راهکار بخش خصوصی برای مدیریت ناترازی انرژی در قاللب شرکتهای کارور

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به تنوع مدل‌های مشارکت شرکت‌های کارور افزود: برخی از این شرکت‌ها که از تمکن مالی خوبی برخوردارند، دامنه‌های وسیعی از یک شهر یا بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان خانگی را پوشش می‌دهند. با توجه به وجود نزدیک به ۲۹ میلیون مشترک در کشور، ظرفیت بسیار بزرگی برای کار وجود دارد.

وی با بیان اینکه تعیین محدوده و دامنه فعالیت به طور کامل بر عهده شرکت‌هاست، تصریح کرد: هر مجموعه با ارزیابی توانمندی‌های عملیاتی و توان مالی خود تصمیم می‌گیرد که تمرکز را بر یک محله شهری، یک صنعت پیشران یا یک بخش تجاری معطوف کند.

انتظار صرفه‌جویی در سال جاری

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران درباره میزان صرفه‌جویی مورد انتظار امسال گفت: هرچند امسال سال نخست اجرای این طرح است و نباید انتظار داشت شرکت‌های کارور به‌تنهایی همه ناترازی انرژی را پوشش دهند، اما برای مدیریت ناترازی در زمستان پیش‌رو، روی بخشی از ثمرات این پروژه‌ها حساب ویژه‌ای باز کرده‌ایم.

چگنی‌زاده افزود: براساس تکلیف ماده ۴۶ و جدول شماره ۱۰ قانون برنامه هفتم توسعه، کشور مکلف به صرفه‌جویی معادل یک میلیون و ۲۸۵ هزار بشکه نفت خام در حوزه‌های نفت، گاز و برق است.

وی با اشاره به آسیب‌های وارده به زیرساخت‌های تولید در جریان جنگ تحمیلی سوم گفت: به موازات تلاش شبانه‌روزی برای بازگرداندن واحد‌های آسیب‌دیده به مدار، «بهینه‌سازی» اکنون به عنوان یک راهبرد جدی و موازی دنبال می‌شود.

مدل بازگشت سرمایه

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران درباره مدل خلق ثروت و بازگشت سرمایه برای شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی توضیح داد: دولت یا وزارت نفت بودجه مستقیمی برای این پروژه‌ها تخصیص نمی‌دهند؛ بلکه این فرآیند بر پایه «خلق منبع از محل صرفه‌جویی» استوار است.

چگنی‌زاده افزود: اگر یک شرکت کارور بتواند مصرف را نسبت به «خط مبنا» در یک نقطه قابل اتکا کاهش دهد، کل گاز صرفه‌جویی شده را به مدت پنج سال به آن شرکت واگذار می‌کنیم. با توجه به محاسبه‌های فنی، اصل سرمایه سال اول یا دوم بازمی‌گردد و شرکت در سه سال باقی‌مانده به سود خالص می‌رسد.

وی با اشاره به فروش این حجم از گاز در بورس انرژی گفت: قیمت گواهی صرفه‌جویی پارسال حدود ۱۲ هزار تومان بود، اکنون در بازار بورس انرژی به ازای یک متر مکعب نزدیک ۲۴ هزار تومان رسیده است.

برتری بخش خصوصی در مدیریت مصرف

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران درباره دلیل کارآمدی بیشتر بخش خصوصی در مدیریت مصرف گفت: بخش خصوصی، چون با دیدگاه «بنگاه‌داری» فعالیت می‌کند، همواره به دنبال نوآوری و ابتکار برای کاهش هزینه‌ها و افزایش اثربخشی است.

چگنی‌زاده افزود: شرکت کارور با دسترسی به داده‌های مصرف، متوجه می‌شود که یک مشترک در چه ماه‌هایی بیشترین استفاده را دارد و مصرف او نسبت به میانگین همسایگانش چگونه است. این شرکت‌ها با توافق مصرف‌کننده، مانند یک مربی، گام به گام مشترک پرمصرف را به سمت اصلاح الگوی مصرف هدایت می‌کند.

تبدیل گاز خام‌سوز به ارزش افزوده

وی درباره سود صنعت از این فرآیند گفت: صنایع دارای سهمیه‌های مشخصی هستند، اما با بروز ناترازی یا چالش‌های مقطعی، برای جبران کمبود خود دو راه پیش رو دارند: خرید گواهی صرفه‌جویی از بورس انرژی یا سرمایه‌گذاری مستقیم در پروژه‌های بهینه‌سازی.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران افزود: با بهینه‌سازی، به‌طور خودکار آلاینده‌ها کم می‌شوند. طرح‌های بهینه‌سازی شرکت گاز هم در کاهش آلودگی هوا اثر دارند و هم در کاهش انتشار کربن مؤثر است.

سه محور مدیریت مصرف

چگنی‌زاده درباره تفاوت طرح‌های شرکت ملی گاز ایران توضیح داد: در شرکت ملی گاز ایران برای مدیریت مصرف، سه محور کلیدی و مجزا پیگیری می‌شود که مکمل یکدیگرند: شرکت‌های کارور، پروژه‌های مربوط به ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید (تعویض ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار بخاری فرسوده، بهسازی ۳۲۹ هزار موتورخانه و تعویض اتصالات مفصلی علمک‌ها) و بهسازی داخلی صنعت گاز.

چالش گلخانه‌ها؛ از آب مجازی تا گاز مجازی

وی با اشاره به دامنه گسترده فعالیت شرکت‌های کارور در بخش گلخانه‌ها گفت: توسعه گلخانه‌ها در کشور با هدف مقابله با کم‌آبی آغاز شد، اما در مقابل صرفه‌جویی در آب، «گاز مجازی» دادیم.

چگنی‌زاده افزود: برای گرمایش این گلخانه‌ها در مناطق سردسیر، حجم بسیار عظیمی از گاز مصرف می‌شود. از راهکار‌های جدی این است که این محصولات در ماه‌های سرد سال در برخی مناطق سردسیر کشت‌شان انجام نشود تا بتوانیم گاز را به پتروشیمی‌ها و بخش‌های پویای اقتصاد برسانیم.

وضعیت اجرایی طرح

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران گفت: از ۳۱ استان، ۲۹ استان وارد فاز اجرایی شده است و در این میان استان‌های مازندران و یزد رشد و پیشرفت بسیار خوبی داشته‌اند.

وی افزود: مسیر اجرایی این عملکرد شامل چهار مرحله است: پایلوت، زیرساخت و وضع قوانین، اتصال که اکنون در آن هستیم و شرکت‌های کارور را با اداره‌های گاز و جهاد کشاورزی مرتبط می‌سازیم و مرحله چهارم صحه‌گذاری است.

دو نوع کارور

چگنی‌زاده درباره تفاوت ساختاری در نوع شرکت‌های کارور توضیح داد: نوع دوم تمرکزشان روی مشترکان ویژه مانند مرغداری یا نانوایی است. اما نوع اول که به آنها «سوپرکارور» می‌گوییم، هلدینگ‌های بزرگ نفت و گاز و فولاد هستند که کل یک شهر یا منطقه را می‌توانند در اختیار بگیرند.

وی با اشاره به اختلاف قیمت گاز در بخش‌های مختلف گفت: قیمت هر مترمکعب گاز برای مرغداری‌ها فقط ۶۹ تومان است، در حالی که همین گاز در پله یک و دو خانگی نزدیک ۳۰۰ تومان، در بخش تجاری ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ تومان و در بازار و بورس به ۲۴ هزار تومان می‌رسد.

فرهنگ‌سازی با اقتصاد رفتاری

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران درباره برنامه فرهنگ‌سازی گفت: با همکاری مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، پروژه‌ای در حوزه «اقتصاد رفتاری» تدوین کرده‌ایم. ما ۱۰ تا ۱۵ نوع «تلنگر» روان‌شناختی طراحی کرده‌ایم تا از «پس‌زدن» مخاطب جلوگیری کنیم.

چگنی‌زاده در پایان با اشاره به رویکرد محله‌محوری گفت: رئیس‌جمهور بر «محله‌محوری» تأکید ویژه‌ای دارند. اما نکته کلیدی اینجاست که قرار نیست شرکت ملی گاز ایران این کار را انجام دهد؛ این کار باید از سوی خود مردم و برای مردم انجام شود.