افزایش ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ در برابر تورم ۱۲۸ درصدی خوراکیها
افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ در حالی از مهرماه اجرا میشود که تورم نقطهبهنقطه خوراکیها به ۱۲۸.۱ درصد رسیده و اعتبار یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومانی حتی نیمی از هزینه یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج هندی را پوشش نمیدهد.
افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ از مهرماه در حالی برای بخشی از مشمولان اجرا میشود که تورم نقطهبهنقطه خوراکیها در مردادماه به ۱۲۸.۱ درصد رسیده است؛ شرایطی که این پرسش را مطرح میکند که افزایش ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ تا چه اندازه میتواند قدرت خرید ازدسترفته خانوارهای کمدرآمد را جبران کند.
کالابرگ؛ افزایش ۳۰ درصدی در برابر تورم سنگین
بر اساس تصمیم اعلامشده، اعتبار کالابرگ برای بخشی از مشمولان حداقل ۳۰۰ هزار تومان افزایش خواهد یافت. با توجه به اینکه اعتبار فعلی برای هر نفر یک میلیون تومان است، این افزایش، حداقل ۳۰ درصد به رقم فعلی اضافه میکند و اعتبار هر فرد را به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان میرساند.
این در حالی است که طبق آمارهای مرداد ۱۴۰۵، تورم ماهانه کشور ۳.۴ درصد، تورم سالانه ۶۹.۹ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصد بوده است. در گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» نیز تورم ماهانه ۳.۶ درصد ثبت شده و تورم نقطهبهنقطه این گروه به ۱۲۸.۱ درصد رسیده است؛ در حالی که تورم نقطهای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۶۷.۶ درصد بوده است.
به این ترتیب، فشار افزایش قیمت بر سبد غذایی خانوار بهمراتب بیشتر از تورم عمومی بوده است؛ موضوعی که برای خانوارهای کمدرآمد اهمیت بیشتری دارد، زیرا سهم خوراک در هزینههای آنها بالاتر است.
اختلاف تورمی میان دهکها
فشار تورم برای تمام خانوارها یکسان نیست. دادههای مردادماه نشان میدهد تورم سالانه دهک اول به ۷۷.۳ درصد رسیده، در حالی که این نرخ برای دهک دهم ۶۷.۶ درصد بوده است؛ یعنی میان این دو گروه ۹.۷ واحد درصد اختلاف وجود دارد.
اهمیت این تفاوت زمانی بیشتر میشود که بدانیم خانوارهای کمدرآمد بخش بزرگتری از درآمد خود را صرف کالاهای ضروری و مواد غذایی میکنند. بنابراین افزایش قیمت اقلام خوراکی میتواند اثر بیشتری بر قدرت خرید این گروه داشته باشد.
قیمت برنج؛ معیاری برای سنجش قدرت خرید کالابرگ
مقایسه اعتبار کالابرگ با قیمت کالاهای اساسی، ابعاد کاهش قدرت خرید را ملموستر میکند. بر اساس بررسی قیمتها در ۳۱ شهریور، هر کیلو برنج ایرانی بسته به نوع و برند بین ۳۸۹ هزار تا ۶۷۵ هزار تومان عرضه شده و قیمت ارزانترین برنج هندی از حدود ۲۶۰ هزار تومان به ازای هر کیلو آغاز شده است.
بر این اساس، یک کیسه ۱۰ کیلویی از ارزانترین برنج هندی حدود ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قیمت دارد. اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ تنها حدود ۳۸.۵ درصد از هزینه خرید این کیسه را پوشش میدهد. حتی با افزایش ۳۰۰ هزار تومانی نیز اعتبار یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومانی، معادل حدود ۵۰ درصد قیمت همین یک قلم کالا خواهد بود.
در نتیجه، تمام اعتبار کالابرگ یک فرد حتی برای خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج کافی نیست و اگر قرار باشد این اعتبار میان برنج، حبوبات، لبنیات، روغن و سایر اقلام ضروری تقسیم شود، سهم هر کالا محدودتر خواهد شد.
انتقاد از تعیین ریالی کالابرگ
اسماعیل دشمنزیاری، دبیر اجرایی خانه کارگر استان بوشهر، درباره تأثیر افزایش اعتبار کالابرگ بر معیشت کارگران گفت: با توجه به تورم موجود، این مبلغ نمیتواند پاسخگوی نیازهای معیشتی خانوارها باشد.
وی با انتقاد از تعیین مبلغ کالابرگ بهصورت ریالی، پیشنهاد کرد مبنای این طرح بهصورت وزنی و بر اساس چند کالای اساسی تعیین شود.
به گفته دشمنزیاری، در زمان آغاز اجرای طرح، قیمت یک کیسه برنج هندی یا پاکستانی حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان بود، اما امروز این رقم به حدود سه میلیون تومان رسیده است. از این منظر، یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ دیگر قدرت خرید اولیه خود را ندارد.
او معتقد است اگر هدف حفظ قدرت خرید کالابرگ باشد، رقم آن باید متناسب با قیمت کالاهای اساسی و نه صرفاً بهصورت یک مبلغ ثابت ریالی تعیین شود.
چه کسانی مشمول افزایش میشوند؟
موضوع دیگر، دامنه شمول افزایش اعتبار کالابرگ است. در ماههای گذشته، اظهارات مختلفی درباره افزایش مبلغ برای تمام مشمولان مطرح شد، اما در نهایت اعلام شد که افزایش اعتبار برای دهکهای پایینتر در نظر گرفته میشود و دهکهای بالاتر همان رقم قبلی را دریافت خواهند کرد.
در ۳۰ تیرماه نیز یعقوب اندایش، معاون وزارت رفاه، اعلام کرده بود که افزایش اعتبار برای تمام یارانهبگیران منتفی است و دهکهای اول تا ششم مشمول افزایش خواهند شد.
در نهایت، علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در ۲۹ شهریور از افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ خبر داد؛ هرچند رقم نهایی و جزئیات دهکهای مشمول در زمان اعلام این خبر بهطور کامل مشخص نشده بود.
انتقاد از ناکافی بودن افزایش اعتبار
دشمنزیاری درباره اثر افزایش اعتبار بر زندگی خانوارهای کمدرآمد گفت: با شرایط فعلی، این میزان افزایش نمیتواند پاسخگوی هزینههای ضروری باشد؛ چراکه قیمت بسیاری از کالاها در فاصلههای کوتاه تغییر میکند و یک مبلغ ثابت نمیتواند متناسب با این تغییرات، قدرت خرید خانوار را حفظ کند.
وی تأکید کرد که قیمت کالاهای اساسی باید بهگونهای مدیریت شود که افزایش آنها متناسب با توان اقتصادی خانوارها باشد و در کنار آن، رشد دستمزدها نیز باید با تورم هماهنگ شود.
به گفته دبیر اجرایی خانه کارگر استان بوشهر، در شرایطی که هزینههای زندگی با سرعت افزایش مییابد، اضافه کردن مبالغ محدود به کالابرگ یا یارانه، بهتنهایی نمیتواند مشکلات معیشتی کارگران را برطرف کند.
معیار واقعی؛ میزان پوشش سبد غذایی خانوار
در نهایت، ارزیابی اثربخشی کالابرگ تنها با مقایسه رقم جدید و قدیم امکانپذیر نیست و باید مشخص شود این اعتبار چه سهمی از هزینه واقعی سبد غذایی خانوار را پوشش میدهد.
در شرایطی که تورم نقطهبهنقطه خوراکیها به ۱۲۸.۱ درصد رسیده و قیمت برخی اقلام اساسی چند برابر شده است، افزایش ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ الزاماً به معنای حفظ یا بازگرداندن قدرت خرید خانوارهای کمدرآمد نیست.
از این منظر، تعیین مبلغ کالابرگ بر اساس وزن و مقدار مشخصی از کالاهای اساسی یا متناسب با هزینه واقعی سبد خوراک خانوار، یکی از پیشنهادهای مطرحشده برای سنجش دقیقتر اثر این سیاست بر معیشت است.
انتهای پیام