افزایش تقاضا برای بیمه جنگ پس از جنگ رمضان/ هزینه بالا و ریسک سنگین همچنان مانع اصلی

گزارشها نشان می دهد هفته‌هایی که از جنگ رمضان گذشته برای صنعت بیمه با شرایطی متفاوت همراه بوده است. افزایش تماس‌ها، استعلام‌ها و مراجعه‌های مردمی نشان می‌دهد نگرانی از تکرار بحران‌های مشابه در ذهن بسیاری از شهروندان پررنگ‌تر شده است.

خانواده‌هایی که تا پیش از این شاید شناخت دقیقی از پوشش بیمه جنگ نداشتند، اکنون درباره جزئیات آن پرس‌وجو می‌کنند؛ اینکه در صورت وقوع دوباره حوادث مشابه چه نهادی خسارت‌ها را جبران می‌کند و آیا دولت مانند دوره جنگ ۱۲ روزه گذشته وارد عمل خواهد شد یا خیر.

در همین زمینه، بستگانی رئیس مرکز مدیریت ریسک و تدوین مقررات بیمه مرکزی، در گفت‌وگویی درباره ابعاد این موضوع توضیح داد که خسارت‌های ناشی از جنگ در هیچ نقطه‌ای از جهان در دسته «ریسک‌های معمول» قرار نمی‌گیرند. به گفته او، این نوع ریسک‌ها علاوه بر احتمال وقوع، به دلیل گستردگی خسارت‌ها می‌توانند از توان مالی یک شرکت بیمه فراتر بروند. به همین دلیل نیز نرخ بیمه جنگ به‌طور طبیعی از بسیاری از پوشش‌های بیمه‌ای دیگر بالاتر است.

او با اشاره به سازوکار تعیین نرخ‌ها گفت بیمه مرکزی در تعیین مستقیم قیمت بیمه جنگ دخالتی ندارد و شرکت‌های بیمه بر اساس ارزیابی‌های خود و در چارچوب مصوبات شورای‌عالی بیمه اقدام به قیمت‌گذاری می‌کنند. به همین دلیل ممکن است نرخ این بیمه‌نامه در شرکت‌های مختلف متفاوت باشد. بستگانی تأکید کرد درک ماهیت واقعی این ریسک اهمیت زیادی دارد و انتظار بیمه‌نامه ارزان در این حوزه با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد.

به گفته او، موضوع مهم دیگر در بیمه جنگ سقف تعهدات شرکت‌های بیمه است. برخی شرکت‌ها تنها تا ۵۰ درصد ارزش ملک را تحت پوشش قرار می‌دهند و برخی دیگر امکان پوشش تا ۱۰۰ درصد ارزش را ارائه می‌کنند. این موضوع به معنای آن است که حتی در بیمه‌نامه‌های با پوشش کامل نیز ممکن است همه خسارت‌ها به‌طور کامل جبران نشود.

بستگانی توضیح داد دلیل این محدودیت آن است که شرکت‌های بیمه بدون برخورداری از پشتوانه مالی بسیار بزرگ نمی‌توانند ریسک‌هایی در مقیاس جنگ را به‌طور کامل پوشش دهند. بنابراین علاوه بر تعیین نرخ‌های بالاتر، از طریق محدود کردن سقف تعهدات نیز تلاش می‌کنند ریسک خود را مدیریت کنند.

رئیس مرکز مدیریت ریسک بیمه مرکزی درباره میزان تقاضا برای این بیمه‌نامه نیز گفت پس از جنگ رمضان افزایش محسوسی در میزان استعلام‌ها و درخواست‌ها مشاهده شده است. با این حال، برخی کاهش‌های مقطعی نیز به این دلیل رخ داده که در زمان جنگ ۱۲ روزه گذشته بسیاری از بیمه‌گذاران الحاقیه‌های مربوط به پوشش جنگ را تمدید کرده بودند و در حال حاضر نیازی به خرید مجدد ندارند.

او در ادامه به چالش پوشش ریسک‌های جنگی برای صنایع بزرگ اشاره کرد و گفت سرمایه صنایع و زیرساخت‌های کلان به اندازه‌ای است که صنعت بیمه به تنهایی قادر به پوشش کامل آن نیست. کارخانه‌ها، پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی و صنایع مادر در صورت بروز حمله یا حادثه جنگی ممکن است با خسارت‌هایی مواجه شوند که رقم آن از سرمایه چند شرکت بیمه نیز فراتر برود.

به همین دلیل، بیمه مرکزی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی طرحی را برای ایجاد «صندوق ویژه خسارت‌های جنگی» تهیه کرده است. در صورت تصویب این طرح، منابعی از سوی دولت در این صندوق قرار خواهد گرفت تا پس از آنکه شرکت‌های بیمه تا سقف توان خود خسارت‌ها را پرداخت کردند، مابقی خسارت از محل این صندوق جبران شود.

بستگانی گفت صنایع بزرگ نیز در این زمینه مکاتباتی با دولت انجام داده‌اند و منتظر تصمیم‌گیری نهایی هستند. او ایجاد چنین صندوقی را برای مدیریت ریسک‌های جنگی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر دانست.

وی همچنین به برخی تصمیمات حمایتی صنعت بیمه در زمان جنگ اشاره کرد. یکی از مهم‌ترین این تصمیم‌ها بخشودگی جریمه دیرکرد بیمه شخص ثالث بود؛ جریمه‌ای که طبق قانون باید اعمال می‌شد اما با توجه به شرایط خاص آن دوره، بیمه مرکزی از شرکت‌ها خواست از اعمال آن صرف‌نظر کنند.

از دیگر اقدامات انجام‌شده حذف الزام ارائه کروکی برای بسیاری از خسارت‌های خودرو بود. به گفته بستگانی، در مواردی که شرکت بیمه بتواند بر اساس سایر مدارک تشخیص دهد خسارت قابل پرداخت است، دیگر نیازی به کروکی نیست. این اقدام باعث شد مردم در شرایطی که رفت‌وآمد دشوار بود، از مراجعه‌های غیرضروری معاف شوند.

در حوزه بیمه‌های زندگی نیز مهلت پرداخت اقساط افزایش یافت تا بیمه‌گذاران مشمول جریمه یا کسورات نشوند. همچنین در تصادفات رانندگی تصمیم گرفته شد در صورت نبود اختلاف میان طرفین، خسارت تا سقف کامل تعهدات بیمه‌نامه شخص ثالث مقصر بدون نیاز به کروکی پرداخت شود.

بستگانی در ادامه درباره ماهیت بیمه جنگ توضیح داد که این بیمه کاملاً اختیاری است و الزامی برای خرید آن وجود ندارد، اما همه شرکت‌های بیمه مجوز صدور این پوشش را دارند. او افزود در جریان جنگ ۱۲ روزه گذشته کمک‌هایی از سوی دولت برای جبران خسارت‌ها انجام شد، اما منابع دولت محدود است و ممکن است در شرایط مشابه همه خسارت‌ها پوشش داده نشود.

به گفته او، تصمیم برای خرید بیمه جنگ باید بر اساس ارزیابی میزان ریسک و مقایسه شرایط شرکت‌های مختلف گرفته شود و در واقع این انتخاب بیش از آنکه صرفاً یک خرید بیمه‌ای باشد، نوعی تصمیم احتیاطی و آینده‌نگرانه به شمار می‌رود.

در پایان این گفت‌وگو، رئیس مرکز مدیریت ریسک بیمه مرکزی به موضوع بیمه کشتی‌ها در تنگه هرمز نیز اشاره کرد. او گفت در این زمینه جلساتی با سازمان بنادر و شورای‌عالی صنایع دریایی برگزار شده و قرار است متنی مشترک برای پوشش‌های بیمه‌ای تدوین شود.

به گفته بستگانی، این طرح هنوز در مرحله بررسی قرار دارد و در تدوین آن علاوه بر ملاحظات بیمه‌ای، مسائل امنیتی نیز مورد توجه قرار گرفته است. او ابراز امیدواری کرد که این طرح‌ها هرچه زودتر نهایی شود تا صنعت بیمه بتواند با پشتوانه‌ای قوی‌تر وارد حوزه پوشش ریسک‌های جنگی شود؛ حوزه‌ای که پس از جنگ رمضان بیش از گذشته برای مردم و فعالان اقتصادی اهمیت پیدا کرده است.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما