آغاز طرح اضطراری حمایت از کارگران و بازسازی مهارتی در پی بیکاری دو میلیونی ناشی از جنگ

در پی پیامدهای گسترده جنگ و از دست رفتن حدود دو میلیون شغل در بازار کار ایران، مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی و مهارتی در قالب «طرح اضطراری حمایت از کارگران و بازسازی زیرساخت‌ها» به اجرا درآمده است. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد نابودی بیش از یک میلیون فرصت شغلی و بیکاری مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر، وضعیت معیشتی خانوارها و همچنین تعادل صندوق‌های بیمه‌ای را با چالش جدی مواجه کرده است. تحلیلگران این وضعیت را تنها یک بحران شغلی موقت نمی‌دانند، بلکه آن را تهدیدی برای گسترش اشتغال غیررسمی و کاهش مشارکت اقتصادی ارزیابی می‌کنند.

در چنین شرایطی، حفظ تاب‌آوری نهادهای بیمه‌گر، به‌ویژه سازمان تأمین اجتماعی، به اولویت اصلی تبدیل شده است. این سازمان که پیش‌تر نیز با ناترازی‌های ساختاری مواجه بود، اکنون تحت فشار هم‌زمان کاهش ورودی حق‌بیمه و افزایش هزینه‌های حمایتی، از جمله بیمه بیکاری و خدمات درمانی قرار دارد.

رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران، تأکید می‌کند که حمایت‌های دولت از بنگاه‌های آسیب‌دیده نباید از ذخایر بیمه‌ای کارگران تأمین شود. به گفته او، دولت باید در نقش تضمین‌گر نهایی، هزینه‌های ناشی از بحران را از بودجه عمومی جبران کند تا از آسیب‌دیدن صندوق‌های بیمه‌ای جلوگیری شود.

سمیه گلپور سه بسته پیشنهادی در سه سطح ارائه کرده است:

بسته فوری: یارانه دستمزد مشروط به حفظ اشتغال، توسعه بیمه بیکاری ویژه شرایط جنگی و توقف تصمیمات خارج از قواعد بیمه‌ای درباره ذخایر سازمان.

بسته میان‌مدت: استقرار نظام چندلایه تأمین اجتماعی و تسویه کامل و شفاف بدهی‌های دولت به سازمان تأمین اجتماعی.

بسته ساختاری: اصلاح قوانین بازنشستگی پیش از موعد و تقویت سرمایه‌گذاری‌های مولد در مجموعه‌هایی مانند شستا برای مقابله با ریسک‌های ناشی از بحران.

او هشدار داد که استفاده از حق‌بیمه کارگران برای جبران خسارت کارفرمایان غیرقابل قبول است و هرگونه تخفیف یا بخشودگی باید از محل بودجه عمومی جبران شود تا از آسیب‌دیدن سازمان تأمین اجتماعی جلوگیری شود.

در کنار سیاست‌های حمایتی، دولت برنامه‌ای گسترده برای «بازسازی مهارتی» نیز آغاز کرده است. سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای با محوریت غلامحسین محمدی دو پویش «امداد ایران ماهر» و «سفیران انرژی» را طراحی کرده که هدف آن بازآموزی نیروی کار و استفاده از مهارت‌آموختگان برای بازسازی سریع زیرساخت‌های آسیب‌دیده است. این طرح تلاش دارد علاوه بر احیای اشتغال، سرعت بازسازی مناطق آسیب‌دیده را افزایش دهد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد عبور از بحران بیکاری دو میلیونی مستلزم رویکردی فرابخشی است؛ رویکردی که هم‌زمان توان مهارتی کشور را فعال کند و امنیت مالی صندوق‌های بیمه‌ای را به عنوان خط قرمز ثبات اجتماعی حفظ نماید.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما