حق جذب چیست و چگونه محاسبه میشود؟ جزئیات پرداخت، افزایش و مشمولیت بیمه و مالیات
حق جذب یا فوقالعاده بازار کار مبلغی است که برای جذب و حفظ نیروهای متخصص پرداخت میشود؛ مزدی که در کارگاههای فاقد طرح طبقهبندی مشاغل بر اساس توافق کارگر و کارفرما تعیین شده و در عین حال مشمول بیمه و مالیات است.
حق جذب یکی از مزایای مزدی در قانون کار است که با هدف جذب و حفظ نیروی کار، بهویژه نیروهای متخصص و کمیاب، پرداخت میشود. این مبلغ در شرایطی که بازار کار با کمبود نیروی ماهر مواجه است، نقش مهمی در رقابت میان کارفرمایان برای جذب نیرو ایفا میکند.
محمدرضا فرزعلیان، فعال حوزه کار درباره مفهوم و نحوه محاسبه حق جذب توضیح داد: زمانی که در یک شغل کمبود نیروی کار وجود داشته باشد و تقاضا برای جذب نیرو بیشتر از عرضه باشد، بازار با کمبود نیروی تخصصی مواجه میشود. در چنین شرایطی کارفرمایان برای جذب و نگهداشت این نیروها، مبالغی بالاتر از سطح معمول پرداخت میکنند که به آن «حق جذب» یا «فوقالعاده بازار کار» گفته میشود.
وی با اشاره به جایگاه این مزایا در قانون کار گفت: حق جذب در زمره مزایای به تبع شغل قرار میگیرد. مطابق ماده ۳۶ قانون کار، مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل شامل مزایایی است که بر اساس ماهیت شغل یا شرایط محیط کار و بهمنظور ترمیم مزد در ساعات عادی کار پرداخت میشود.
فرزعلیان مزایای به تبع شغل را شامل مواردی همچون حق سختی کار، حق سرپرستی و فوقالعاده شغل دانست و افزود: این مزایا وابسته به شغل هستند و به همه کارگران تعلق نمیگیرند. حق جذب نیز عمومی نیست و معمولاً به کارگرانی پرداخت میشود که در مشاغل تخصصی یا دارای کمبود نیروی ماهر فعالیت دارند.
وی در خصوص وضعیت حق جذب در کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل در آنها اجرا میشود، اظهار کرد: در طرح طبقهبندی مشاغل، عوامل مختلفی از جمله تخصص، سختی کار، ریسک و مسئولیت دارای امتیاز مشخص هستند و در تعیین گروه شغلی و مزد مبنا تأثیر دارند. با این حال، فوقالعاده بازار کار یا حق جذب از این قاعده مستثنا شده است.
به گفته این فعال کارگری، بر اساس آییننامه اجرایی طرح طبقهبندی مشاغل، پرداخت دستمزد بالاتر از مزد طبقه و پایه استحقاقی با توجه به ضرورتهای ناشی از بازار کار مجاز است که این موضوع به همان فوقالعاده بازار کار یا حق جذب اشاره دارد.
فرزعلیان درباره نحوه تعیین مبلغ حق جذب در کارگاههای فاقد طرح طبقهبندی مشاغل توضیح داد: در این کارگاهها مبلغ حق جذب بر اساس توافق میان کارگر و کارفرما تعیین میشود و عدد مشخص و ثابتی برای آن در قانون پیشبینی نشده است.
وی تأکید کرد: با این حال، افزایش این مزایا در سال جدید تابع افزایش سالانه سایر سطوح مزدی است. به عبارت دیگر، در کارگاههای فاقد طرح طبقهبندی، حق جذب بخشی از حقوق پایه محسوب میشود و در زمان اعمال افزایش حقوق سالانه، همراه با مزد روزانه و پایه سنوات تجمیع میشود.
به گفته او، طبق بخشنامه حقوق و دستمزد سال ۱۴۰۵، افزایش سایر سطوح مزدی معادل ۴۵ درصد بهعلاوه رقم ثابت ماهانه یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان تعیین شده و حق جذب نیز در چنین کارگاههایی مشمول این افزایش خواهد بود.
فرزعلیان در مقابل درباره کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل در آنها اجرا میشود، تصریح کرد: در این کارگاهها چون حق جذب جزو مزد مبنا محسوب نمیشود، مشمول افزایش سالانه حقوق قرار نمیگیرد و افزایش مصوب صرفاً بر مزد مبنا اعمال میشود.
این فعال حوزه کار در پاسخ به این پرسش که آیا حق جذب مشمول بیمه و مالیات میشود یا خیر، گفت: حق جذب از جمله مزایای نقدی مستمر به تبع شغل است و بر اساس قانون تأمین اجتماعی، مزایای نقدی مستمر مشمول کسر حق بیمه هستند.
وی افزود: همچنین طبق قانون مالیاتهای مستقیم، حقوق و مزایای پرداختی به تبع شغل مشمول مالیات هستند. بنابراین حق جذب نیز مشمول بیمه و مالیات بوده و کارفرما موظف است این مبلغ را در فیش حقوقی کارگران درج و در محاسبه کسورات بیمه و مالیات لحاظ کند.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام