تمرکز دولت بر توسعه مشاغل خانگی/راهبرد جدید برای تقویت معیشت خانوارها

دولت با تمرکز بر توسعه مشاغل خانگی، تلاش دارد از این بخش به عنوان یکی از ابزارهای تقویت معیشت خانوارها و افزایش تاب‌آوری اقتصادی استفاده کند.

ساختار جدید بازار کار ایران، مشاغل خانگی دیگر صرفاً یک فعالیت جانبی تلقی نمی‌شوند، بلکه به عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای ایجاد اشتغال و تثبیت معیشت، به‌ویژه برای دهک‌های پایین جامعه، مورد توجه قرار گرفته‌اند. با توجه به تحولات اقتصادی سال‌های اخیر و نیاز به الگوهای اشتغال کم‌هزینه و در عین حال پربازده، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برنامه‌ای تازه برای افزایش سهم این مشاغل در اقتصاد کشور تدوین کرده است.

تمرکز بر توانمندسازی زنان در مشاغل خانگی

آمارها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از فعالیت‌های تولیدی در حوزه مشاغل خانگی توسط زنان انجام می‌شود. مالک حسینی، معاون اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با اشاره به ترکیب جمعیتی فعالان این حوزه اعلام کرد: حدود ۸۰ درصد شاغلان در بخش مشاغل خانگی را زنان تشکیل می‌دهند.

به گفته او، حدود ۸۳ درصد از فعالان این حوزه دارای تحصیلات دیپلم یا زیر دیپلم هستند و عمدتاً از خانوارهای دهک‌های پایین اقتصادی وارد این بازار کار می‌شوند. حسینی تأکید کرد برای مدیریت بهتر این حوزه لازم است مشاغل خانگی بر اساس نوع مصرف محصولات، از جمله کالاهای مصرفی روزانه یا کالاهای بادوام، دسته‌بندی و سطح‌بندی شوند.

چالش زیرساخت‌های دیجیتال

در شرایطی که اقتصاد دیجیتال سهم فزاینده‌ای در بازار کار دارد، پیوند میان مشاغل خانگی و فضای مجازی نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. معاون اشتغال وزارت کار با اشاره به مشکلات زیرساختی اخیر گفت یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعالان این حوزه، اختلال و قطع اینترنت بوده است.

او با بیان اینکه وزارت کار از این مسئله آگاه است، تأکید کرد نباید در برابر چنین چالش‌هایی منفعل بود و باید بررسی شود که آیا می‌توان بخشی از بازار فروش محصولات خانگی را از طریق پلتفرم‌های داخلی احیا و تقویت کرد یا خیر.

حسینی همچنین با اشاره به روندهای جهانی بازار کار گفت: این حوزه از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ حدود ۸۰ درصد بازار کار در اختیار اینفلوئنسرها یا افرادی باشد که به صورت خوداشتغالی فعالیت می‌کنند. به گفته او، حرکت به سمت دیجیتالی شدن دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای بقا در بازار کار آینده به شمار می‌رود.

حمایت مالی و ایجاد بازارهای فروش

در کنار توسعه زیرساخت‌ها، دولت حمایت‌های مالی از فعالان این حوزه را نیز دنبال می‌کند. حسینی با اشاره به منابع اختصاص‌یافته به مشاغل خانگی گفت: طی چهار سال گذشته حدود ۴۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات برای توسعه این بخش پرداخت شده است.

او توضیح داد که یکی از اهداف اصلی دولت از سال گذشته، خارج کردن مشاغل خانگی از وضعیت گمنام و تبدیل آن به یک اولویت در سطح ملی بوده است.

به گفته معاون اشتغال وزارت کار، در همین راستا اقداماتی مانند پاکسازی داده‌های نامعتبر، ارتقای کیفیت آموزش‌های تخصصی و گسترش تعامل با حوزه تجارت الکترونیک در دستور کار قرار گرفته است. هدف از این اقدامات، افزایش سهم مشاغل خانگی در بازار کار کشور است؛ سهمی که در حال حاضر حدود ۴ تا ۶ درصد از کل اشتغال را تشکیل می‌دهد.

اجرای طرح «هزار میدان، هزار بازار»

یکی دیگر از برنامه‌های دولت برای حمایت از فعالان این حوزه، ایجاد بازارهای فروش محلی است. حسینی در این باره اعلام کرد طرح «هزار میدان، هزار بازار» از اردیبهشت تا پایان اسفند سال ۱۴۰۵ اجرا خواهد شد.

به گفته او، این بازارهای محلی یک‌روزه با هدف ایجاد فرصت فروش مستقیم محصولات و بهبود وضعیت معیشتی فعالان مشاغل خانگی در شرایط اقتصادی کنونی طراحی شده‌اند.

بر اساس این گزارش، مشاغل خانگی در ایران اکنون در نقطه‌ای حساس قرار دارند. عبور از نگاه سنتی که این فعالیت‌ها را صرفاً به عنوان کمک‌معیشت می‌دید و حرکت به سمت تبدیل آن‌ها به کسب‌وکارهای پایدار و مبتنی بر فناوری، می‌تواند نقش مهمی در آینده این بخش ایفا کند.

اگرچه چالش‌هایی مانند محدودیت‌های اینترنتی و پیچیدگی‌های اداری در پرداخت تسهیلات همچنان وجود دارد، اما تمرکز بر آموزش تخصصی، توسعه بازارهای فروش فیزیکی و مجازی و اجرای طرح‌هایی مانند «هزار میدان، هزار بازار» می‌تواند مشاغل خانگی را به یکی از ابزارهای مهم مقابله با تکانه‌های اقتصادی تبدیل کند.

با تبدیل شدن مشاغل خانگی به یک مسئله ملی، انتظار می‌رود در سال‌های آینده ارتباط میان تولیدات خرد خانگی و زنجیره‌های بزرگ تجارت در سطح ملی و حتی بین‌المللی تقویت شود.

*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما