مقاومت صنایع لبنی در برابر تعدیل نرخ/حاشیه سود ۵ درصدی یا سودای صادرات؟

با وجود کاهش شدید سرانه مصرف لبنیات در کشور و افزایش چشمگیر مرجوعی محصولات از فروشگاه‌ها، صنایع لبنی همچنان در برابر تعدیل قیمت‌ها مقاومت می‌کنند. در حالی که افزایش ۳۰ درصدی قیمت شیرخام (۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان مصوب) بهانه‌ای برای گرانی محصولات شده، دست‌اندرکاران این صنعت معتقدند این رشد قیمت تنها ۲۰ درصد بر قیمت تمام‌شده تأثیر دارد، اما در عمل حاضر به کاهش حاشیه سود خود برای بازگرداندن محصولات به سبد خانوار نیستند.

افزایش نرخ خرید شیرخام از ابتدای خردادماه، موج جدیدی از گرانی در قفسه لبنیات ایجاد کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد برخلاف سایر صنایع غذایی که در صورت کاهش تقاضا به کاهش قیمت روی می‌آورند، کارخانجات لبنی به دلیل چشم‌داشت به بازارهای صادراتی، اولویت را از بازار داخلی سلب کرده‌اند.

سقوط مصرف؛ از استانداردهای جهانی تا سفره‌های خالی

محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران، با تأیید کاهش ۱۵ درصدی سرانه مصرف، وضعیت را نگران‌کننده خواند. به گفته وی، سرانه مصرف که باید طبق استانداردهای جهانی ۱۵۰ تا ۱۶۰ کیلوگرم در سال باشد، اکنون به حدود ۶۰ تا ۶۵ کیلوگرم سقوط کرده است؛ افت شدیدی که باعث شده نرخ مرجوعی کالا از فروشگاه‌ها به کارخانه‌ها به ۳ درصد برسد.

فربد در توجیه عدم کاهش قیمت‌ها باوجود رکود بازار گفت: «حاشیه سود این صنعت ناچیز و در حدود ۵ درصد است؛ بنابراین فضای چندانی برای تعدیل نرخ‌ها وجود ندارد.» وی همچنین تأکید کرد که افزایش قیمت محصولات، تنها تابعی از قیمت تمام‌شده است و قیمت‌های نهایی باید به تأیید سازمان حمایت برسد.

صادرات؛ اولویت جایگزینِ بازار داخلی؟

یکی از انتقادات جدی افکار عمومی، اولویت یافتن بازارهای صادراتی برای صنایع لبنی است. برخی معتقدند کارخانجات با تمرکز بر صادرات شیرخشک (با میانگین صادرات ۱۵ هزار تن در ماه طی سال گذشته)، نیاز بازار داخلی را در اولویت دوم قرار داده‌اند.

با این حال، سخنگوی انجمن صنایع لبنی ضمن ردِ شایعه تبدیل محصولات مرجوعی به شیرخشک صادراتی، تصریح کرد: «محصولات مرجوعی با نظارت مستقیم وزارت بهداشت معدوم‌سازی و اسناد آن برای کسر مالیات به وزارت دارایی ارائه می‌شود.»

با این اوصاف، به نظر می‌رسد در شرایطی که مردم به دلیل گرانی از مصرف لبنیات فاصله گرفته‌اند، صنایع لبنی با تکیه بر حاشیه سود ۵ درصدی و نیم‌نگاهی به درآمدهای ارزی ناشی از صادرات، انگیزه‌ای برای سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر «کاهش قیمت برای افزایش حجم فروش» ندارند؛ رویکردی که در بلندمدت می‌تواند سلامت عمومی جامعه را با مخاطرات جدی روبه‌رو کند.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما