سازمان امور مالیاتی؛ از درآمدزایی سنتی تا عدالت و شفافیت اقتصادی

در دولت چهاردهم، نظام مالیاتی کشور شاهد یکی از گسترده‌ترین اصلاحات چند دهه اخیر بوده است. سازمان امور مالیاتی با اجرای تصمیم‌های کلیدی و استفاده از فناوری‌های نوین، توانسته گام‌های مؤثری در جهت افزایش درآمدهای پایدار، حمایت از تولید و ارتقای شفافیت مالی بردارد.

نتایج این اقدامات شامل رشد ۵۹ درصدی در توزیع مالیات بر ارزش افزوده و تخصیص بیش از ۲۵۳ هزار میلیارد تومان برای پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای کشور است. این روند نشان‌دهنده رویکرد توسعه‌محور و عدالت‌گرایانه دولت است، که مالیات را به جای فشار مستقیم بر تولیدکنندگان، ابزاری برای هدایت اقتصادی و کنترل تورم تبدیل کرده است.

نقشه راه مالیاتی در برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه

بر اساس اهداف برنامه هفتم توسعه، سازمان امور مالیاتی در تلاش است تا:

سهم مالیات در تأمین بودجه کشور افزایش یابد و به جایگزینی پایدار برای درآمد نفتی تبدیل شود.

پایه‌های مالیاتی جدید در بخش‌های کمتر شفاف اقتصاد گسترش یابد.

فرار و اجتناب مالیاتی با اتکا به فناوری و ردیابی هوشمند داده‌ها کاهش یابد.

هدف کلان این برنامه، رسیدن نسبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی به ۱۰ درصد و افزایش سهم مالیات از اعتبارات هزینه‌ای دولت تا ۸۰ درصد است. تحقق این اهداف نیازمند اصلاح معافیت‌های غیرهدفمند و بهره‌گیری از سامانه‌های دیجیتال و هوشمند است، نه افزایش نرخ‌های مالیاتی.

سیاست‌های حمایتی و کاهش فشار بر اصناف

یکی از مهم‌ترین اقدامات سازمان امور مالیاتی، رویکرد حمایتی و انعطاف‌پذیر در قبال اصناف و فعالان اقتصادی است. تصمیمات اخیر شامل:

پذیرش رسید دستگاه‌های کارتخوان به‌عنوان صورتحساب الکترونیکی برای کالاهای با نرخ واحد.

تعویق اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده برای مودیان با درآمد کمتر در دوره ابتدایی.

تمدید بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرایم مرتبط با عدم صدور صورتحساب الکترونیکی تا یک سال آینده.

این اقدامات فشار مالی و اداری بر فعالان خرد اقتصادی را کاهش داده و امکان پیوستن راحت‌تر به نظام مالیاتی نوین را فراهم کرده است.

بسته بخشودگی و سهولت در ارسال اظهارنامه‌ها

سازمان امور مالیاتی بخشودگی کامل جرایم مالیات بر ارزش افزوده برای دوره پاییز ۱۴۰۴ را اعلام کرده است. شرط استفاده از این بخشودگی، ثبت یا بازبینی اظهارنامه‌ها تا ۲۶ بهمن‌ماه از طریق سامانه مودیان است. علاوه بر این، امکان بارگذاری جزئیات معاملات تا ۲۵ بهمن فراهم شده است.

تحول دیجیتال؛ شفافیت و ردیابی هوشمند

در راستای دیجیتالی‌سازی نظام مالیاتی، دستورالعمل صدور صورتحساب الکترونیکی با الگوی زنجیره در آذرماه ۱۴۰۴ ابلاغ شد. این سیستم با هدف:

افزایش شفافیت زنجیره معاملات

کاهش خطاهای انسانی

جلوگیری از فرار مالیاتی

طراحی شده است. همچنین تعیین حد آستانه گردش مالی سالانه برای حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی، امکان ردیابی دقیق و شناسایی گروه‌هایی که تاکنون تحت پوشش رسمی مالیات نبوده‌اند را فراهم کرده است.

حمایت از معیشت و اقشار آسیب‌پذیر

سازمان امور مالیاتی توجه ویژه‌ای به حمایت از خانوارها و معیشت مردم دارد. از جمله این اقدامات:

معافیت مالیاتی برای انواع گوشت سفید، قرمز و فرآورده‌های گوشتی، به منظور کاهش فشار تورمی مالیات بر کالاهای اساسی.

حفظ معافیت‌های مالیاتی برای اصناف کوچک، واحدهای روستایی و کسب‌وکارهای نوپا.

توزیع درآمدهای مالیاتی و توسعه شهری

یکی از نتایج ملموس اصلاحات مالیاتی، افزایش کارایی در توزیع درآمدها است. بیش از ۲۵۳ هزار میلیارد تومان از مالیات‌های جمع‌آوری شده، به طرح‌های توسعه شهری، بهسازی زیرساخت‌ها و پروژه‌های عمرانی تخصیص یافته است که موجب ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و تقویت اعتماد عمومی به کارکرد شفاف مالیات شده است.

آموزش و فرهنگ‌سازی مودیان

سازمان امور مالیاتی با برگزاری دوره‌های آموزشی در استان‌های مختلف، فعالان اقتصادی را با نحوه ثبت صورتحساب الکترونیکی و استفاده از سامانه مودیان آشنا کرده است. این آموزش‌ها سبب کاهش تخلفات غیرعمدی و افزایش همکاری مودیان شده است.

نتیجه‌گیری

تحولات اخیر نشان می‌دهد نظام مالیاتی ایران نه تنها در دریافت مالیات، بلکه به عنوان ابزار توسعه اقتصادی، عدالت اجتماعی و رونق تولید عمل می‌کند. افزایش شفافیت، رشد درآمدهای پایدار، تقویت نهادهای محلی و کاهش بار مالی بر تولیدکنندگان کوچک، مسیر حرکت اقتصاد ایران به سمت عدالت مالیاتی و توسعه پایدار را هموار کرده است.

*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما