ثبات محتاطانه در بازار کاغذ؛ چالش واردات پابرجاست

بازار کاغذ پس از هفته‌ها نوسان قیمتی، این روزها به آرامش نسبی رسیده است؛ اما فعالان این صنف معتقدند ثبات فعلی شکننده بوده و تداوم آن به رفع مشکلاتی مانند تأخیر در تخصیص ارز، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و وابستگی بالای بازار به واردات بستگی دارد.

بررسی‌های میدانی از راسته فروشندگان کاغذ و مقوا در خیابان ظهیرالاسلام تهران نشان می‌دهد التهاب هفته‌های گذشته فروکش کرده و نوسان لحظه‌ای قیمت‌ها کاهش یافته است. با این حال، خریداران همچنان با احتیاط عمل می‌کنند و پیش از ثبت سفارش، قیمت‌ها را از چندین فروشنده استعلام می‌گیرند.

فعالان بازار می‌گویند آرامش فعلی بیش از آنکه ناشی از بهبود شرایط باشد، نتیجه کاهش نوسانات نرخ ارز و انتظار برای تعیین تکلیف واردات و تخصیص ارز است. به گفته آنها، ابهام در روند تأمین کالا و افزایش هزینه‌های واردات همچنان بر تصمیم واردکنندگان و خریداران سایه انداخته است.

این در حالی است که تنها چند هفته پیش، بازار با موج جدیدی از افزایش قیمت مواجه بود؛ به‌گونه‌ای که بهای هر بند کاغذ تحریر ۷۰ در ۱۰۰ از حدود ۴.۸ میلیون تومان به ۵.۵ میلیون تومان و کاغذ ۶۰ در ۹۰ از ۴ میلیون تومان به ۴.۵ میلیون تومان رسید. سایر محصولات از جمله کاغذ گلاسه، A۴، مقوای پشت طوسی، کاغذ روزنامه، کرافت و بالکی نیز رشد قابل توجهی را تجربه کردند.

وابستگی بالا به واردات

رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا تهران با اشاره به ظرفیت تولید داخلی گفت: ایران در تولید مقوا، کارتن و انواع ورق‌های بسته‌بندی به خودکفایی رسیده و سالانه حدود یک میلیون تن از این محصولات تولید می‌کند که علاوه بر تأمین نیاز داخل، امکان صادرات بخشی از آن نیز وجود دارد.

با این حال، به گفته وی، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد نیاز کشور به کاغذ تحریر و کاغذ A۴ همچنان از طریق واردات تأمین می‌شود و توسعه تولید داخلی این محصولات به دلیل محدودیت فناوری، کمبود منابع آب و انرژی و نیاز به سرمایه‌گذاری، با چالش‌های جدی روبه‌رو است.

تخصیص ارز؛ گره اصلی بازار

فعالان بازار، طولانی شدن فرآیند ثبت سفارش و تخصیص ارز را مهم‌ترین دغدغه واردکنندگان عنوان می‌کنند. به گفته آنها، در برخی موارد بیش از ۱۰ ماه از ثبت درخواست گذشته اما هنوز ارز مورد نیاز تأمین نشده است.

این تأخیر علاوه بر افزایش هزینه خواب سرمایه، زمان ورود محموله‌ها را نیز طولانی کرده و موجب شده واردکنندگان در ثبت سفارش‌های جدید با احتیاط بیشتری عمل کنند.

افزایش هزینه حمل‌ونقل

یکی دیگر از عوامل فشار بر بازار، تغییر مسیرهای واردات است. به گفته فعالان این صنعت، بخش قابل توجهی از واردات که پیش‌تر از مسیر دریایی و از طریق امارات انجام می‌شد، اکنون به مسیر ریلی از پاکستان منتقل شده است؛ تغییری که هزینه حمل‌ونقل را تا حدود دو برابر افزایش داده و بر قیمت تمام‌شده کالا اثر گذاشته است.

به اعتقاد فروشندگان، حتی در صورت ثبات نرخ ارز، رشد هزینه‌های لجستیکی می‌تواند مانع کاهش محسوس قیمت‌ها شود.

ثبات بازار در گرو اصلاح سیاست‌های وارداتی

فعالان بازار تأکید می‌کنند با وجود توسعه ابزارهای دیجیتال، تقاضا برای کاغذ و مقوا همچنان در صنایع مختلف از جمله بسته‌بندی، مواد غذایی، دارویی، پوشاک و لوازم خانگی پابرجاست و هرگونه اختلال در واردات یا تأمین مواد اولیه، زنجیره تولید بسیاری از صنایع را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بر این اساس، اگرچه بازار کاغذ از التهاب هفته‌های گذشته فاصله گرفته است، اما فعالان این حوزه معتقدند دستیابی به ثبات پایدار مستلزم تسهیل واردات، تخصیص به‌موقع ارز و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل است؛ در غیر این صورت، بازار همچنان در برابر شوک‌های ارزی و اختلال در زنجیره تأمین آسیب‌پذیر خواهد بود.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما