تولیدکنندگان شوینده زیر فشار افزایش ۱۳۰ درصدی مواد اولیه؛ درخواست تمدید حمایت‌ها
دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با تأکید بر اینکه تولیدکنندگان به دنبال افزایش قیمت محصولات نیستند، از رشد شدید هزینه مواد اولیه پتروشیمی، واردات و حمل‌ونقل خبر داد و خواستار بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری و تمدید سیاست‌های حمایتی برای حفظ تولید و اشتغال شد.
افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی، رشد هزینه‌های واردات و حمل‌ونقل و کاهش مزیت رقابتی در بازارهای صادراتی، صنعت شوینده کشور را با فشار فزاینده‌ای روبه‌رو کرده است؛ شرایطی که به گفته دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، ضرورت بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه و تمدید سیاست‌های حمایتی متناسب با شرایط اقتصادی را افزایش می‌دهد.
حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید، کاهش سرانه مصرف و افت توان رقابت تولیدکنندگان در بازارهای صادراتی، تأکید کرد که فعالان این صنعت تلاش می‌کنند ضمن حفظ اشتغال و استمرار فعالیت کارخانه‌ها، از افزایش بیشتر قیمت محصولات جلوگیری کنند.
به گفته وی، در شرایطی که تولیدکنندگان با محدودیت‌های تجاری و افزایش هزینه‌های تأمین مواد اولیه مواجه هستند، رشد قیمت محصولات پتروشیمی در داخل کشور نیز فشار مضاعفی بر هزینه تمام‌شده تولید وارد کرده است.
ارزش فروش صنعت شوینده به ۱۰۰ همت رسید
بیگدلو ارزش ریالی فروش صنعت شوینده را با احتساب برخی شرکت‌های تولیدکننده مواد اولیه، در سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و گفت با توجه به افزایش قیمت‌ها، انتظار می‌رود ارزش اسمی فروش این صنعت در سال جاری از این رقم فراتر برود.
با این حال، افزایش ارزش ریالی فروش لزوماً به معنای رشد حجم تولید یا مصرف نیست و بخشی از این افزایش می‌تواند ناشی از رشد قیمت محصولات باشد.
دبیر انجمن صنایع شوینده درباره ترکیب مصرف محصولات در کشور نیز توضیح داد که پودر لباسشویی بیشترین سهم را از نظر حجم مصرف دارد و پس از آن، مایع ظرف‌شویی، مایع لباسشویی، مایع دستشویی، شامپو و صابون قرار می‌گیرند. سهم هر محصول از مصرف خانوار نیز با توجه به میزان ضرورت و نوع استفاده متفاوت است.
ظرفیت تولید شوینده ۲.۵ برابر نیاز داخلی است
یکی از ویژگی‌های صنعت شوینده ایران، برخورداری از ظرفیت تولید بالاتر از نیاز بازار داخلی است. به گفته بیگدلو، ظرفیت تولید محصولات نهایی شوینده در کشور حدود ۲.۵ برابر نیاز داخلی برآورد می‌شود و واردات محصول نهایی این صنعت نیز سال‌هاست ممنوع شده است؛ بنابراین، کشور از نظر ظرفیت تولید محصولات نهایی به واردات نیازی ندارد.
با این حال، برخورداری از ظرفیت تولید و فناوری به معنای تأمین کامل مواد اولیه از منابع داخلی نیست. برخی مواد مورد استفاده در تولید شوینده‌ها، از جمله روغن نارگیل و الکل‌های چرب، به دلیل محدودیت منابع طبیعی در داخل کشور وارد می‌شوند و سپس در کارخانه‌های داخلی به محصولات مورد نیاز صنعت تبدیل می‌شوند.
برآورد انجمن نشان می‌دهد حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مواد خام مورد نیاز این صنعت به واردات وابستگی دارد. این میزان در محصولات و فرمولاسیون‌های مختلف یکسان نیست و به گفته دبیر انجمن، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از بخش مواد اولیه وارداتی مورد اشاره به مواد اولیه پتروشیمی مربوط می‌شود.
محدودیت‌های وارداتی، افزایش قیمت‌های جهانی و دشواری حمل محموله‌ها، هزینه تأمین این مواد را افزایش داده است؛ به‌طوری که قیمت برخی مواد اولیه وارداتی با رشد ۸۰ تا ۹۰ درصدی مواجه شده است.
با وجود این شرایط، تولیدکنندگان تاکنون تلاش کرده‌اند مواد مورد نیاز کارخانه‌ها را از مسیرهای جایگزین تأمین کنند و تولید به‌طور کامل متوقف نشده است. با این حال، طولانی‌تر شدن زمان حمل و افزایش هزینه مسیرهای جایگزین، فشار بیشتری بر بنگاه‌ها وارد می‌کند. در صورت تشدید محدودیت‌ها و بسته شدن مسیرهای جایگزین، تأمین مواد اولیه و استمرار تولید نیز می‌تواند دشوارتر شود.
افزایش ۱۰۰ تا ۱۳۰ درصدی قیمت برخی مواد پتروشیمی
بیگدلو با اشاره به تغییر قیمت مواد اولیه از ۹ اسفند تاکنون اظهار کرد که محصولات نهایی شوینده در این مدت دو بار، یک‌بار در اردیبهشت و بار دیگر در ۳۰ شهریور، با اصلاح قیمت مواجه شده‌اند؛ در حالی که افزایش هزینه مواد اولیه وارداتی و محصولات پتروشیمی به‌مراتب بیشتر بوده است.
به گفته وی، قیمت برخی مواد اولیه پتروشیمی از ۹ اسفند تاکنون حدود ۱۰۰ تا ۱۳۰ درصد افزایش یافته و در بعضی موارد به حدود ۲.۵ برابر رسیده است. در مقابل، اصلاح قیمت محصولات نهایی محدودتر بوده و برای برخی محصولات، دو مرحله افزایش قیمت در حدود ۲۰ درصد و در مواردی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد اعمال شده است.
دبیر انجمن صنایع شوینده با انتقاد از افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی در بورس کالا گفت رشد هزینه‌های داخلی، در کنار محدودیت‌های تجاری و افزایش مخارج حمل‌ونقل، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
بر اساس توضیحات وی، قیمت پایه محصولات پتروشیمی در بورس کالا بر مبنای ۹۵ درصد قیمت جهانی ضرب‌در نرخ ارز محاسبه می‌شود. در نتیجه، افزایش هم‌زمان قیمت‌های جهانی و نرخ ارز، به افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی در بازار داخلی منجر شده است؛ در حالی که تولیدکنندگان شوینده امکان انتقال متناسب این افزایش هزینه‌ها به قیمت محصولات نهایی را ندارند.
این مسئله در محصولاتی که وابستگی بیشتری به مواد پتروشیمی دارند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به گفته بیگدلو، مواد پتروشیمی در برخی محصولات شوینده حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد هزینه‌ها را تشکیل می‌دهند و افزایش قیمت این نهاده‌ها مستقیماً بهای تمام‌شده تولید را بالا می‌برد.
از این رو، انجمن معتقد است در شرایط ویژه اقتصادی، قیمت‌گذاری مواد اولیه داخلی، به‌ویژه محصولات پتروشیمی، باید با در نظر گرفتن محدودیت‌های تجاری و فشار هزینه‌ای بر صنایع پایین‌دستی بازنگری شود.
قیمت آلکیل‌بنزن خطی به ۳۷۰ هزار تومان رسید
آلکیل‌بنزن خطی یا LAB یکی از مواد واسط مهم در زنجیره تولید پودر و مایعات شوینده است که افزایش قیمت آن بر هزینه تولید این محصولات اثر می‌گذارد.
بیگدلو با اشاره به تغییر قیمت این ماده اعلام کرد که بهای هر کیلوگرم LAB از حدود ۲۰۰ هزار تومان پیش از ۹ اسفند، به حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی در حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد.
افزایش قیمت مواد اولیه‌ای از این دست، به‌ویژه در محصولاتی که سهم قابل‌توجهی از هزینه تولید را به خود اختصاص می‌دهند، فشار مستقیمی بر حاشیه سود تولیدکنندگان وارد می‌کند. در چنین شرایطی، بنگاه‌ها ناچارند میان جذب بخشی از هزینه‌های اضافی، اصلاح قیمت محصولات و حفظ سطح تولید و اشتغال تصمیم‌گیری کنند؛ تصمیمی که در بازار متأثر از محدودیت قدرت خرید خانوارها، پیچیدگی بیشتری دارد.
درخواست تمدید مصوبه تثبیت قیمت محصولات پتروشیمی
دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با اشاره به مصوبه تثبیت قیمت محصولات پتروشیمی در شرایط اضطراری گفت این مصوبه از ۹ اسفند اجرایی شد و تا ۹ خرداد اعتبار داشت، اما پس از پایان مهلت آن تمدید نشد؛ در حالی که محدودیت‌های تجاری و شرایط دشوار اقتصادی همچنان ادامه داشت.
به گفته بیگدلو، انجمن در مکاتبات و جلسات مختلف خواستار بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه شده است، اما تاکنون تغییر مورد انتظار در این زمینه محقق نشده است.
وی تأکید کرد مقرراتی که برای شرایط عادی طراحی شده‌اند، باید در شرایط اضطراری نیز قابلیت بازنگری داشته باشند تا افزایش هزینه‌ها به‌صورت نامتناسب به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان منتقل نشود.
بیگدلو همچنین با تأکید بر اینکه تولیدکنندگان شوینده به دنبال افزایش قیمت محصولات نیستند، گفت فعالان این صنعت از محدودیت قدرت خرید خانوارها آگاه‌اند و تلاش می‌کنند از افزایش بیشتر قیمت کالاهای ضروری جلوگیری کنند؛ اما تداوم رشد قیمت مواد اولیه، توان بنگاه‌ها برای جذب هزینه‌های اضافی را نیز محدود می‌کند.
افزایش هزینه واردات و حمل‌ونقل؛ چالش مضاعف تولیدکنندگان
بخشی از فشار هزینه‌ای صنعت شوینده به مخارج تأمین مواد اولیه از خارج از کشور مربوط می‌شود. به گفته دبیر انجمن، شرکت‌های خارجی و ارائه‌دهندگان خدمات حمل‌ونقل تعهدی برای همراهی با شرایط اقتصادی ایران ندارند و افزایش هزینه بیمه، تغییر مسیرهای حمل و سایر مخارج وارداتی، هزینه نهایی تأمین مواد اولیه را افزایش می‌دهد.
این هزینه‌ها از اختیار مستقیم تولیدکنندگان داخلی خارج است؛ با این حال، بیگدلو معتقد است در زمینه قیمت‌گذاری مواد اولیه تولید داخل، به‌ویژه محصولات پتروشیمی، امکان اتخاذ سیاست‌های حمایتی و متناسب با شرایط اضطراری وجود دارد.
از نگاه فعالان این صنعت، بازنگری در قیمت مواد اولیه پتروشیمی می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای را کاهش دهد؛ به‌ویژه در شرایطی که افزایش قیمت محصولات نهایی با محدودیت قدرت خرید مصرف‌کنندگان روبه‌روست و امکان جبران تمام هزینه‌های تولید از طریق افزایش قیمت فروش وجود ندارد.
تعدیل نیروی گسترده گزارش نشده است
بیگدلو درباره وضعیت کارخانه‌های شوینده اعلام کرد که در چند ماه گذشته، تعدیل نیروی گسترده یا توقف تولید در ابعادی که بتوان آن را بحرانی توصیف کرد، در این صنعت گزارش نشده است. به گفته وی، تولیدکنندگان همچنان تلاش می‌کنند کارخانه‌ها فعال بمانند و از تعدیل نیرو جلوگیری شود.
با این حال، کاهش مصرف، مشکلات صادراتی و افزایش هزینه مواد اولیه می‌تواند در ادامه به کاهش تولید منجر شود. هنگامی که قیمت محصولات افزایش می‌یابد اما درآمد خانوارها متناسب با آن رشد نمی‌کند، تقاضا برای خرید کاهش پیدا می‌کند. این مسئله در کنار محدودیت‌های صادراتی، فروش کارخانه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در صورت تداوم می‌تواند زمینه کاهش تولید و تعدیل نیرو را فراهم کند.
بنابراین، فشار هزینه‌ای بر صنعت شوینده تنها به سودآوری بنگاه‌ها محدود نمی‌شود و در صورت تداوم، ممکن است بر سطح تولید، اشتغال و توان تأمین بازار نیز اثر بگذارد.
افت مزیت رقابتی شوینده‌های ایرانی در بازارهای صادراتی
صنعت شوینده ایران در سال‌های گذشته از ظرفیت قابل‌توجهی برای حضور در بازارهای منطقه‌ای برخوردار بوده است. به گفته بیگدلو، محصولات و برندهای ایرانی در کشورهای همسایه شناخته‌شده و مورد تقاضا بوده‌اند و ظرفیت تولید بالاتر از نیاز داخلی نیز با توجه به امکان صادرات شکل گرفته است.
با این حال، افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی و هزینه‌های حمل‌ونقل، مزیت رقابتی تولیدکنندگان ایرانی را کاهش داده است. زمانی که تولیدکننده داخلی برای تأمین موادی مانند LAB با قیمت‌های مبتنی بر بازار جهانی و نرخ ارز مواجه می‌شود، بخشی از مزیت دسترسی به منابع پتروشیمی داخلی کاهش می‌یابد و رقابت با تولیدکنندگان کشورهای دیگر، از جمله ترکیه، دشوارتر می‌شود.
دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با اشاره به ادامه صادرات محصولات این صنعت به کشورهای منطقه گفت روند صادرات در حال کاهش است و تداوم افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید می‌تواند جایگاه برندهای ایرانی را در بازارهای منطقه‌ای بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش توان رقابت در بازارهای صادراتی، در کنار افت احتمالی تقاضای داخلی، می‌تواند ظرفیت استفاده از توان تولیدی کشور را محدود کند؛ موضوعی که برای صنعتی با ظرفیت تولید حدود ۲.۵ برابر نیاز داخلی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تولیدکنندگان خواهان افزایش قیمت نیستند
بیگدلو در پایان بار دیگر تأکید کرد که انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران به دنبال افزایش قیمت محصولات نیست؛ زیرا افزایش قیمت کالاهای ضروری می‌تواند هم مصرف‌کنندگان و هم تولیدکنندگان را با مشکلات بیشتری مواجه کند.
به گفته وی، بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه پتروشیمی، تمدید سیاست‌های حمایتی متناسب با شرایط اضطراری، تسهیل تأمین مواد اولیه وارداتی و کاهش فشار هزینه‌ها می‌تواند به حفظ تولید، جلوگیری از تعدیل نیرو و صیانت از توان رقابتی محصولات ایرانی در بازارهای صادراتی کمک کند.
در مجموع، چالش اصلی صنعت شوینده در شرایط فعلی، فاصله میان رشد هزینه‌های تولید و محدودیت امکان افزایش قیمت محصولات نهایی است. اگر این فاصله از طریق سیاست‌های حمایتی متناسب، مدیریت هزینه‌های تأمین مواد اولیه و بهبود شرایط تجاری کاهش نیابد، فشار بر حاشیه سود بنگاه‌ها و توان رقابتی آنها می‌تواند ادامه پیدا کند؛ مسئله‌ای که در نهایت بر تولید، اشتغال و حضور محصولات ایرانی در بازارهای منطقه‌ای اثر خواهد گذاشت.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام