تکنرخی شدن ارز؛ بازگشت انگیزه به صادرات و ضربه به رانت واردات
ادغام تالارهای ارزی و اجرای سیاست تکنرخیسازی ارز، میتواند هزار همت درآمد از دسترفته صادرات را به اقتصاد بازگرداند؛ تصمیمی که اگر زودتر اجرا میشد، بزرگترین حمایت عملی از تولید و صادرات رقم میخورد.
با تصمیم تازه سیاستگذار ارزی، تالار اول و دوم مرکز مبادله ارز و طلا در هم ادغام شد و از امروز نرخ واحدی مبنای مبادلات ارزی کشور قرار گرفت؛ اقدامی که عملاً به نظام چندنرخی ارز پایان میدهد. این تحول، یکی از مهمترین اصلاحات سیاست ارزی در سالهای اخیر به شمار میرود و هدف آن افزایش شفافیت، کاهش رانت و بهبود بازگشت ارزهای صادراتی عنوان شده است.
کارشناسان معتقدند چندنرخی بودن ارز در سالهای گذشته، بیشترین فشار را بر صادرکنندگان وارد کرده است. در این ساختار، صادرکنندگان ناچار بودند ارز حاصل از صادرات را با نرخهای پایینتر به چرخه رسمی بازگردانند، در حالی که هزینههای تولید و تأمین مواد اولیه با نرخ آزاد محاسبه میشد. این اختلاف، حاشیه سود صادرات را بهشدت کاهش داده و انگیزه بازگشت ارز را تضعیف کرده بود.
بر اساس آمار رسمی، صادرات غیرنفتی ایران در هشتماهه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۳۷ میلیارد دلار بوده است. این رقم با میانگین نرخ حدود ۶۹ هزار تومان تسعیر شد، در حالی که میانگین نرخ بازار آزاد نزدیک به ۹۶ هزار تومان بود. اگر سیاست تکنرخی از ابتدای سال اجرا میشد، ارزش ریالی صادرات به جای حدود ۲۵۸۰ همت، به بیش از ۳۵۴۰ همت میرسید؛ یعنی نزدیک به هزار همت درآمد بیشتر برای بخش صادرات.
در سوی دیگر، چندنرخی بودن ارز زمینهساز بیشاظهاری واردات و شکلگیری تقاضای کاذب برای ارز ارزان شد؛ پدیدهای که نمونه بارز آن در پروندههایی مانند «چای دبش» نمایان شد. اختلاف نرخها، نهتنها به کنترل قیمتها منجر نشد، بلکه رانت و فساد گستردهای را رقم زد و منابع ارزی کشور را تحلیل برد.
اکنون با تکنرخی شدن ارز، انتظار میرود بازگشت ارزهای صادراتی افزایش یابد، انگیزههای رانتی در واردات کاهش پیدا کند و دست بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز بازتر شود. اگر این سیاست با انضباط پولی و مالی همراه شود، میتواند به کاهش انتظارات تورمی و ثبات نسبی در بازار ارز نیز کمک کند.
تحلیلگران بورسی نیز معتقدند شرکتهای صادراتمحور، بهویژه بنگاههایی که در سالهای گذشته بازگشت ارز را به تعویق انداخته بودند، از این تصمیم منتفع خواهند شد؛ چرا که امکان تسعیر ارز با نرخهای واقعیتر، میتواند درآمدهای ریالی آنها را به شکل محسوسی افزایش دهد.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام