کشف ۳۳ مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز در تهران؛ پای دستگاه قضایی به ماینرها باز شد

ماجرای استخراج غیرمجاز رمزارز در استان تهران دیگر به چند دستگاه پراکنده محدود نیست؛ از کهریزک، شهریار و ورامین گرفته تا دیگر مناطق استان، مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز شناسایی شده‌اند؛ مراکزی که صدها دستگاه ماینر را به‌صورت مستمر وارد مدار کرده و بار قابل توجهی به شبکه برق تحمیل می‌کنند.

در روزهایی که مدیریت مصرف برق به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های صنعت انرژی تبدیل شده، ۳۳ مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز در استان تهران شناسایی و ۶۹۹ دستگاه ماینر از این مراکز جمع‌آوری شده است. مجموع توان مصرفی این تجهیزات ۲۲۳۷ کیلووات اعلام شده؛ به این معنا که در صورت فعالیت شبانه‌روزی، این دستگاه‌ها روزانه حدود ۵۳ هزار و ۶۸۸ کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کردند.

شرکت توزیع نیروی برق استان تهران اعلام کرده است که مصرف برق این تعداد ماینر، معادل مصرف ماهانه برق ۵۳۶۹ خانوار در فصل گرم سال بوده است. این آمار البته تنها مربوط به مراکز شناسایی‌شده است و نمی‌توان آن را تصویری کامل از میزان فعالیت استخراج غیرمجاز در استان دانست، اما همین ارقام نیز نشان می‌دهد که فعالیت ماینرهای غیرمجاز به یک مسئله قابل توجه برای شبکه برق تبدیل شده است.

کهریزک، شهریار و ورامین در صدر کشفیات

محمود محمودی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، با اشاره به شناسایی و جمع‌آوری ماینرهای غیرمجاز در استان، گفت که کهریزک، شهریار و ورامین از جمله مناطقی هستند که بیشترین کشفیات در آنها انجام شده است.

گستردگی جغرافیایی این مراکز نشان می‌دهد که استخراج غیرمجاز رمزارز صرفاً در یک نوع کاربری یا منطقه خاص اتفاق نمی‌افتد و ممکن است در واحدهای مسکونی، کارگاه‌ها، مراکز صنعتی و دیگر فضاهایی که امکان پنهان کردن تجهیزات وجود دارد، انجام شود.

۲۲۳۷ کیلووات بار مصرفی ماینرها

برای درک ابعاد مصرف این تجهیزات، کافی است مجموع توان اعلام‌شده را در نظر بگیریم. ۶۹۹ دستگاه ماینر کشف‌شده در استان تهران مجموعاً ۲۲۳۷ کیلووات توان مصرفی داشته‌اند؛ یعنی بیش از ۲.۲ مگاوات بار مستمر.

در صورت فعالیت ۲۴ ساعته، این میزان توان به حدود ۵۳.۶ هزار کیلووات‌ساعت مصرف برق در شبانه‌روز می‌رسد. بر همین اساس، مصرف سالانه این تجهیزات در صورت فعالیت بدون وقفه حدود ۱۹.۶ میلیون کیلووات‌ساعت خواهد بود.

میانگین توان مصرفی هر دستگاه نیز حدود ۳.۲ کیلووات برآورد می‌شود. بنابراین هر ماینر در صورت فعالیت شبانه‌روزی، به‌طور متوسط حدود ۷۲ کیلووات‌ساعت برق در روز مصرف می‌کند؛ رقمی که نشان می‌دهد حتی تعداد محدودی از این دستگاه‌ها نیز می‌توانند بار قابل توجهی به شبکه وارد کنند.

یک ماینر می‌تواند برق چند خانوار را مصرف کند

مقایسه مصرف ماینرها با خانوارها تصویر ملموس‌تری از ابعاد موضوع ارائه می‌دهد. با فرض مصرف حدود سه کیلووات برای هر دستگاه، یک ماینر فعال در تمام ساعات شبانه‌روز حدود ۷۲ کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند.

بر اساس برآوردهای صنعت برق، مصرف ماهانه یک خانوار در فصل گرم سال به‌مراتب کمتر از این میزان است؛ بنابراین مصرف یک ماینر می‌تواند با مصرف برق چند خانوار برابری کند. البته این نسبت به مدل دستگاه و الگوی مصرف خانوارها بستگی دارد و برای همه ماینرها یکسان نیست.

در مورد کشفیات اخیر استان تهران نیز شرکت توزیع نیروی برق اعلام کرده است که مصرف ۶۹۹ دستگاه جمع‌آوری‌شده، معادل مصرف ماهانه ۵۳۶۹ خانوار در فصل گرم بوده است.

مسئله فقط ۶۹۹ دستگاه نیست

تعداد ماینرهای کشف‌شده را نمی‌توان معادل کل تجهیزات فعال غیرمجاز دانست. ماهیت پنهان استخراج غیرمجاز رمزارز باعث شده شناسایی همه مراکز فعال امکان‌پذیر نباشد و میان آمار کشفیات و برآوردهای کارشناسی فاصله وجود داشته باشد.

به همین دلیل، آمار ۶۹۹ دستگاه تنها بیانگر تجهیزاتی است که در جریان عملیات شناسایی شده‌اند و نمی‌توان بر اساس آن درباره تعداد دقیق ماینرهای فعال در استان تهران یا کشور قضاوت کرد.

با این حال، روند کشفیات در سال‌های اخیر نشان می‌دهد استخراج غیرمجاز رمزارز همچنان یکی از عوامل مصرف غیرمتعارف برق است و مقابله با آن نیازمند پایش مستمر شبکه و شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف است.

حرکت به سمت شناسایی هوشمند

در همین راستا، شرکت توزیع نیروی برق استان تهران از برنامه برای تکمیل اطلس GIS برق‌های غیرمجاز خبر داده است. استفاده از اطلاعات مکانی در کنار داده‌های مصرف می‌تواند شناسایی نقاط مشکوک را دقیق‌تر کند.

افزایش غیرعادی و مستمر مصرف برق یک انشعاب، مصرف بالا در تمام ساعات شبانه‌روز و عدم تناسب میزان مصرف با نوع کاربری ملک، از جمله نشانه‌هایی است که می‌تواند در شناسایی مراکز احتمالی استخراج غیرمجاز مورد استفاده قرار گیرد.

این رویکرد می‌تواند مقابله با ماینرهای غیرمجاز را از برخوردهای موردی به سمت نظارت مستمر و پیشگیرانه سوق دهد.

نمونه‌ای از فعالیت ماینرها در واحد مسکونی

فعالیت غیرمجاز استخراج رمزارز تنها به مراکز صنعتی و سالن‌های بزرگ محدود نمی‌شود. برای نمونه، در رودهن ۴۵ دستگاه ماینر غیرمجاز با مجموع توان حدود ۵۶ کیلووات در فضای زیرشیروانی یک واحد مسکونی شناسایی شد.

این تجهیزات با استفاده از سیستم‌های خنک‌کننده فعالیت می‌کردند و انشعاب برق محل نیز غیرمجاز اعلام شده بود.

چنین مواردی نشان می‌دهد که متخلفان می‌توانند با استفاده از فضاهای مختلف، تجهیزات استخراج را از دید ناظران پنهان کنند و از شبکه برق برای فعالیتی استفاده کنند که مصرف آن به‌صورت مستمر و شبانه‌روزی ادامه دارد.

ورود دستگاه قضایی به پرونده ماینرها

در کنار اقدامات شرکت‌های توزیع برق، دستگاه قضایی استان تهران نیز برخورد با تخلفات حوزه انرژی و استخراج غیرمجاز رمزارز را در دستور کار قرار داده است.

ناصر عتباتی، رئیس‌کل دادگستری استان تهران، با ابلاغ دستورالعملی به واحدهای قضایی سراسر استان، بر رسیدگی جدی‌تر به پرونده‌های مرتبط با سوءاستفاده از منابع انرژی و به‌ویژه فعالیت مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز تأکید کرده است.

بر اساس این دستورالعمل، واحدهای قضایی موظف شده‌اند گزارش‌های دستگاه‌های مسئول درباره استفاده غیرقانونی از شبکه انرژی را با دقت بررسی و مطابق قانون با متخلفان برخورد کنند.

رئیس‌کل دادگستری استان تهران همچنین فعال‌تر شدن کمیته مقابله با مفاسد ناشی از تولید رمزارز را مورد تأکید قرار داده است؛ کمیته‌ای که در چارچوب ستاد اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی فعالیت می‌کند و هدف آن تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، نظارتی و قضایی برای شناسایی و برخورد با مراکز غیرمجاز است.

عتباتی همچنین از دادستان‌ها و رؤسای حوزه‌های قضایی استان خواسته است ضمن رسیدگی به گزارش‌های واصله، در اقدامات نظارتی دستگاه‌های اجرایی حضور مؤثر داشته باشند و بر روند شناسایی و برخورد با مراکز متخلف نظارت کنند.

برخورد با ماینرها باید فراتر از جمع‌آوری باشد

جمع‌آوری دستگاه‌های غیرمجاز اگرچه اقدامی ضروری است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند مانع تکرار این فعالیت شود. در صورتی که فعالیت غیرمجاز همچنان صرفه اقتصادی داشته باشد، احتمال جایگزینی تجهیزات جمع‌آوری‌شده و راه‌اندازی دوباره مراکز وجود دارد.

از این رو، برخورد مؤثر با استخراج غیرمجاز رمزارز نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات همزمان است؛ از شناسایی هوشمند مصرف و قطع انشعاب‌های غیرمجاز گرفته تا توقیف تجهیزات، مطالبه هزینه برق مصرف‌شده و پیگیری قضایی تخلفات.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که صنعت برق از مشترکان خانگی، اداری و صنعتی می‌خواهد مصرف خود را مدیریت کنند، اما برخی مراکز غیرمجاز صدها دستگاه را به‌صورت شبانه‌روزی وارد مدار می‌کنند.

در سطح کشور نیز گستردگی این پدیده قابل توجه است. توانیر اعلام کرده بود که در سال ۱۴۰۴ و تا پایان دی‌ماه، ۳۵ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در ۳۸۱۳ مرکز کشف شده است؛ آماری که نشان می‌دهد فعالیت استخراج غیرمجاز رمزارز همچنان در نقاط مختلف کشور ادامه دارد.

در نهایت، کشف ۶۹۹ دستگاه ماینر در ۳۳ مزرعه غیرمجاز استان تهران، با توان مصرفی بیش از ۲.۲ مگاوات و مصرف روزانه حدود ۵۳.۷ هزار کیلووات‌ساعت، نشان می‌دهد مسئله استخراج غیرمجاز رمزارز را نمی‌توان صرفاً یک تخلف پراکنده دانست.

ورود دستگاه قضایی، توسعه سامانه‌های پایش مصرف و تشکیل سازوکارهای مشترک میان دستگاه‌های اجرایی و نظارتی می‌تواند زمینه برخورد مؤثرتر با این مراکز را فراهم کند؛ چراکه در شرایط فشار بر شبکه برق، هرگونه مصرف پنهان و مستمر انرژی برای فعالیت‌های غیرمجاز، علاوه بر تحمیل هزینه اقتصادی، می‌تواند بر پایداری شبکه و سهم سایر مشترکان از منابع انرژی نیز اثر بگذارد.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما