قفسهها پر، جیبها خالی/کالابرگ یکمیلیونی پاسخگوی هزینه خانوار نیست
گزارشهای میدانی نشان میدهد اگرچه اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی کمبود کالا در فروشگاهها ایجاد نکرده، اما بسیاری از خانوارها میگویند اعتبار یکمیلیون تومانی پاسخگوی هزینه واقعی سبد معیشت نیست و ناچارند مابهالتفاوت را خودشان پرداخت کنند.
با گذشت بیش از یک ماه از آغاز مرحله جدید طرح کالابرگ الکترونیکی، بررسیهای میدانی از چند فروشگاه زنجیرهای در تهران نشان میدهد اقلام اساسی مشمول طرح در دسترس است و کمبودی در قفسهها دیده نمیشود؛ با این حال بسیاری از شهروندان معتقدند اعتبار یکمیلیون تومانی برای تأمین کامل نیاز خانوار کافی نیست.
پس از حذف ارز ترجیحی و افزایش محسوس قیمت کالاهای اساسی، دولت از دیماه اجرای نسخه جدید کالابرگ را با هدف انتقال یارانه از ابتدای زنجیره تأمین به مصرفکننده نهایی آغاز کرد. در این طرح به هر فرد اعتبار مشخصی تعلق میگیرد که صرفاً برای خرید اقلام تعیینشده از جمله گوشت، مرغ، روغن، برنج، حبوبات و لبنیات کمچرب قابل استفاده است و امکان برداشت نقدی یا خرید سایر کالاها وجود ندارد. هدف اعلامشده، حفظ قدرت خرید خانوار و جلوگیری از کاهش مصرف کالاهای ضروری بوده است.
با این حال، اجرای طرح از ابتدا با چالشهایی همراه شد؛ از جمله اختلالهای مقطعی سامانه پرداخت، قطع و وصل اینترنت فروشگاهها، ابهام در نحوه استفاده از اعتبار و پرسشهایی درباره کارمزد خرید کالابرگی. اگرچه مسئولان اعلام کردند کارمزد تنها در صورت خرید بیش از سقف اعتبار اعمال میشود، اما برخی خریداران از کسر مبلغ ۵۰۰۰ تومان در هر خرید خبر میدهند.
در همین زمینه، مجتبی اخلاقی، نماینده مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تأکید کرده مبلغ ۵۰۰۰ تومان به عنوان کارمزد از مردم دریافت نمیشود، بلکه بهصورت سیستمی کسر و همزمان به اعتبار خرید افزوده میشود و فروشندگان موظفاند کالا را معادل کل اعتبار در اختیار مشتری قرار دهند. با این حال برخی شهروندان میگویند عملاً بازگشت این مبلغ را در خریدهای خود مشاهده نکردهاند.
دولت همچنین شیوه دوم اجرای طرح را معرفی کرد که بر اساس آن ۹ قلم کالای اساسی به مدت سه ماه با قیمت ثابت عرضه میشود، اما تا ۲۵ بهمنماه جزئیات اجرایی این روش به بسیاری از فروشگاهها ابلاغ نشده و متقاضیان همچنان در انتظار اجرای آن هستند.
در کنار این مسائل، مهمترین انتقاد مطرحشده به کفایت نداشتن اعتبار کالابرگ بازمیگردد. افزایش قیمتها پس از حذف ارز ترجیحی موجب شده این اعتبار تنها بخشی از هزینه سبد مصرفی را پوشش دهد. یکی از خریداران در گفتوگو با ایسنا میگوید: «با یک میلیون تومان عملاً چیزی باقی نمیماند. دو بسته گوشت که بخریم، اعتبار تمام میشود و بقیه را باید از جیب بدهیم.»
در مقابل، مدیران فروشگاهها از افزایش تقاضا برای اقلام مشمول و نبود کمبود کالا خبر میدهند. به گفته آنان، در هفتههای نخست برخی محدودیتها وجود داشت اما اکنون تأمین کالا پایدار است و فروش اقلامی مانند روغن، برنج و گوشت رشد قابل توجهی داشته است.
با این حال، زیرساختهای پرداخت در برخی فروشگاهها همچنان با اختلال روبهروست و صفهای طولانی صندوقها و کندی ثبت تراکنشها باعث نارضایتی خریداران شده است. برخی شهروندان میگویند به دلیل طولانی شدن فرآیند پرداخت، گاهی از استفاده از کالابرگ صرفنظر کردهاند.
برآیند این گزارش نشان میدهد طرح کالابرگ در حوزه تأمین و توزیع کالاهای اساسی توانسته از شکلگیری کمبود جلوگیری کند و به گفته مسئولان، طی یک ماه گذشته حدود ۷۷ هزار میلیارد تومان کالا از طریق این طرح به مصرفکنندگان رسیده است؛ با این حال، از نگاه بسیاری از خانوارها این سیاست تنها جبرانکننده بخشی از فشار هزینههاست و کارآمدی بلندمدت آن به مهار تورم و ثبات قیمتها وابسته خواهد بود.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام