وزارت ارتباطات: تجربه بحران‌های اخیر، اهمیت پایداری شبکه و خدمات دیجیتال را دوچندان کرد

مقام‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در نشست سراسری مدیران این وزارتخانه با محوریت «تاب‌آوری، بازآرایی و هم‌افزایی برنامه‌ها و فعالیت‌ها» بر ضرورت تقویت مداوم زیرساخت‌های ارتباطی و دیجیتال کشور، بازنگری در الگوهای حکمرانی دیجیتال و افزایش همکاری میان همه بازیگران این حوزه تأکید کردند.

تاب‌آوری؛ شاخص اصلی بلوغ زیرساخت‌های ملی

احسان چیت‌ساز معاون سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، با اشاره به تحولات پرشتاب فناوری و تجربه‌های ماه‌های اخیر کشور، گفت: در شرایطی که تهدیدهای سایبری، ریسک‌های ژئوپلیتیکی، اختلالات زنجیره تأمین و بحران‌های انرژی به بخشی از واقعیت جهان تبدیل شده‌اند، ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی و دیجیتال باید به‌طور مستمر دنبال شود.

وی با بیان اینکه زیرساخت‌های ارتباطی و دیجیتال امروز به شریان‌های حیاتی جامعه، اقتصاد و حکمرانی تبدیل شده‌اند، افزود: تجربه بحران‌های اخیر نشان داد که شبکه ارتباطی کشور در برابر فشارهایی مانند حملات سایبری، اختلال در مسیرهای ارتباطی و افزایش تقاضا برای خدمات دیجیتال از پایداری قابل قبولی برخوردار بوده است؛ موضوعی که حاصل سال‌ها تلاش متخصصان و فعالان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات است.

چیت‌ساز تأکید کرد که تاب‌آوری یک وضعیت ثابت نیست، بلکه فرآیندی مستمر است و حفظ پایداری خدمات ارتباطی و دیجیتال نقشی اساسی در استمرار فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و خدمات عمومی کشور ایفا می‌کند.

بازآرایی حکمرانی دیجیتال متناسب با فناوری‌های نو

معاون وزیر ارتباطات با اشاره به تحولات فناوری در جهان گفت: ظهور فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری، کلان‌داده، شبکه‌های هوشمند، اقتصاد پلتفرمی و سامانه‌های ارتباطی نوین قواعد توسعه را تغییر داده و دیگر نمی‌توان با الگوهای گذشته به استقبال آینده رفت.

به گفته او، بازآرایی در این حوزه به معنای بازنگری در فرآیندهای تصمیم‌گیری، بازطراحی معماری شبکه‌های ملی، توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تقویت ظرفیت‌های استانی و بازتعریف نقش دستگاه‌های تابعه در تحقق اهداف ملی است.

چیت‌ساز همچنین نقش استان‌ها را در توسعه دیجیتال کشور مهم دانست و تصریح کرد که توسعه متوازن زمانی محقق می‌شود که استان‌ها به بازیگران فعال حل مسئله تبدیل شوند و بر پایه ظرفیت‌های محلی، برای توسعه خدمات دیجیتال و رفع چالش‌ها اقدام کنند.

هم‌افزایی؛ پیش‌شرط تحقق تحول دیجیتال

وی با تأکید بر اینکه تحقق اهداف کلان حوزه فناوری اطلاعات بدون همکاری همه بخش‌ها امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: توسعه اقتصاد دیجیتال، دولت هوشمند و هوش مصنوعی نیازمند همکاری نزدیک میان ستاد وزارتخانه، سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه، اپراتورها، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و سایر نهادهای حاکمیتی است.

به گفته او، هم‌افزایی میان همه بازیگران زیست‌بوم فناوری اطلاعات و ارتباطات، مهم‌ترین پیش‌شرط دستیابی به اهداف برنامه هفتم پیشرفت در حوزه اقتصاد دیجیتال است.

پنج اولویت راهبردی وزارت ارتباطات

چیت‌ساز در ادامه، پنج اولویت راهبردی وزارت ارتباطات در دوره پیش‌رو را چنین اعلام کرد:

- توسعه شبکه ملی اطلاعات

- توسعه اقتصاد دیجیتال

- ایجاد اپراتور هوش مصنوعی

- توسعه مخابرات فضایی

- توسعه دولت هوشمند

او درباره توسعه شبکه ملی اطلاعات گفت این شبکه زیربنای استقلال دیجیتال کشور محسوب می‌شود و برنامه‌هایی مانند اتصال ۹ میلیون خانوار و کسب‌وکار به شبکه فیبر نوری، توسعه شبکه IP، گسترش مراکز داده و تقویت زیرساخت‌های ارتباطی در همین چارچوب دنبال می‌شود.

اقتصاد دیجیتال، همچنان پیشران رشد

معاون سیاست‌گذاری وزارت ارتباطات با اشاره به ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال گفت: با وجود خسارت‌های واردشده به برخی کسب‌وکارهای دیجیتال در جریان بحران‌های اخیر، این حوزه همچنان یکی از مهم‌ترین پیشران‌های رشد اقتصادی کشور است.

وی افزود: توسعه ابزارهای مالی هوشمند، حمایت از کسب‌وکارهای نوآور، توسعه خدمات پستی و لجستیک هوشمند، اجرای پروژه GNAF و تقویت شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات از جمله برنامه‌های وزارت ارتباطات در این حوزه است.

هوش مصنوعی و فناوری فضایی در خدمت آینده

چیت‌ساز ایجاد اپراتور هوش مصنوعی را یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های وزارت ارتباطات برشمرد و گفت کشورهایی که بتوانند زیرساخت‌های هوش مصنوعی را توسعه دهند، در اقتصاد آینده جهان نقش تعیین‌کننده خواهند داشت.

به گفته او، توسعه زیرساخت‌های پردازشی، تربیت نیروی انسانی متخصص و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف اقتصادی و خدماتی از مهم‌ترین برنامه‌های وزارت ارتباطات در این بخش است.

وی همچنین با اشاره به اهمیت فناوری‌های فضایی اظهار کرد که ارتباطات فضایی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد دیجیتال تبدیل شده و توسعه ماهواره‌ها، خدمات ارزش افزوده فضایی، زیرساخت‌های پرتاب و توانمندی‌های بومی فضایی می‌تواند نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری ملی و توسعه خدمات ارتباطی ایفا کند.

دولت هوشمند؛ مقصد نهایی تحول دیجیتال

چیت‌ساز توسعه دولت هوشمند را یکی از اهداف اصلی وزارت ارتباطات عنوان کرد و گفت: توسعه ابر دولت، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، حکمرانی داده و ارائه خدمات هوشمند به مردم می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، افزایش بهره‌وری و شفافیت در نظام حکمرانی منجر شود.

او در پایان تأکید کرد که مأموریت وزارت ارتباطات، ایجاد زیرساخت‌های ایران آینده است؛ آینده‌ای که در آن ارتباطات پایدار، اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و خدمات هوشمند در خدمت توسعه ملی و رفاه مردم قرار گیرد.

تأکید مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت بر سرمایه‌گذاری و نوسازی حکمرانی

در ادامه این نشست، بهزاد اکبری مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت کشور، با اشاره به اینکه خدمات ارتباطی و دیجیتال کشور در سخت‌ترین شرایط نیز تداوم داشته، گفت بسیاری از نیازهای روزمره مردم از طریق زیرساخت‌ها و سکوهای دیجیتال تأمین شده است.

وی با قدردانی از تلاش شبانه‌روزی فعالان این حوزه افزود: همکاری و هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف اکوسیستم دیجیتال باعث شد خدمات ضروری برای مردم و کسب‌وکارها بدون وقفه ادامه پیدا کند.

اکبری با مرور روند توسعه ارتباطات کشور در سال‌های گذشته تصریح کرد که از اواسط دهه ۱۳۹۰ و با توسعه نسل‌های جدید ارتباطی، کشور رشد قابل‌توجهی در مصرف داده تجربه کرده و در برخی سال‌ها نرخ رشد مصرف اینترنت در ایران حتی از میانگین جهانی نیز بالاتر بوده است؛ روندی که در دوران کرونا شتاب بیشتری گرفت.

وی همچنین تأکید کرد که در مسیر گذار به اقتصاد و جامعه دیجیتال، دیگر نمی‌توان با الگوهای گذشته حرکت کرد و لازم است سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری نیز همگام با تحولات فناوری به‌روزرسانی شوند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت سرمایه‌گذاری پایدار در صنعت ارتباطات تأکید کرد و گفت توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و پاسخگویی به نیازهای روزافزون کاربران، مستلزم تأمین منابع مالی و ایجاد شرایط مناسب برای سرمایه‌گذاری است.

رگولاتوری: فیبر نوری و ۵G دو پروژه پیشران کشور

در بخش دیگری از این نشست، حمید فتاحی رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و قائم‌مقام وزیر در امور ارتباطات، بر ضرورت آسیب‌شناسی اقدامات گذشته و تدوین برنامه‌های متناسب با شرایط جدید تأکید کرد.

وی با اشاره به اینکه وزارت ارتباطات اجرای تکالیف قانونی و اسناد بالادستی از جمله برنامه هفتم پیشرفت و شبکه ملی اطلاعات را در دستور کار دارد، گفت رخدادهای ماه‌های گذشته، به‌ویژه شرایط بحرانی و محدودیت‌های ناشی از آن، ضرورت بازآرایی برخی برنامه‌ها و اتخاذ تدابیر جدید برای جبران وقفه‌ها را دوچندان کرده است.

فتاحی همچنین با اشاره به رویکرد وزارت ارتباطات در دولت چهاردهم گفت سیاست تعامل، همدلی و اجماع‌سازی با همه اجزای زیست‌بوم ارتباطات و فناوری اطلاعات از آغاز فعالیت دولت در دستور کار قرار گرفته و نتایج آن نیز قابل مشاهده است.

او تصریح کرد که توسعه فیبر نوری و گسترش نسل پنجم ارتباطات سیار (۵G) دو پروژه راهبردی و پیشران در حوزه زیرساخت‌های ارتباطی کشور هستند که با جدیت دنبال می‌شوند.

تجربه بحران؛ الگویی برای آینده

رئیس سازمان تنظیم مقررات با اشاره به تجربه مدیریت شرایط بحرانی در حوزه ارتباطات گفت یکی از مأموریت‌های اصلی این سازمان، پیگیری موضوعات پدافند غیرعامل و مدیریت بحران در حوزه ارتباطات است و در این مسیر، با همکاری شرکت ارتباطات زیرساخت و اپراتورها، تدابیر لازم برای حفظ پایداری شبکه اتخاذ شد.

به گفته او، حفظ پایداری ارتباطات در دوران بحران به الگویی موفق در حوزه زیرساخت‌های کشور تبدیل شد، زیرا ارتباطات پیشران همه بخش‌های زندگی مردم و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی است و هرگونه اختلال در این حوزه می‌تواند آثار گسترده‌ای در سایر بخش‌ها بر جای بگذارد.

فتاحی تأکید کرد که استمرار خدمات ارتباطی در آن مقطع علاوه بر حفظ جریان امور کشور، نقش مهمی در تأمین آرامش روانی جامعه و تداوم ارتباط مردم با خانواده و نزدیکانشان داشت.

جمع‌بندی

در مجموع، سخنان مقام‌های وزارت ارتباطات در این نشست نشان می‌دهد که تقویت تاب‌آوری شبکه، بازآرایی حکمرانی دیجیتال، توسعه زیرساخت‌های راهبردی و تعمیق همکاری میان همه بازیگران حوزه فاوا در مرکز برنامه‌های آینده این وزارتخانه قرار گرفته است؛ رویکردی که هدف نهایی آن، افزایش پایداری خدمات، رشد اقتصاد دیجیتال و ارتقای کیفیت حکمرانی و خدمات عمومی عنوان می‌شود.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما