بازار ۵۰ میلیارد دلاری روسیه؛ فرصتی که ایران هنوز از آن سهم نگرفته است

تحولات ژئوپلیتیکی و خروج بسیاری از شرکت‌های غربی از روسیه، فرصت تازه‌ای برای حضور شرکت‌های فعال در حوزه خدمات فنی و مهندسی و ساخت‌وساز ایجاد کرده است. با این حال، ایران با وجود توانمندی‌های فنی و سابقه اجرای پروژه‌های بزرگ، هنوز نتوانسته جایگاه قابل‌توجهی در این بازار به دست آورد.

برآوردها نشان می‌دهد ارزش بازار ساخت‌وساز مسکونی روسیه به حدود ۵۰ میلیارد دلار می‌رسد و برنامه‌های توسعه زیرساختی این کشور تا سال ۲۰۳۰ نیز ادامه خواهد داشت. همین موضوع، روسیه را به یکی از مهم‌ترین مقاصد رقابت شرکت‌های بین‌المللی تبدیل کرده است.

پس از خروج شرکت‌های اروپایی و آمریکایی، کشورهایی مانند چین، ترکیه و امارات با سرعت وارد بازار روسیه شدند. بر اساس آمارها، چین نزدیک به ۹.۸ میلیارد دلار، امارات حدود ۳.۲ میلیارد دلار و شرکت‌های ترکیه‌ای حدود ۲.۷ میلیارد دلار در پروژه‌های عمرانی و زیرساختی این کشور حضور دارند.

در همین حال، دولت روسیه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای توسعه بخش مسکن در دستور کار قرار داده است. تنها برای سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۹ هزار میلیارد روبل سرمایه‌گذاری در این بخش پیش‌بینی شده که بخش قابل توجهی از آن به منطقه مسکو اختصاص دارد.

بررسی نیازهای بازار روسیه نشان می‌دهد بیشترین تقاضا مربوط به واحدهای مسکونی ۱۲۰ تا ۱۴۰ مترمربعی است و اعتبار سازنده، کیفیت اجرا و سابقه شرکت‌ها از مهم‌ترین معیارهای انتخاب پیمانکاران و توسعه‌دهندگان محسوب می‌شود.

کارشناسان معتقدند شرکت‌های ایرانی از نظر توان فنی و تجربه اجرای پروژه‌های عمرانی، نیروگاهی، صنعتی و ساختمانی ظرفیت مناسبی برای حضور در این بازار دارند، اما نبود اطلاعات تخصصی درباره قوانین، نظام مناقصات، استانداردها، هزینه‌های اجرا و ویژگی‌های بازار روسیه، یکی از مهم‌ترین موانع توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی به شمار می‌رود.

در همین زمینه، رئیس کمیسیون خدمات فنی، مهندسی و احداث اتاق ایران تأکید کرده است که استفاده مؤثر از مطالعات بازار و ارائه اطلاعات تخصصی به بخش خصوصی، می‌تواند مسیر ورود شرکت‌های ایرانی به بازارهای خارجی را هموارتر کند.

فعالان اقتصادی همچنین معتقدند هرچند برخی فناوری‌های پیشرفته هنوز در اختیار شرکت‌های بزرگ بین‌المللی است، اما بخش زیادی از پروژه‌های روسیه به فناوری‌های متعارف و میان‌رده نیاز دارد؛ حوزه‌ای که شرکت‌های ایرانی از توان رقابتی مناسبی برخوردار هستند و می‌توانند با هزینه کمتر وارد رقابت شوند.

با این حال، چالش‌هایی مانند پیچیدگی نظام حقوقی و مناقصات، نقش پررنگ دولت در اجرای پروژه‌ها، محدودیت‌های تأمین مالی، دریافت ضمانت‌نامه‌های بانکی، پوشش ریسک قراردادها و تفاوت‌های مقرراتی میان مناطق مختلف روسیه، همچنان از موانع اصلی حضور شرکت‌های ایرانی در این بازار محسوب می‌شود.

کارشناسان بر این باورند که فرصت ایجادشده در بازار روسیه دائمی نخواهد بود و رقبای منطقه‌ای ایران در حال تثبیت موقعیت خود هستند. از این رو، تدوین راهبردی مشخص، تقویت ابزارهای حمایتی، تسهیل تأمین مالی و انجام مطالعات تخصصی بازار، پیش‌شرط افزایش سهم ایران از صادرات خدمات فنی و مهندسی به روسیه خواهد بود.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما