سفر دو روزه پزشکیان به قرقیزستان؛ از شانگهای پلاس تا مذاکرات اقتصادی

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در سفری دو روزه به بیشکک، پایتخت قرقیزستان، در بیست‌وششمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای و نشست «شانگهای پلاس» شرکت می‌کند و قرار است در حاشیه این سفر با شماری از سران و مقام‌های ارشد کشورهای منطقه درباره توسعه روابط دوجانبه، تجارت، ترانزیت و مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی رایزنی کند.

غلامحسین یادگاری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بیشکک، با تشریح برنامه‌های سفر رئیس‌جمهور اظهار کرد: پزشکیان علاوه بر شرکت در نشست شورای سران سازمان همکاری شانگهای، در اجلاس سران «شانگهای پلاس» نیز حضور خواهد داشت.

به گفته وی، علاوه بر سران و مقام‌های ارشد ۱۰ کشور عضو سازمان همکاری شانگهای، مقام‌های ارشد ۱۰ کشور دیگر نیز در نشست شانگهای پلاس حضور خواهند داشت.

برنامه‌های پزشکیان در قرقیزستان

سفیر ایران در قرقیزستان افزود حضور در مراسم افتتاحیه ششمین دوره بازی‌های جهانی عشایر، شرکت در مراسم سی‌وپنجمین سالگرد استقلال جمهوری قرقیزستان و حضور در افتتاحیه ورزشگاه «بیشکک آرنا» نیز از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای سفر رئیس‌جمهور است.

یادگاری همچنین گفت پزشکیان در جریان این سفر علاوه بر سخنرانی در دو نشست سران شانگهای و شانگهای پلاس، با رئیس‌جمهور قرقیزستان و شماری از سران کشورهای حاضر در اجلاس، از جمله روسیه، تاجیکستان، پاکستان و هند، دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد.

بررسی مسائل مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی و گسترش روابط دوجانبه از مهم‌ترین محورهای این دیدارها خواهد بود.

تجارت، ترانزیت و انرژی در دستورکار تهران و بیشکک

سفیر ایران در بیشکک درباره محورهای اصلی مذاکرات پزشکیان با همتای قرقیزستانی خود گفت موضوعات اقتصادی و تجاری در کنار حمل‌ونقل و ترانزیت، گردشگری، انرژی و مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی، مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوی دو رئیس‌جمهور را تشکیل می‌دهند.

یادگاری تأکید کرد دیدارهای سطح عالی میان کشورها معمولاً ماه‌ها پیش از سفر رسمی برنامه‌ریزی می‌شود و در این مدت، هیأت‌های کارشناسی دو طرف درباره اسناد، توافقات، تفاهم‌نامه‌ها و پروتکل‌های مورد نظر مذاکره می‌کنند.

وی افزود این اسناد در عمل می‌توانند نقشه راه روابط آینده دو کشور را در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و بین‌المللی مشخص کنند.

به گفته سفیر ایران، سفر پزشکیان هم برای تقویت روابط تهران و بیشکک و هم برای توسعه تعامل با دیگر کشورهای حاضر در اجلاس شانگهای اهمیت دارد.

ایران در بیش از ۵۰ نشست شانگهای فعال بود

یادگاری با اشاره به ریاست دوره‌ای قرقیزستان بر سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۲۶ گفت بیشتر نشست‌های سالانه این سازمان در این کشور برگزار شده و موضوعاتی از جمله اقتصاد، امنیت، سیاست، امور حقوقی، فرهنگ و رسانه را دربر گرفته‌اند.

وی افزود جمهوری اسلامی ایران طی شش ماه گذشته با وجود درگیری در جنگ و مقابله با حملات و فشارهای خارجی، تلاش کرده است در تمامی بیش از ۵۰ نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان حضوری فعال داشته باشد.

سفیر ایران سه دلیل را برای این رویکرد برشمرد.

نخست، ایران می‌خواست نشان دهد سازمان همکاری شانگهای برای تهران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از اعضای جدید، خود را عضوی فعال و مسئولیت‌پذیر می‌داند.

دوم، ایران برای روابط با قرقیزستان و دیگر کشورهای منطقه اهمیت ویژه‌ای قائل است و توسعه همکاری منطقه‌ای را یکی از اولویت‌های سیاست خارجی خود می‌داند.

سوم، از نگاه تهران، فشار و جنگ نباید باعث توقف برنامه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی کشور شود.

یادگاری گفت مقام‌های قرقیزستان نیز از حضور مستمر هیأت‌های ایرانی در نشست‌ها و همکاری در تهیه اسناد سازمان قدردانی کرده‌اند.

دیپلماسی اقتصادی در حاشیه نشست‌های شانگهای

به گفته سفیر ایران، حضور مقام‌ها، وزیران، معاونان و کارشناسان ایرانی در نشست‌های سازمان همکاری شانگهای تنها به حضور در جلسات رسمی محدود نبوده است.

این مقام ایرانی افزود هیأت‌های اعزامی ایران علاوه بر شرکت در نشست‌های تخصصی، دیدارهایی با همتایان قرقیز خود داشته‌اند و موضوعات مربوط به روابط دوجانبه را نیز پیگیری کرده‌اند.

به این ترتیب، ظرفیت اجلاس شانگهای به بستری برای توسعه همزمان همکاری‌های چندجانبه و روابط دوجانبه ایران با کشورهای آسیای مرکزی تبدیل شده است.

آسیای مرکزی؛ اولویت سیاست خارجی ایران

یادگاری در تشریح نگاه تهران به آسیای مرکزی گفت کشورهای همسایه و منطقه، از جمله دولت‌های آسیای مرکزی، از اولویت‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شوند.

وی افزود میان ایران و کشورهای این منطقه اشتراکات تاریخی، فرهنگی، تمدنی، دینی و زبانی وجود دارد و این مشترکات از زمان استقلال جمهوری‌های آسیای مرکزی تاکنون، زمینه‌ای برای توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بوده است.

سفیر ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده طی دهه‌های گذشته گفت اتصال شبکه ریلی ایران به راه‌آهن آسیای مرکزی، احداث خطوط انتقال گاز، اتصال شبکه‌های برق، توسعه مسیرهای جاده‌ای، ساخت پل‌های مرزی و اجرای پروژه‌های مشترک از جمله اقداماتی است که در مسیر تقویت ارتباط ایران با این منطقه انجام شده است.

وی همچنین به انعقاد موافقت‌نامه‌های متعدد در حوزه‌هایی مانند تجارت، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، گمرک، مالیات، امور قضایی، فرهنگ و انرژی اشاره کرد.

ایران و آسیای مرکزی؛ در جست‌وجوی کریدورهای جدید

یادگاری همچنین گفت ایران از کشورهای آسیای مرکزی برای پیوستن به سازمان همکاری اقتصادی اکو و کریدور شمال–جنوب دعوت کرده و متقابلاً خود نیز به ساختارهای منطقه‌ای از جمله سازمان همکاری شانگهای، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سیکا و کاریک پیوسته است.

وی افزود هدف از این همکاری‌ها، توسعه اتصال منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت کشورهای مختلف برای تقویت تجارت، ترانزیت و دسترسی به بازارهای جدید است.

منافع مشترک ایران و آسیای مرکزی در ترانزیت

سفیر ایران در بیشکک با اشاره به ظرفیت ترانزیتی منطقه گفت مسیرهای ارتباطی میان ایران و آسیای مرکزی تنها برای تجارت دوجانبه اهمیت ندارند، بلکه می‌توانند در انتقال کالا میان مناطق مختلف آسیا، اروپا و کشورهای عربی و آفریقایی نیز مورد استفاده قرار گیرند.

به گفته وی، این مسیرها از یک سو امکان دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به آب‌های آزاد و بازارهای جنوب و غرب را فراهم می‌کنند و از سوی دیگر، ایران نیز می‌تواند برای دسترسی به روسیه و چین از ظرفیت حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی منطقه استفاده کند.

تروریسم و افراط‌گرایی؛ تهدید مشترک منطقه

یادگاری در بخش دیگری از سخنان خود به تهدیدهای امنیتی مشترک اشاره کرد و گفت گسترش تروریسم و افراط‌گرایی با منشأ افغانستان، یکی از نگرانی‌های مشترک ایران و کشورهای آسیای مرکزی است.

وی امنیت و ثبات منطقه را پیش‌شرط توسعه اقتصادی و رفاه مردم دانست و تأکید کرد هرگونه تهدید علیه ثبات کشورهای منطقه، می‌تواند پیامدهای مشترکی برای همه آنها داشته باشد.

رشد ۳۴ درصدی تجارت ایران و قرقیزستان

سفیر ایران در قرقیزستان درباره روابط دوجانبه تهران و بیشکک نیز گفت مبادلات تجاری و اقتصادی دو کشور در سال‌های اخیر حدود ۳۴ درصد رشد کرده است.

با این حال، وی تأکید کرد این میزان هنوز با ظرفیت‌های واقعی روابط اقتصادی دو کشور فاصله دارد و می‌توان حجم تجارت را افزایش داد.

یادگاری همچنین گفت ایران روادید ورود شهروندان قرقیزستان را لغو کرده و طرف قرقیزی نیز برای شهروندان ایرانی روادید فرودگاهی صادر می‌کند.

وی ابراز امیدواری کرد در مرحله بعد، لغو متقابل روادید برای شهروندان دو کشور نیز محقق شود.

صندوق سرمایه‌گذاری مشترک و توسعه روابط بخش خصوصی

به گفته سفیر ایران، صندوق مشترک سرمایه‌گذاری میان ایران و قرقیزستان نیز تأسیس شده است.

وی افزود در سال‌های اخیر، هیأت‌ها و فعالان اقتصادی دو کشور در نمایشگاه‌های تجاری یکدیگر حضور داشته و با ظرفیت‌های تولیدی، فناوری، سرمایه‌گذاری و فرصت‌های کارآفرینی آشنا شده‌اند.

این روند می‌تواند زمینه را برای توسعه بیشتر همکاری‌های بخش خصوصی فراهم کند.

تجارت آزاد در چارچوب توافق با اوراسیا

یادگاری همچنین از اجرای تجارت آزاد میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در چارچوب توافق میان دو طرف خبر داد و گفت این موضوع می‌تواند ظرفیت تازه‌ای برای توسعه تجارت ایران و قرقیزستان ایجاد کند.

وی اظهار کرد در حوزه حمل‌ونقل نیز ظرفیت بندرعباس برای طرف قرقیزی و خط‌آهن در حال ساخت چین–قرقیزستان–ازبکستان برای طرف ایرانی اهمیت ویژه‌ای دارد.

به گفته سفیر ایران، استفاده هماهنگ از این زیرساخت‌ها می‌تواند هم تجارت دوجانبه و هم سهم دو کشور از ترانزیت بین‌المللی را افزایش دهد.

دیدار پزشکیان و پوتین

همزمان با سفر رئیس‌جمهور ایران به بیشکک، دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه نیز در برنامه قرار دارد.

پیش از این یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه در امور سیاست خارجی، اعلام کرده بود که پوتین روز سه‌شنبه ۱۰ شهریور با پزشکیان دیدار و درباره مسائل خاورمیانه و روابط دوجانبه گفت‌وگو خواهد کرد.

این دیدار، ششمین دیدار پزشکیان و پوتین خواهد بود.

اجلاس شانگهای در بیشکک

بیست‌وششمین اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای روزهای نهم و دهم شهریور در بیشکک برگزار می‌شود.

شعار این اجلاس «۲۵ سال سازمان همکاری شانگهای: با هم برای صلح، توسعه و رفاه پایدار» اعلام شده است.

سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۰۱ تأسیس شد و در حال حاضر ایران، چین، روسیه، هند، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، پاکستان، ازبکستان و بلاروس اعضای آن هستند.

افغانستان و مغولستان نیز اعضای ناظر این سازمان هستند و شماری از کشورها از جمله ترکیه، جمهوری آذربایجان، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مصر، قطر و برخی کشورهای دیگر نیز در جایگاه شریک گفت‌وگو با سازمان همکاری شانگهای قرار دارند.

در مجموع، سفر پزشکیان به بیشکک را می‌توان تلاقی دیپلماسی سیاسی، اقتصادی و ترانزیتی ایران در آسیای مرکزی دانست؛ سفری که همزمان با حضور فعال تهران در سازمان همکاری شانگهای، تلاش برای توسعه تجارت با قرقیزستان و دیگر کشورهای منطقه و رایزنی درباره مسائل امنیتی و منطقه‌ای انجام می‌شود.

در این میان، رشد تجارت ایران و قرقیزستان، اتصال مسیرهای ریلی و جاده‌ای، ظرفیت بندرعباس، توافق تجارت آزاد با اوراسیا و توسعه کریدورهای منطقه‌ای، مهم‌ترین محورهایی هستند که می‌توانند نتیجه اقتصادی این سفر را رقم بزنند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما