تسهیلات گمرکی بر اساس رتبه و میزان ریسک شرکت‌ها تعیین می‌شود/ ۱۵ شاخص برای ارزیابی فعالان اقتصادی
گمرک ایران با اجرای شیوه‌نامه جدید پذیرش فعالان اقتصادی برگزیده، ارزیابی شرکت‌ها را بر اساس ۱۵ شاخص تخصصی و در سه سطح انجام می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که میزان تسهیلات و نظارت گمرکی هر شرکت متناسب با سوابق تجاری، پایبندی به مقررات و سطح ریسک آن تعیین خواهد شد.
گمرک ایران ضوابط تازه‌ای را برای پذیرش متقاضیان و تمدید عضویت فعالان اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) اعلام کرده است. بر اساس این شیوه‌نامه، شرکت‌ها با استفاده از ۱۵ شاخص تخصصی ارزیابی و در سه سطح رتبه‌بندی می‌شوند و میزان تسهیلات گمرکی دریافتی آنها نیز بر مبنای سطح انطباق با مقررات و ارزیابی ریسک تعیین خواهد شد.
سجاد اعتمادیان، مدیرکل دفتر مدیریت اطلاعات و برنامه‌ریزی گمرک ایران، با تشریح شرایط جدید پذیرش فعالان اقتصادی برگزیده اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۸۹۹ فعال اقتصادی در این گروه عضویت دارند و پذیرش متقاضیان جدید و تمدید عضویت اعضای فعلی بر اساس شیوه‌نامه‌ای انجام می‌شود که در سال ۱۴۰۴ تدوین و ابلاغ شده است.
به گفته وی، این شیوه‌نامه با استفاده از رهنمودهای سازمان جهانی گمرک (WCO)، مطالعات تطبیقی درباره تجربه کشورهای پیشرو و با در نظر گرفتن قوانین و شرایط کسب‌وکار در ایران تهیه شده است.
۱۵ شاخص برای سنجش صلاحیت شرکت‌ها
بر اساس ضوابط جدید، ارزیابی فعالان اقتصادی متقاضی عضویت در این گروه بر پایه مجموعه‌ای از معیارهای تجاری، مالی، سازمانی و امنیتی انجام می‌شود.
حجم و سوابق تجارت خارجی، ساختار منابع انسانی، رعایت الزامات ایمنی و امنیتی در حمل‌ونقل و انبارداری، سلامت اداری و سازمانی، نداشتن سوابق منفی در پنج سال گذشته و نداشتن تعهدات گمرکی ایفا‌نشده از جمله معیارهای اصلی پذیرش هستند.
همچنین وضعیت بورسی بودن شرکت، ارائه گزارش حسابرسی سالانه، برخورداری از نظام مناسب ثبت و نگهداری اسناد مالی و تجاری، آموزش کارکنان در حوزه تجارت خارجی، وضعیت پرداخت مالیات و اعتبار بانکی متقاضیان در فرآیند ارزیابی بررسی می‌شود.
میزان واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه موردنیاز واحدهای تولیدی، ارتباط فعالیت تجاری با پروانه بهره‌برداری، دانش‌بنیان و نوآور بودن شرکت و تولید کالاهای دارای فناوری پیشرفته نیز از دیگر شاخص‌های مورد توجه گمرک است.
تسهیلات متناسب با رتبه و میزان ریسک
مدیرکل دفتر مدیریت اطلاعات و برنامه‌ریزی گمرک ایران با اشاره به نحوه رتبه‌بندی متقاضیان گفت: شرکت‌ها بر اساس نتایج ارزیابی و شاخص‌های تکمیلی برگرفته از رهنمودهای سازمان جهانی گمرک و مقررات ملی، در سه سطح قرار می‌گیرند.
بر این اساس، میزان تسهیلات گمرکی برای هر فعال اقتصادی یکسان نخواهد بود و متناسب با سطح انطباق با مقررات، میزان پایبندی به الزامات قانونی و نتایج ارزیابی ریسک تعیین می‌شود.
این شیوه رتبه‌بندی با هدف تفکیک فعالان اقتصادی قانون‌مدار و کم‌ریسک از سایر گروه‌ها و متناسب‌سازی سطح خدمات و کنترل‌های گمرکی طراحی شده است.
نظارت مستمر بر عملکرد اعضای گروه AEO
اعتمادیان با تأکید بر استمرار نظارت بر فعالان اقتصادی برگزیده اظهار کرد: مدیریت ریسک گمرکی با استفاده از سوابق تجاری، عملکرد اظهارنامه‌ها، نتایج کنترل‌های گمرکی و سوابق تخلفات، سطح نظارت و اقدامات کنترلی متناسب با هر شرکت را مشخص می‌کند.
در این چارچوب، حسابرسی پس از ترخیص (PCA) یکی از ابزارهای اصلی نظارت بر عملکرد اعضا به شمار می‌رود. این فرآیند امکان بررسی صحت اظهارنامه‌ها، اسناد و سوابق مالی و تجاری را فراهم می‌کند و به گمرک اجازه می‌دهد استمرار رعایت الزامات قانونی از سوی فعالان اقتصادی را ارزیابی کند.
نظام‌نامه جامع مدیریت ریسک در مراحل پایانی تدوین
مدیرکل دفتر مدیریت اطلاعات و برنامه‌ریزی گمرک ایران همچنین از تدوین نظام‌نامه جامع مدیریت ریسک گمرکی خبر داد و گفت: این نظام‌نامه با بهره‌گیری از استانداردهای سازمان جهانی گمرک و تجربیات بین‌المللی و متناسب با قوانین و شرایط کسب‌وکار کشور، در مراحل پایانی تدوین قرار دارد.
این نظام‌نامه قرار است چارچوبی یکپارچه برای شناسایی، ثبت، تحلیل، ارزیابی، اولویت‌بندی و کنترل ریسک‌های گمرکی ایجاد کند.
مدیریت ریسک کالا و صاحبان کالا، رویه‌های گمرکی، شاخص‌ها و پروفایل‌های ریسک، استفاده از داده‌ها و فناوری در ارزیابی هوشمند و پایش اثربخشی کنترل‌ها از جمله محورهای پیش‌بینی‌شده در این چارچوب است.
به گفته اعتمادیان، اجرای این نظام‌نامه می‌تواند دقت کنترل‌های گمرکی و مقابله هدفمند با تخلفات را افزایش دهد و در عین حال، تشریفات گمرکی را برای فعالان اقتصادی قانون‌مدار و کم‌ریسک تسریع کند. استفاده بهینه از منابع نظارتی نیز از دیگر اهداف این برنامه عنوان شده است.
مذاکره با کشورهای منطقه و اعضای بریکس برای شناسایی متقابل
در کنار اصلاح نظام ارزیابی داخلی، گمرک ایران مذاکرات و توافق‌هایی را برای تبادل اطلاعات، شناسایی متقابل فعالان اقتصادی برگزیده و ارائه تسهیلات گمرکی با برخی کشورها دنبال می‌کند.
بر اساس اعلام گمرک، چین، روسیه، ارمنستان و ترکمنستان از جمله کشورهایی هستند که مذاکرات با آنها در این زمینه جریان دارد. همچنین همکاری در چارچوب گروه بریکس نیز در دستور کار قرار گرفته است.
هدف از این توافق‌ها، فراهم کردن زمینه تسهیل تجارت و برخورداری فعالان اقتصادی برگزیده از مزایای متقابل در فرآیندهای گمرکی کشورهای طرف همکاری است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام