گزارش مرکز آمار از یکی از سنگینترین ماههای تورمی؛ فشار قیمتها از سفره فراتر رفت
گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم در اردیبهشت ۱۴۰۵ با جهش ماهانه ۸.۸ درصدی و تورم نقطهای ۸۳.۹ درصدی وارد فاز تازهای شده؛ فازی که در آن موج گرانی از خوراکیها عبور کرده و خدمات، درمان، حملونقل، ارتباطات و کالاهای بادوام را نیز بهشدت دربر گرفته است.
گزارش تازه مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشت ۱۴۰۵ از ثبت یکی از سنگینترین ماههای تورمی اقتصاد ایران حکایت دارد؛ ماهی که در آن نه فقط سطح عمومی قیمتها بالا رفته، بلکه سرعت رشد قیمتها نیز به شکل محسوسی افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، تورم ماهانه کل کشور در اردیبهشت به ۸.۸ درصد رسیده؛ رقمی که نسبت به فروردین ۳.۸ واحد درصد افزایش نشان میدهد. همزمان، تورم نقطهبهنقطه نیز از ۷۳.۵ درصد در فروردین به ۸۳.۹ درصد در اردیبهشت رسیده و تورم سالانه هم با رشد ۴ واحد درصدی، در سطح ۵۷.۷ درصد قرار گرفته است. قرار گرفتن این سه شاخص در چنین سطوحی نشان میدهد مسئله فقط گرانی نیست، بلکه شتاب تورم نیز بار دیگر شدت گرفته است.
تورم از وضعیت مزمن به فاز جهشی رسید
بررسی روند یکساله تورم از اردیبهشت ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد اقتصاد ایران بهتدریج از تورم مزمن به سمت تورم جهشی حرکت کرده است. در اردیبهشت سال گذشته، تورم نقطهبهنقطه کل کشور ۳۸.۷ درصد بود، اما این نرخ در اردیبهشت امسال به ۸۳.۹ درصد رسیده است. به این معنا که خانوارها برای خرید همان سبد کالا و خدمات، بهطور متوسط نزدیک به ۸۴ درصد بیشتر از سال قبل هزینه کردهاند.
روند ماهانه نیز همین تصویر را تأیید میکند. تورم ماهانه در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ عمدتاً در محدوده ۲.۷ تا ۳.۹ درصد در نوسان بود، اما از مهرماه به بعد وارد سطح جدیدی شد. این نرخ در مهر به ۵ درصد، در دی به ۷.۹ درصد و در بهمن به ۹.۴ درصد رسید. اگرچه در اسفند و فروردین کاهش نسبی دیده شد، اما اردیبهشت ۱۴۰۵ با ثبت تورم ماهانه ۸.۸ درصدی بار دیگر به یکی از سنگینترین ماههای این دوره تبدیل شد.
تورم سالانه نیز از این روند عقب نمانده است. این شاخص از ۳۳.۹ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۴ به ۵۷.۷ درصد در اردیبهشت امسال رسیده است. اهمیت این عدد در آن است که تورم سالانه شاخصی کندتر و میانگینگیر است؛ بنابراین افزایش آن نشان میدهد فشار قیمتی اخیر صرفاً یک شوک مقطعی نبوده و به روند عمومی قیمتها نیز منتقل شده است.
خوراکیها همچنان کانون اصلی فشار معیشتی
در ترکیب گروههای کالایی، خوراکیها همچنان اصلیترین منشأ فشار بر معیشت خانوارها هستند. تورم نقطهای گروه خوراکیها و آشامیدنیها در اردیبهشت به ۱۲۹.۸ درصد رسیده و تورم نقطهای گروه خوراکیها بهتنهایی ۱۳۱.۳ درصد ثبت شده است. این ارقام بهوضوح نشان میدهد قیمت مواد غذایی نسبت به اردیبهشت سال گذشته بیش از دو برابر شده و اصلیترین اجزای سبد ضروری خانوار با جهشی بسیار شدیدتر از تورم عمومی مواجه شدهاند.
در میان اقلام خوراکی، روغنها و چربیها با تورم نقطهای ۲۶۶.۹ درصدی در صدر گرانیها قرار دارند؛ به بیان دیگر، قیمت این گروه نسبت به سال قبل بیش از سهونیم برابر شده است. پس از آن، گوشت قرمز و گوشت ماکیان با ۱۷۵.۸ درصد، شیر، پنیر و تخممرغ با ۱۶۱.۱ درصد و نان و غلات با ۱۴۰.۶ درصد قرار گرفتهاند. این ترکیب نشان میدهد موج تورمی بیشترین فشار را بر کالاهای پایه و روزمره خانوار وارد کرده است.
در شاخص تورم سالانه نیز همین روند دیده میشود. تورم سالانه روغنها و چربیها به ۱۲۱.۳ درصد رسیده، نان و غلات ۱۱۴.۲ درصد، میوه و خشکبار ۹۰ درصد و کل خوراکیها ۸۳ درصد ثبت شده است؛ ارقامی که همگی بهطور معناداری بالاتر از تورم سالانه کل کشور قرار دارند. بنابراین گرانی مواد غذایی صرفاً یک جهش ماهانه نبوده و در میانگین دوازدهماهه نیز از تورم عمومی پیشی گرفته است.
موج گرانی از سفره عبور کرد
با این حال، دادههای اردیبهشت فقط از تداوم فشار در خوراکیها خبر نمیدهد؛ بلکه نشان میدهد تورم با شدت بالا به گروههای غیرخوراکی و خدمات نیز سرایت کرده است. بر اساس این گزارش، تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در اردیبهشت ۹.۵ درصد بوده؛ نرخی که حتی از تورم ماهانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات با ۸ درصد نیز بالاتر است. این موضوع نشان میدهد موج گرانی دیگر فقط در سفره خانوار متمرکز نیست و اکنون تمام ابعاد هزینه زندگی را دربر گرفته است.
در این میان، حملونقل با تورم ماهانه ۲۰.۲ درصدی بالاترین رشد قیمت را در میان گروههای غیرخوراکی ثبت کرده است. در زیرگروههای این بخش نیز خرید وسایل نقلیه ۲۷.۹ درصد، استفاده از وسایل حملونقل شخصی ۱۵.۷ درصد و خدمات حملونقل عمومی ۱۴.۸ درصد در یک ماه افزایش قیمت داشتهاند. اهمیت این جهش در آن است که حملونقل تنها یک هزینه مستقل برای خانوار نیست، بلکه از مسیر هزینه جابهجایی و توزیع، میتواند به سایر قیمتها نیز سرایت کند.
بهداشت و درمان نیز در اردیبهشت تورم ماهانه ۱۸.۳ درصدی را تجربه کرده؛ عددی که برای یک گروه ضروری، بسیار سنگین ارزیابی میشود. همچنین مبلمان و لوازم خانگی با ۱۶.۱ درصد، ارتباطات با ۱۴.۴ درصد و تفریح و فرهنگ با ۱۴.۳ درصد از دیگر گروههایی هستند که رشدهای قابلتوجهی ثبت کردهاند. در نتیجه، تصویر کلی اردیبهشت نشان میدهد خانوارها نه فقط در تأمین مواد غذایی، بلکه در درمان، حملونقل، ارتباطات و خرید کالاهای بادوام نیز با موج تازهای از فشار هزینهای روبهرو شدهاند.
وزن بالای مسکن، چهره تورم را آرامتر نشان داد
یکی از نکات مهم گزارش مرکز آمار، نقش گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها در تعدیل ظاهری شاخص کل است. این گروه با ضریب اهمیت ۳۶.۱۱ درصد، بالاترین وزن را در شاخص قیمت مصرفکننده دارد، اما تورم ماهانه آن در اردیبهشت فقط ۲.۵ درصد و تورم نقطهای آن ۳۴.۷ درصد ثبت شده است. در زیرگروه اجاره نیز تورم ماهانه ۱.۹ درصد، تورم نقطهای ۳۰.۹ درصد و تورم سالانه ۳۳.۲ درصد بوده است.
پایینتر بودن این ارقام نسبت به سایر گروهها باعث شده شاخص کل تا حدی آرامتر از واقعیت فشار قیمتها در دیگر بخشها دیده شود. برای مقایسه، تورم نقطهای خوراکیها ۱۳۱.۳ درصد، روغنها و چربیها ۲۶۶.۹ درصد، حملونقل ۹۷.۳ درصد، خرید وسایل نقلیه ۱۲۵.۸ درصد و مبلمان و لوازم خانگی ۱۰۰ درصد ثبت شده است. به همین دلیل، اگر وزن بالای اجاره در شاخص کل وجود نداشت، تصویر عمومی تورم احتمالاً بسیار تندتر به نظر میرسید.
شکاف تورم نقطهای و سالانه، نشانه تشدید فشار قیمتی
از سوی دیگر، فاصله میان تورم نقطهای و تورم سالانه نیز از شتابگیری قیمتها در ماههای اخیر حکایت دارد. تورم نقطهای کل کشور در اردیبهشت ۸۳.۹ درصد و تورم سالانه ۵۷.۷ درصد بوده؛ یعنی شکافی معادل ۲۶.۲ واحد درصد میان این دو شاخص وجود دارد. این فاصله در برخی گروهها بسیار شدیدتر است. برای نمونه، تورم نقطهای روغنها و چربیها ۲۶۶.۹ درصد است، در حالی که تورم سالانه این گروه ۱۲۱.۳ درصد ثبت شده است.
این شکاف نشان میدهد بخش بزرگی از فشار قیمتی نه در کل سال، بلکه بهطور خاص در ماههای اخیر تشدید شده و اقتصاد ایران با موج تازهای از افزایش قیمتها مواجه است؛ موجی که دیگر از خوراکیها فراتر رفته و عملاً همه اجزای اصلی زندگی خانوار را درگیر کرده است.
*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام