دارو و درمان از توان مردم خارج شد؛ هشدار درباره بحران سلامت

افزایش قیمت دارو، تجهیزات پزشکی و خدمات درمانی، دسترسی بخش‌هایی از جامعه به خدمات سلامت را دشوار کرده است. همزمان با هشدار نمایندگان مجلس درباره کمبود بحرانی دارو، فعالان صنعت دارو نیز از انباشت مطالبات شرکت‌ها و مشکلات تأمین نقدینگی و مواد اولیه خبر می‌دهند؛ شرایطی که می‌تواند فشار بیشتری بر بیماران و پرداخت از جیب خانوارها وارد کند.

سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با هشدار نسبت به وضعیت تأمین دارو گفت کشور با کمبود جدی و بحرانی دارو مواجه است و مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه وارداتی نیز به افزایش قیمت دارو منجر شده است.

وی تأکید کرد دولت باید نقشه راهی مشخص و قابل اجرا برای جبران آثار تحریم‌ها و جنگ بر حوزه سلامت تدوین کند؛ چراکه نبود برنامه عملیاتی برای مدیریت این شرایط می‌تواند در آینده خسارت‌های جبران‌ناپذیری به نظام سلامت وارد کند.

اسحاقی همچنین از آنچه ضعف نظارت بر قیمت دارو عنوان کرد، انتقاد کرد و خواستار ورود جدی‌تر دولت برای ساماندهی بازار دارو شد. وی همچنین عملکرد قوه قضائیه در برخورد با افزایش قیمت‌ها و تخلفات احتمالی در بازار دارو را مورد انتقاد قرار داد و خواستار برخورد قاطع‌تر با نابسامانی‌های این بازار شد.

شرکت‌های دارویی زیر فشار بدهی‌ها

در همین حال، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به اصلاح قیمت برخی داروها، افزایش هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل، تغییر سیاست‌های ارزی و خروج برخی اقلام از فهرست دریافت‌کنندگان ارز ترجیحی را از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت دارو عنوان کرد.

به گفته وی، یکی از مشکلات اصلی صنعت دارو، تأخیر در پرداخت مطالبات شرکت‌هاست. مطالبات بخش خصوصی از سازمان‌های بیمه‌گر در برخی موارد بیش از ۱۰ ماه و مطالبات شرکت‌ها از دولت بیش از یک سال به تأخیر افتاده است؛ مسئله‌ای که توان تولیدکنندگان برای خرید مواد اولیه، تأمین ارز و تداوم تولید را کاهش می‌دهد.

پیرصالحی با اشاره به همکاری بانک مرکزی در تأمین و تخصیص ارز دارویی گفت: حتی در صورت تخصیص ارز، زمانی که شرکت‌ها نقدینگی لازم برای خرید ارز و تأمین هزینه‌های تولید را نداشته باشند، روند تأمین مواد اولیه با اختلال مواجه خواهد شد.

قیمت دارو باید هزینه واقعی تولید را پوشش دهد

عباس کبریایی‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون اقتصاد سلامت، نیز بر ضرورت تعیین قیمت دارو بر اساس هزینه واقعی تولید تأکید کرد. به گفته وی، در قیمت‌گذاری باید هزینه تأمین مواد اولیه و قیمت نمونه وارداتی مورد توجه قرار گیرد و فاصله غیرمنطقی میان قیمت داروی داخلی و نمونه خارجی می‌تواند ادامه فعالیت اقتصادی تولیدکنندگان را با مشکل مواجه کند.

وی همچنین تأکید کرد افزایش قیمت دارو باید همزمان با افزایش اعتبارات بیمه‌ای باشد. در غیر این صورت، بخش بیشتری از هزینه درمان به بیماران منتقل شده و پرداخت از جیب خانوارها افزایش می‌یابد.

کبریایی‌زاده افزایش پرداخت از جیب را یکی از عوامل نارضایتی مردم از وضعیت موجود دانست و گفت اگر منابع بیمه‌ای متناسب با رشد قیمت خدمات و کالاهای سلامت افزایش پیدا نکند، اصلاح قیمت دارو به تنهایی نمی‌تواند تعادل را به بازار سلامت بازگرداند.

تجهیزات پزشکی؛ هزینه‌های میلیاردی برای بیماران

افزایش هزینه‌های درمان تنها به دارو محدود نمی‌شود و تجهیزات پزشکی و خدماتی مانند جراحی، تصویربرداری، آزمایش، فیزیوتراپی و دندانپزشکی نیز تحت تأثیر شرایط اقتصادی با افزایش هزینه مواجه شده‌اند.

اسحاقی با اشاره به افزایش قیمت برخی تجهیزات حیاتی گفت قیمت یک دریچه آئورت به حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان رسیده و تحت پوشش بیمه‌ها قرار ندارد. به گفته وی، قیمت برخی دیگر از دریچه‌های قلب نیز به حدود ۴.۲ میلیارد تومان رسیده است؛ هزینه‌هایی که می‌تواند ادامه درمان را برای بسیاری از بیماران غیرممکن کند.

افزایش قیمت تجهیزات مصرفی و ملزومات پزشکی، به‌ویژه در حوزه قلب و عروق، در کنار پوشش ناکافی بیمه‌ای، باعث شده برخی بیماران درمان خود را نیمه‌کاره رها کنند یا از ابتدا از انجام آن صرف‌نظر کنند.

افزایش مراجعه به بیمارستان‌های دولتی

یکی از پیامدهای افزایش هزینه‌های درمان، تغییر مسیر بیماران به سمت مراکز درمانی دولتی است. افزایش ۴۵ درصدی مراجعات به مراکز درمانی دولتی در سه ماهه نخست امسال، نشانه‌ای از افزایش فشار هزینه‌های درمان بر خانوارهاست.

شلوغی مراکز درمانی دولتی نیز نشان می‌دهد بخشی از مردم توان پرداخت هزینه‌های درمان در بخش خصوصی را ندارند و برای دریافت خدمات به بیمارستان‌های دولتی مراجعه می‌کنند.

در کنار این مسئله، افزایش هزینه دارو و خدمات پزشکی می‌تواند گرایش به خوددرمانی را نیز افزایش دهد؛ روشی که علاوه بر تهدید سلامت افراد، در صورت تشدید بیماری می‌تواند هزینه‌های بیشتری را به بیمار و نظام سلامت تحمیل کند.

وقتی سلامت به کالای لوکس تبدیل می‌شود

افزایش مستمر هزینه‌های دارو، تجهیزات و خدمات درمانی، این نگرانی را ایجاد کرده که سلامت برای بخش‌هایی از جامعه به خدمتی دست‌نیافتنی تبدیل شود.

سه برابر شدن قیمت برخی داروهای پرمصرف نسبت به سال گذشته و افزایش هزینه خدماتی مانند تزریق و سرم، فشار مضاعفی بر خانوارهای کم‌درآمد وارد کرده است. در چنین شرایطی، مسئله دیگر صرفاً افزایش قیمت دارو نیست؛ بلکه کاهش توان مردم برای دسترسی به درمان و افزایش سهم پرداخت از جیب، به یک چالش جدی برای نظام سلامت تبدیل شده است.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما