پایان ارز ترجیحی اربعین؛ بانک مرکزی عرضه را به نرخ توافقی منتقل کرد

برخلاف سنوات گذشته که ارز موردنیاز زائران اربعین با نرخ‌های ثابت و ترجیحی از سوی بانک مرکزی عرضه می‌شد، امسال سیاست‌گذار پولی کشور تصمیم گرفته است تا مسیر عرضه این ارز را به سمت نرخ توافقی هدایت کند.

سیاست‌های ارزی کشور با چرخش‌های راهبردی مهمی همراه بوده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات که در روز‌های اخیر توجه بسیاری را به خود جلب کرده، بحث ارز زیارتی اربعین است.

برخلاف سنوات گذشته که ارز موردنیاز زائران با نرخ‌های ثابت و ترجیحی از سوی بانک مرکزی عرضه می‌شد، امسال سیاست‌گذار پولی کشور تصمیم گرفته است تا مسیر عرضه این ارز را به سمت نرخ توافقی هدایت کند.

در سال‌های گذشته، اختلاف قابل‌توجه میان نرخ ارز ترجیحی دولتی و نرخ بازار آزاد، بستری فراهم کرده بود که تقاضای کاذب را به سمت صف‌های طولانی صرافی‌ها بکشاند. در آن مدل، بخشی از ارز ارزان‌قیمت کشور نه توسط زائران واقعی، بلکه توسط عده‌ای سودجو جذب می‌شد که با اجاره کارت‌های ملی، اقدام به خرید ارز و فروش آن در بازار آزاد می‌کردند.

بانک مرکزی امسال با تغییر ریل سیاست‌گذاری، ارز اربعین را بر پایه نرخ توافقی عرضه می‌کند. در این مدل، قیمت ارز بر اساس عرضه و تقاضا در بازار توافقی تعیین می‌شود. هدف بانک مرکزی از این اقدام روشن است حذف زمینه‌های سوءاستفاده  و در نهایت مدیریت بهتر منابع ارزی مطرح شده است؛ منابعی که اکنون باید با اولویت‌بندی دقیق‌تری مدیریت شوند.

این تغییر رویکرد را نباید به صورت جزیره‌ای دید؛ تصمیم بانک مرکزی برای انتقال ارز اربعین به بازار توافقی، در امتداد همان اصلاحات ساختاری است که از دی‌ماه سال گذشته با حذف بخش عمده‌ای از ارز ترجیحی کالا‌های اساسی کلید خورد.

در واقع می‌توان گفت سیاست جدید بانک مرکزی نشان می‌دهد که نهاد پولی کشور به دنبال تکمیل پازل یکسان‌سازی نرخ ارز است.

اگرچه حذف نرخ ترجیحی ممکن است در نگاه نخست برای برخی زائران هزینه‌بر به نظر برسد، اما نکته قابل‌تأمل اینجاست که در فضای رقابتی فعلی، زائرین اربعین حسینی اگر بخواهند ارز خود را تا سقف ۲۰۰ هزار دینار از بازار آزاد تهیه کنند،‌ حدودا دو میلیون تومان ارزان‌تر هزینه خواهند کرد.

این واقعیت نشان می‌دهد که واقعی‌سازی نرخ‌ها و حذف قیمت‌های دستوری، نه تنها مانعی برای زائران نیست، بلکه با از بین بردن تقاضاهای کاذب، فرصت انتخاب‌های اقتصادی‌تر را در بازار برای آنان فراهم می‌کند.