۱۰ هزار کانتینر ایرانی در انتظار ترخیص؛ پاکستان هزینه‌های بندری را تا ۸۰ درصد کاهش داد

حدود ۱۰ هزار کانتینر متعلق به صاحبان کالاهای ایرانی در بندر کراچی پاکستان متوقف مانده و هزینه‌های سنگینی از جمله دموراژ، انبارداری و دیتنشن را به بازرگانان تحمیل کرده است؛ در این میان، بسته تشویقی جدید پاکستان با تخفیف‌هایی تا ۸۰ درصد در برخی هزینه‌های بندری می‌تواند بخشی از بار مالی این توقف را کاهش دهد، هرچند تعیین تکلیف کانتینرهای قدیمی همچنان در ابهام است.

در جریان جنگ ۴۰ روزه و پس از اعمال محدودیت در تردد دریایی، برخی کشتی‌های حامل کالاهای ایرانی براساس قوانین و مقررات بین‌المللی، محموله‌های خود را در نخستین بنادر در دسترس تخلیه کردند. در این میان، بندر کراچی به یکی از مهم‌ترین محل‌های توقف کانتینرهای متعلق به صاحبان کالاهای ایرانی تبدیل شد.

براساس آخرین آمار گمرک کراچی، حدود ۱۰ هزار کانتینر متعلق به صاحبان کالاهای ایرانی در این بندر متوقف شده است؛ موضوعی که علاوه بر ایجاد ابهام درباره نحوه انتقال و ترخیص محموله‌ها، هزینه‌های قابل‌توجهی را نیز به صاحبان کالا تحمیل کرده است.

دموراژ، انبارداری و دیتنشن از جمله هزینه‌هایی هستند که در پی ماندگاری کانتینرها در بندر به بازرگانان تحمیل شده و ضرورت تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر این محموله‌ها را افزایش داده است.

بسته تشویقی پاکستان برای ترانشیپمنت در کراچی و قاسم

در چنین شرایطی، قاسم حبیب‌پور، دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، از بسته جامع تشویقی پاکستان برای ترانشیپمنت در بنادر کراچی و قاسم خبر داده است.

براساس این بسته و با توجه به اعلام وزارت امور خارجه ایران و اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت امور دریایی پاکستان، دولت پاکستان در اوت ۲۰۲۶ بسته جدیدی را با هدف توسعه و افزایش ترانشیپمنت در بندر کراچی (KPT) و بندر قاسم (PQA) نهایی و اجرایی کرده است.

این بسته شامل مشوق‌ها و تخفیف‌هایی در هزینه‌های بندری، انبارداری و خدمات ترمینالی برای محموله‌های ترانشیپمنت است و می‌تواند هزینه جابه‌جایی و نگهداری بخشی از محموله‌ها را کاهش دهد.

تخفیف ۸۰ درصدی ترانشیپمنت و ۳۰ روز انبارداری رایگان

یکی از مهم‌ترین مشوق‌های پیش‌بینی‌شده در بسته جدید پاکستان، کاهش پلکانی هزینه‌های **Port Wet Charges** متناسب با سهم بار ترانشیپمنت کشتی‌هاست.

بر این اساس، برای کشتی‌هایی که ۵ تا ۱۰ درصد سهم بار آنها ترانشیپمنت باشد، ۲۰ درصد تخفیف در نظر گرفته شده است. این تخفیف برای سهم ۱۱ تا ۲۵ درصد به ۳۰ درصد، برای سهم ۲۶ تا ۵۰ درصد به ۵۰ درصد، برای سهم ۵۰ تا ۹۰ درصد به ۷۰ درصد و برای سهم ۹۰ تا ۱۰۰ درصد به ۸۰ درصد می‌رسد.

برای دو سطح بالاتر نیز حداقل حجم ۲ هزار و ۳ هزار و ۵۰۰ TEU برای کشتی‌های کانتینری تعیین شده است.

در بندر کراچی، تخفیف **Wharfage** نیز بین ۲۰ تا ۸۰ درصد پیش‌بینی شده است. علاوه بر این، ۱۴ روز انبارداری رایگان در ترمینال‌ها و ۳۰ روز انبارداری رایگان در محدوده TPX، تحت مسئولیت نماینده حمل، ارائه خواهد شد.

تخفیف ۱۰۰ درصدی Wharfage در بندر قاسم

در بندر قاسم نیز تخفیف **Wharfage** به میزان ۱۰۰ درصد در نظر گرفته شده است. همچنین هفت روز انبارداری رایگان در ترمینال‌ها پیش‌بینی شده که در صورت جابه‌جایی تحت مسئولیت نماینده، این مدت می‌تواند تا ۲۱ روز افزایش یابد.

چهار ترمینال اصلی کانتینری پاکستان نیز در اجرای این طرح مشارکت دارند که شامل KICT، SAPTL و KGTL در بندر کراچی و QICT در بندر قاسم هستند.

همچنین برای بارهای ترانشیپمنت، تخفیف **Terminal Handling Charges (THC)** براساس سهم ترانشیپمنت تعیین شده است؛ به‌طوری‌که برای سهم ۵ تا ۱۰ درصد، ۱۰ درصد تخفیف، برای سهم ۱۱ تا ۲۵ درصد، ۲۰ درصد و برای سهم بیش از ۲۵ درصد، تا سقف ۲۵ درصد تخفیف در نظر گرفته شده است.

این تخفیف‌ها برای کانتینرهای ۲۰ و ۴۰ فوت اعمال خواهد شد.

کانتینرهای قدیمی همچنان بلاتکلیف‌اند

براساس اطلاعیه منتشرشده، چهارچوب جدید جایگزین تمامی ابلاغیه‌ها و SROهای قبلی مربوط به تخفیف‌های ترانشیپمنت می‌شود و هدف از اجرای آن، ایجاد نظامی واحد، شفاف و مبتنی بر عملکرد در دو بندر اصلی پاکستان اعلام شده است.

با این حال، تخفیف‌های جدید شامل کانتینرهایی می‌شود که از **۱۵ مرداد ۱۴۰۵** در بنادر پاکستان تخلیه شده‌اند. بنابراین، وضعیت کانتینرها و محموله‌های قدیمی که پیش از این در بندر کراچی دپو شده‌اند، همچنان نیازمند پیگیری و تعیین تکلیف جداگانه است.

از سوی دیگر، نحوه دقیق بهره‌مندی محموله‌های مرتبط با ایران از این تخفیف‌ها به ضوابط و دستورالعمل‌های اجرایی، مقررات گمرکی و شرایط اعلامی بنادر، ترمینال‌ها و اپراتورهای مربوطه بستگی دارد.

بر همین اساس، به شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی توصیه شده است پیش از برنامه‌ریزی و اقدام عملیاتی، شرایط اجرایی و هزینه‌های استفاده از این مشوق‌ها را به‌صورت دقیق بررسی کنند.

 تخفیف ۸۰ درصدی انبارداری؛ یکی از دستاوردهای پیگیری ایران

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، نیز با اشاره به وضعیت کانتینرهای ایرانی در بندر کراچی گفته بود که مشخص نبودن تعداد دقیق کانتینرها، هویت صاحبان کالا و نحوه ترخیص آنها، ابهامات زیادی ایجاد کرده است.

به گفته وی، علاوه بر این ابهامات، هزینه‌های سنگینی مانند دموراژ، انبارداری و دیتنشن نیز به کانتینرهای ایرانی تحمیل شده بود و برای رفع این مشکلات، پیگیری‌های گسترده‌ای از سوی تهران با طرف پاکستانی انجام شد.

در ادامه این پیگیری‌ها، تصمیم بر اعزام یک تیم تخصصی به پاکستان گرفته شد و هیئتی متشکل از اتاق ایران، اتاق تهران و سایر اتاق‌های ذی‌ربط به این کشور اعزام شدند.

سنندجی اختصاص تخفیف ۸۰ درصدی هزینه‌های انبارداری را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سفر هیئت ایرانی به پاکستان عنوان کرد و گفت این تخفیف می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بار مالی تحمیل‌شده به بازرگانان را کاهش دهد.

وی همچنین با اشاره به گزینه‌های پیش‌رو برای انتقال کالاهای ایرانی، حمل دریایی و تخلیه کانتینرها در بندرعباس یا چابهار را از راهکارهای مناسب دانست و این بنادر را دارای شرایط مساعدتری برای انتقال محموله‌ها عنوان کرد.

تخفیف پاکستان شامل کدام محموله‌های ایران می‌شود؟

اکنون در شرایطی که حدود ۱۰ هزار کانتینر متعلق به صاحبان کالاهای ایرانی در بندر کراچی متوقف مانده، بسته تشویقی جدید پاکستان می‌تواند بخشی از هزینه‌های انبارداری و خدمات بندری را کاهش دهد.

با این حال، مسئله اصلی همچنان تعیین تکلیف کانتینرهای قدیمی است؛ چراکه تخفیف‌های جدید لزوماً شامل محموله‌هایی که پیش از تاریخ تعیین‌شده در بنادر پاکستان تخلیه شده‌اند، نمی‌شود.

در کنار آن، ظرفیت مسیرهای زمینی، هزینه انتقال و انتخاب مسیر بهینه برای جابه‌جایی کانتینرها نیز از چالش‌های مهم پیش‌روی صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل است. بنابراین، تخفیف‌های جدید پاکستان اگرچه می‌تواند بخشی از هزینه‌های تجارت در این مسیر را کاهش دهد، اما حل کامل مشکل ۱۰ هزار کانتینر ایرانی همچنان به تعیین تکلیف محموله‌های قدیمی و تصمیم‌گیری درباره مسیر انتقال آنها وابسته است.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما