معمای نفتکشها؛ چرا عربستان با ناوگانی کوچکتر، چند برابر ایران نفت صادر میکند؟
در حالی که عربستان روزانه حدود ۶ تا ۶.۵ میلیون بشکه نفت صادر میکند، برآوردها نشان میدهد تعداد نفتکشهای درگیر در صادرات این کشور کمتر از ناوگان موسوم به «سایه» ایران است؛ تفاوتی که پرسشهایی جدی درباره نسبت تعداد نفتکشها، ظرفیت حمل و حجم واقعی صادرات ایجاد کرده است.
عربستان سعودی بهعنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان، برای انتقال نفت خام خود به بازارهای بینالمللی به شبکهای گسترده از نفتکشهای بسیار بزرگ (VLCC) متکی است. ناوگان اصلی حمل نفت این کشور تحت مدیریت شرکت «بحری» قرار دارد؛ شرکتی که تا پایان سال ۲۰۲۴ مالک ۴۱ نفتکش VLCC با مجموع ظرفیت حدود ۱۲.۸ میلیون تن وزن مرده (DWT) بوده است.
ظرفیت همزمان حمل این ناوگان حدود ۹۰ تا ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام برآورد میشود. افزون بر این، عربستان در دورههای افزایش تولید، بین ۱۰ تا ۲۰ نفتکش دیگر را نیز بهصورت اجارهای به کار میگیرد. در مجموع، تعداد نفتکشهای بسیار بزرگ فعال در صادرات نفت عربستان حدود ۵۰ تا ۶۰ فروند تخمین زده میشود که ظرفیت تجمیعی آنها حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیون تن وزن مرده است.
در مقابل، گزارشهای بینالمللی نشان میدهد ناوگان موسوم به «سایه» ایران بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ نفتکش را شامل میشود؛ ظرفیتی در حدود ۳۴ تا ۳۶ میلیون تن وزن مرده که معادل تقریبی ۲۵۰ تا ۲۶۰ میلیون بشکه برآورد شده است. با این حال، صادرات نفت ایران حدود یک تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز اعلام میشود، در حالی که صادرات عربستان به بیش از ۶ میلیون بشکه در روز میرسد.
این تفاوت آماری نشان میدهد رابطه مستقیمی میان تعداد نفتکشها و حجم صادرات روزانه وجود ندارد. چند عامل کلیدی در این زمینه نقش دارند:
- شفافیت و دسترسی به بازار جهانی: عربستان بدون محدودیت تحریمی، نفت خود را در چارچوب قراردادهای رسمی و منظم صادر میکند، در حالی که صادرات ایران با محدودیتهای تحریمی و مسیرهای غیرمستقیم همراه است.
- چرخش سریعتر ناوگان: نفتکشهای عربستان در مسیرهای کوتاهتر و با برنامههای منظمتری فعالیت میکنند، بنابراین نرخ گردش (Turnover) بالاتری دارند.
- مدت توقف و ریسک عملیاتی: نفتکشهای مرتبط با ایران بهدلیل پیچیدگیهای بیمهای، تغییر پرچم، خاموشی سیستمهای رهگیری و انتقال کشتی به کشتی، زمان بیشتری در دریا سپری میکنند.
- کارایی لجستیکی و قراردادهای بلندمدت: عربستان از شبکه توزیع و قراردادهای پایدار با پالایشگاههای جهانی برخوردار است که برنامه صادرات را منظم و مستمر میکند.
در نتیجه، هرچند ناوگان درگیر در صادرات نفت ایران از نظر تعداد بزرگتر به نظر میرسد، اما کارایی عملیاتی، سرعت گردش و دسترسی بدون مانع به بازارهای جهانی باعث شده عربستان با ناوگانی کوچکتر، چند برابر ایران نفت صادر کند.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام