خودروهای ناقص در کف کارخانه؛ زنجیره تأمین قربانی ناتوانی مالی خودروسازان

تولید خودروهای ناقص یا آنچه در صنعت خودرو به «خودروی کف کارخانه» معروف است، همچنان یکی از نشانه‌های اختلال در زنجیره تولید خودرو محسوب می‌شود؛ مشکلی که به گفته دبیر انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان، ریشه اصلی آن در ناتوانی خودروسازان برای ایفای تعهدات مالی و قیمتی خود در قبال قطعه‌سازان قرار دارد.

آرش محبی‌نژاد، دبیر انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان، درباره دلایل تولید خودروهای ناقص اظهار کرد: خودروی ناقص به دلیل کمبود برخی قطعات در خط تولید شکل می‌گیرد؛ به این معنا که خودروساز به دلیل نبود قطعه، امکان تکمیل خودرو را ندارد و قرار است این قطعات در مراحل بعدی روی خودرو نصب شوند.

وی افزود: بخش عمده قطعاتی که موجب ناقص ماندن خودروها می‌شوند، مربوط به قطعاتی است که خودروساز نتوانسته تعهدات خود را در قبال تأمین‌کنندگان از نظر مالی و قیمتی انجام دهد. البته نقش جنگ و مسائل اخیر ایجادشده در حوزه لجستیک، تأمین مواد اولیه و انتقال قطعات نیز در این روند قابل چشم‌پوشی نیست.

ناتوانی مالی خودروساز؛ ریشه اصلی خودروهای ناقص

محبی‌نژاد با اشاره به اینکه مشکل در برخی قطعات اهمیت بیشتری دارد، گفت: این مسئله به‌ویژه در مورد قطعات الکترونیکی، الکتریکی و قطعات خاص پررنگ‌تر است؛ اما اگر بخواهیم سهم عوامل مختلف را در تولید خودروهای ناقص مشخص کنیم، عامل اصلی، عدم امکان ایفای تعهدات خودروساز در برابر زنجیره تأمین است.

به این ترتیب، بخشی از خودروهایی که در کف کارخانه باقی می‌مانند، نه به دلیل ناتوانی فنی در تولید خودرو، بلکه به دلیل اختلال مالی در رابطه میان خودروساز و قطعه‌ساز شکل می‌گیرند. تأخیر در پرداخت مطالبات و اختلافات قیمتی، توان قطعه‌ساز برای تأمین مستمر قطعات را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نهایت این اختلال به خط تولید خودرو منتقل می‌شود.

کاهش خودروهای ناقص از ۶۰ هزار دستگاه به ۱۵ تا ۲۰ هزار

دبیر انجمن قطعه‌سازان درباره آخرین وضعیت خودروهای ناقص نیز اظهار کرد: آمار خودروهای ناقص روند کاهشی قابل توجهی داشته است. این تعداد در مقطعی به چند ده هزار دستگاه رسید و برای نمونه، تعداد خودروهای ناقص در شرکت سایپا تا حدود ۶۰ هزار دستگاه افزایش یافت.

وی افزود: اکنون این آمار به‌شدت کاهش یافته و بر اساس شنیده‌ها، حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار دستگاه از خودروهای ناقص جمع‌آوری شده است. پیش‌بینی می‌شود این تعداد نیز در آینده نزدیک به صفر برسد.

محبی‌نژاد ادامه داد: کاهش خودروهای ناقص حاصل همکاری قطعه‌سازان درگیر این موضوع، ورود نهادهای نظارتی و همکاری خودروساز بوده است.

تکمیل خودروهای ناقص؛ گامی برای بازگشت نقدینگی

وی با اشاره به پیامدهای جمع‌آوری خودروهای ناقص گفت: با تکمیل و جمع‌آوری این خودروها، نقدینگی مناسبی وارد شرکت سایپا خواهد شد و این موضوع می‌تواند به ایفای تعهدات معوق این شرکت در قبال مردم کمک کند تا خریداران خودرو نیز به حقوق خود دست پیدا کنند.

دبیر انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان درباره وضعیت ایران‌خودرو نیز اظهار کرد: بر اساس اطلاعاتی که در اختیار داریم، ایران‌خودرو نیز در حال حاضر تعداد قابل توجهی خودروی ناقص ندارد.

با این حال، تجربه تولید خودروهای کف کارخانه نشان می‌دهد حل پایدار این مسئله صرفاً با تکمیل خودروهای ناقص موجود امکان‌پذیر نیست و تداوم آن به وضعیت مالی خودروسازان و نحوه ایفای تعهدات آنها در قبال زنجیره قطعه‌سازی وابسته است. زمانی می‌توان انتظار داشت تولید خودروهای ناقص به‌طور پایدار متوقف شود که جریان نقدینگی در زنجیره تولید، پرداخت مطالبات قطعه‌سازان و تأمین به‌موقع قطعات نیز ثبات پیدا کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما