده را با بحران مواجه کرده است.
رانندگان عضو «تعاونی کامیونداران خودراننده لایبید» نسبت به آنچه عدم شفافیت در عملکرد مالی، ضعف نظارت نهادهای مسئول و تغییر ماهیت این تعاونی از یک ساختار تعاونی به مجموعهای شبهخصوصی میخوانند، اعتراض دارند.
یکی از چالشهای مزمن تعاونیهای کارگری در ایران، نبود نظارت مؤثر و ضمانت اجرای قوانین مرتبط با مدیریت و کنترل این نهادهاست؛ موضوعی که به گفته کارشناسان حوزه تعاون، موجب شده بسیاری از تعاونیها عملاً از فلسفه وجودی خود فاصله بگیرند و به بنگاههایی با کارکرد خصوصی یا نیمهخصوصی تبدیل شوند.
بر اساس برآوردها، سهم بخش تعاون از اقتصاد ایران اکنون به کمتر از پنج درصد رسیده و تداوم ضعف نظارت میتواند به گسترش پدیده «تعاونیهای بیهویت تعاونی» منجر شود؛ روندی که نهتنها مشارکت اقتصادی را تضعیف میکند، بلکه اعتماد عمومی به این ساختارها را نیز از بین میبرد.
تعاونی لایبید؛ از امید معیشتی تا کانون اعتراض
یکی از تعاونیهایی که در سالهای اخیر با اعتراض گسترده اعضا و طرح شکایت مواجه شده، «تعاونی کامیونداران خودراننده لایبید» در شمال غرب استان اصفهان است؛ تعاونیای که از سال ۱۳۷۲ با هدف ساماندهی فعالیت کامیونداران مالک خودرو و ارائه خدمات باربری برای واحدهای صنعتی و معدنی منطقه فعالیت خود را آغاز کرده است.
منطقه لایبید و میمه به دلیل موقعیت راهبردی و دسترسی به استانهای مرکزی، قم، لرستان و مرکز استان اصفهان، یکی از کانونهای اشتغال در حوزه حملونقل جادهای بهشمار میرود. با این حال، بسیاری از اعضای این تعاونی میگویند علیرغم پرداخت سهمالشرکه، نهتنها از منافع آن بهرهمند نشدهاند، بلکه در سالهای اخیر با آسیبهای جدی معیشتی روبهرو شدهاند.
به گفته رانندگان، تعاونی در هفتههای اخیر با اختلال گسترده در صدور بارنامه مواجه شده؛ موضوعی که عملاً فعالیت روزانه کامیونداران را مختل و آنها را در تأمین هزینههای زندگی با مشکل جدی روبهرو کرده است.
روایت رانندگان؛ سودهای کلان، حسابهای نامشخص
یکی از رانندگان عضو تعاونی میگوید: «با وجود الزام قانونی به حضور نماینده معاونت تعاون وزارت کار در مجامع عمومی، این حضور عملاً تشریفاتی بوده و صورتهای مالی شفاف هرگز در اختیار اعضا قرار نگرفته است. بیش از ۲۶ سال است که اغلب اعضا هیچ سودی از فعالیت تعاونی دریافت نکردهاند.»
وی با اشاره به فعالیت گسترده معدن «نگین سنگ» در مجاورت لایبید افزود: «این معدن سالانه بین ۴۰۰ تا ۵۵۰ هزار تن سنگ جابهجا میکند که معادل حدود ۲۰ هزار بارگیری کامیونی است. چنین حجمی از بار، سود بسیار بالایی از محل صدور بارنامه ایجاد میکند، اما در عمل سالانه کمتر از ۱۰ هزار بارنامه بهصورت رسمی صادر میشود.»
به گفته این راننده، بخش قابل توجهی از بارنامهها بهصورت دستی و غیرسیستمی ثبت میشود و برای بارنامههای صادرنشده، جریمههایی غیرقانونی از رانندگان دریافت میشود؛ جریمههایی که بهگفته او باید صرفاً توسط پلیس راه اعمال شود و نه یک تعاونی.
جریمههای اجباری و تبعات سنگین
راننده دیگری با اشاره به قطعهای مکرر سیستم صدور بارنامه میگوید: «در سالهای گذشته، رانندگان دارای اضافهبار مجبور به تخلیه بار اضافی میشدند، اما اکنون بدون صدور بارنامه از آنها جریمه دریافت میشود. این پولها به حسابهای نامشخص واریز میشود و تبعات آن متوجه راننده است.»
او میافزاید: «عدم صدور بارنامه، مشکلات جدی بیمهای ایجاد کرده و برخی رانندگان حتی در دریافت خدمات درمانی دچار مشکل شدهاند؛ این در حالی است که حق بیمه از آنها کسر شده است.»
به گفته رانندگان، میزان جریمهها از یک تا سه میلیون تومان متغیر است و در برخی روزها مجموع جریمههای دریافتی به صدها میلیون تومان میرسد.
نفوذ مدیریتی و ابهام در داراییها
برخی اعضای تعاونی همچنین از نفوذ گسترده مدیران در نهادهای محلی، شوراها و معادن منطقه سخن میگویند و معتقدند این نفوذ، زمینهساز تعارض منافع و عدم پاسخگویی شده است. آنها میگویند داراییهایی مانند پمپبنزین و تالار پذیرایی که با سرمایه تعاونی ایجاد شده، اکنون وضعیت مالکیتی نامشخصی دارد و اعضا در تصمیمگیریهای مربوط به آن نقشی نداشتهاند.
اطلاعیه مدیران و تشدید اعتراضها
در پی اعتراضها، مدیریت تعاونی با صدور اطلاعیهای اعلام کرده تا رفع مشکل فنی سیستم، هیچ کامیونی بدون بارنامه مجاز به خروج نیست و مسئولیت هرگونه تخلف بر عهده راننده خواهد بود. این اطلاعیه در حالی صادر شده که رانندگان مدعیاند پیش از این، در شرایط فقدان بارنامه از آنها جریمه دریافت شده است.
همچنین، فراخوانی برای برگزاری مجمع عمومی فوقالعاده در هجدهم دیماه منتشر شده که به گفته اعضا، واکنشی دیرهنگام به مطالبات انباشته رانندگان است.
مطالبه شفافیت و نظارت جدی
رانندگان لایبید تأکید دارند در شرایط حساس اقتصادی کنونی، ضعف نظارت بر تعاونیها میتواند به افزایش نارضایتی اجتماعی منجر شود. مطالبه اصلی آنها، شفافسازی مالی، پاسخگویی مدیران و بازگشت تعاونی به ماهیت واقعی خود است؛ چراکه بهگفته آنها، تداوم این روند اعتماد عمومی به تعاون و مشارکت اقتصادی را بهشدت تضعیف خواهد کرد.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما