هشدار درباره آینده تأمین اجتماعی؛ بدون اصلاحات ساختاری بحران صندوق عمیقتر میشود
یک کارشناس بیمه تأمین اجتماعی تأکید کرد ادامه انباشت بدهی دولت، کاهش ضریب پشتیبانی و اجرا نشدن اصلاحات ساختاری، پایداری صندوق را با تهدید جدی مواجه کرده و با افزایش جمعیت سالمندان، این چالش در سالهای آینده ابعاد گستردهتری خواهد یافت.
یک کارشناس بیمه تأمین اجتماعی، ریشه اصلی ناترازی مالی این سازمان را پرداخت نشدن بهموقع تعهدات دولت، کاهش ضریب پشتیبانی و اجرای سیاستهایی مانند بازنشستگیهای پیش از موعد دانست و هشدار داد که بدون اصلاحات ساختاری، وضعیت صندوق در سالهای آینده بحرانیتر خواهد شد.
علی حیدری اظهار کرد: مشکلات مالی سازمان تأمین اجتماعی از دهه ۱۳۹۰ تشدید شد، اما زمینههای آن از سالهای قبل وجود داشت. به گفته وی، اجرای طرح تحول سلامت نیز فشار قابل توجهی بر منابع سازمان وارد کرد و باعث شد تأمین اجتماعی برای جبران کسری نقدینگی به استقراض، انتشار اوراق و فروش داراییها روی آورد.
وی مهمترین عامل ناترازی را عمل نکردن دولت به تعهدات قانونی خود در پرداخت سهم حق بیمه گروههای تحت پوشش عنوان کرد و گفت: اگر این منابع در زمان مقرر و با ارزش روز پرداخت میشد، سازمان میتوانست آنها را سرمایهگذاری کند و امروز با چنین مشکلاتی روبهرو نبود.
این کارشناس بیمه همچنین بازنشستگیهای پیش از موعد، کاهش اشتغال، افت سرمایهگذاری، حضور نیروی کار خارجی و کاهش تعداد بیمهپردازان جدید را از دیگر عوامل مؤثر بر کاهش منابع سازمان برشمرد.
حیدری با اشاره به برآوردهای انجامشده، بدهی واقعی دولت به سازمان تأمین اجتماعی را با احتساب ارزش روز حدود ۷ هزار همت اعلام کرد و افزود: اگر دولت تنها تعهدات جاری خود را بهموقع پرداخت کند، سازمان دستکم تا ۱۵ سال آینده با بحران نقدینگی مواجه نخواهد شد.
وی تأکید کرد که پرداخت بدهی دولت به تنهایی کافی نیست و اصلاحات ساختاری باید همزمان دنبال شود. از جمله این اصلاحات میتوان به استقرار نظام چندلایه تأمین اجتماعی، ایجاد نهاد مستقل تنظیمگر، اصلاح قوانین بیمهای و افزایش تدریجی سن بازنشستگی متناسب با رشد امید به زندگی اشاره کرد.
به گفته مشاور مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، در بسیاری از کشورهای دنیا همزمان با افزایش امید به زندگی، سن بازنشستگی نیز افزایش یافته، اما در ایران طی سالهای گذشته امکان بازنشستگی در سنین پایین فراهم شده که فشار مضاعفی بر صندوقهای بازنشستگی وارد کرده است.
وی همچنین با انتقاد از پیشنویس لایحه اصلاح ساختار سازمان تأمین اجتماعی، گفت این پیشنویس فاقد اصلاحات بنیادین مورد نیاز است و در برخی بخشها نیز دارای تعارضهای حقوقی و اجرایی است.
حیدری در پایان با اشاره به روند سالمند شدن جمعیت کشور هشدار داد که در صورت ادامه وضعیت موجود، صندوقهای بازنشستگی با فشارهای مالی بیشتری روبهرو خواهند شد و تنها اجرای همزمان اصلاحات ساختاری، توسعه بیمههای مکمل و مراقبت بلندمدت و پرداخت منظم تعهدات دولت میتواند پایداری نظام تأمین اجتماعی را تضمین کند.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما