تأمین مالی خرد/ نسخهای نو برای اشتغال نسل Z در اقتصاد ایران
در شرایطی که بازار کار ایران با رشد بیکاری جوانان و کاهش جمعیت فعال اقتصادی روبهروست، اجرای طرح ملی «تأمین مالی خرد» در ۱۶ استان کشور میتواند بهعنوان راهکاری اجتماعمحور برای اشتغالزایی محلی و تقویت امید در میان نسل جدید مطرح شود.
اقتصاد ایران در دهه اخیر با تغییرات معناداری در ساختار جمعیتی و الگوی اشتغال مواجه بوده است. کاهش جمعیت فعال، رشد بیکاری جوانان و محدودیت منابع سرمایهگذاری کلان، نشانههایی از یک چرخش ساختاری در بازار کار به شمار میرود.
بر اساس آمار رسمی، نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله به حدود ۲۵ درصد رسیده و طی یک دهه گذشته حدود ۸۰۰ هزار نفر به جمعیت غیرفعال اقتصادی افزوده شدهاند. همزمان جمعیت جوانان ۱۵ تا ۳۴ سال از حدود ۲۸ میلیون نفر در سال ۱۳۹۶ به ۲۴ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است؛ روندی که علاوه بر حرکت جامعه به سمت سالمندی، از فشار مضاعف بر بازار کار حکایت دارد.
در چنین شرایطی، اجرای طرح ملی «تأمین مالی خرد» از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ۱۶ استان کشور، میتواند گامی تازه در سیاستهای اشتغالزایی خرد و محلی باشد. این طرح با تشکیل بیش از ۶۰۰ گروه خودیار و صندوق توسعه محلی در ۴۶ شهرستان مرزی، به دنبال ایجاد چرخههای کوچک اما پایدار اقتصادی است.
نسلهای جدید، بهویژه نسل Z و α، نگاه متفاوتی به مفهوم کار دارند. آنها بیش از استخدام رسمی، به دنبال استقلال، انعطافپذیری و معنا در فعالیت اقتصادی هستند. رشد فریلنسرها، کسبوکارهای دیجیتال و استارتآپهای خرد در ایران نیز بازتاب همین تغییر نگرش است. با این حال، سیاستهای سنتی اشتغال هنوز فاصله محسوسی با این تحولات نسلی دارد.
طرح «تأمین مالی خرد» از چند منظر حائز اهمیت است: تمرکز بر اقتصاد اجتماعمحور در مناطق محروم، تقویت کار جمعی و خودیاری، و ایجاد سازوکارهای مالی غیرمتمرکز که وابستگی به تسهیلات بانکی را کاهش میدهد.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند موفقیت این طرح منوط به پیوند آن با آموزشهای مهارتی و دیجیتال، اتصال به بازارهای داخلی و صادراتی، و ایجاد سازوکارهای شفاف نظارتی است. در غیر این صورت، خطر تبدیل صندوقهای محلی به منابع تسهیلات کوتاهمدت و پراکنده وجود خواهد داشت.
از منظر اجتماعی نیز اشتغال تنها به معنای درآمد نیست؛ بلکه عاملی کلیدی در تقویت اعتماد اجتماعی، احساس مفید بودن و امید به آینده محسوب میشود. در شرایط تورمی و افزایش مهاجرت نیروی جوان، چنین طرحهایی میتوانند نقشی فراتر از اقتصاد ایفا کرده و به تقویت سرمایه اجتماعی کمک کنند.
در مجموع، «تأمین مالی خرد» اگر بتواند از چارچوب وامدهی محدود فراتر رود و به بستری برای آموزش، شبکهسازی و کارآفرینی محلی تبدیل شود، میتواند نهتنها محرک اقتصاد مناطق محروم، بلکه تقویتکننده امید در میان نسل جوان ایران باشد؛ سرمایهای که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز است.
*بازنویسی:تحریریه پژواک کارفرما
انتهای پیام