معوقات ۱۷ ماهه ارزی و هزینه‌های سنگین، امنیت غذایی را تهدید می‌کند

عضو انجمن واردکنندگان برنج با تأکید بر اهمیت امنیت غذایی در شرایط بحرانی، هشدار داد که تداوم معوقات ارزی، افزایش هزینه‌های واردات و فشارهای مالی بر تأمین‌کنندگان کالاهای اساسی می‌تواند در آینده مشکلات جدی برای تأمین نیازهای کشور ایجاد کند.

قنبر حسامی اظهار کرد: جنگ‌های امروز تنها به عرصه نظامی محدود نمی‌شوند و یکی از مهم‌ترین میدان‌های پنهان آنها، تأمین غذا و حفظ ثبات بازار کالاهای اساسی است. از این منظر، مدیریت تأمین کالاهای اساسی و حفظ ذخایر راهبردی در جریان جنگ اخیر، یکی از نقاط قوت کشور محسوب می‌شود.

وی افزود: در حالی که بسیاری از کشورها طی سال‌های اخیر به دلیل بحران‌های زنجیره تأمین و تنش‌های ژئوپلیتیکی با کمبود کالاهای غذایی روبه‌رو شدند، ایران توانست با اتکا به ذخایر استراتژیک و مدیریت واردات، از بروز بحران جدی در بازار کالاهای اساسی جلوگیری کند.

حسامی با تأکید بر ضرورت تقویت ذخایر راهبردی کالاهایی نظیر گندم، برنج، روغن و شکر گفت: این ذخایر باید به‌عنوان سرمایه‌ای ملی تلقی شوند و توسعه آنها در اولویت سیاست‌گذاری‌های دولت قرار گیرد.

رشد هزینه‌ها و تغییر الگوی مصرف خانوارها

عضو انجمن واردکنندگان برنج افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، انرژی و بسته‌بندی را از عوامل اصلی رشد هزینه تولید در صنایع غذایی دانست و افزود: بخشی از این افزایش هزینه‌ها ناگزیر به بازار مصرف منتقل شده و فشار بیشتری را بر خانوارها وارد کرده است.

وی یکی از پیامدهای این شرایط را تغییر الگوی مصرف مردم عنوان کرد و گفت: کاهش قدرت خرید موجب شده بخشی از مصرف‌کنندگان به سمت کالاهای ارزان‌تر حرکت کنند و حساسیت بیشتری نسبت به قیمت‌ها داشته باشند.

حسامی با اشاره به وضعیت بازار برنج اظهار کرد: طی سال‌های اخیر و به‌ویژه پس از جنگ، افزایش قیمت برنج داخلی و وارداتی باعث شده بخشی از مصرف‌کنندگان به استفاده از محصولات اقتصادی‌تر روی آورند. این مسئله نشان می‌دهد که عامل قیمت بیش از گذشته در انتخاب کالاهای اساسی نقش تعیین‌کننده پیدا کرده است.

وی همچنین به افزایش اهمیت حبوبات در سبد غذایی خانوارها اشاره کرد و گفت: رشد قیمت گوشت و سایر منابع پروتئینی سبب شده بخشی از خانوارها برای تأمین نیاز غذایی خود مصرف حبوبات را افزایش دهند. این موضوع اهمیت تولید داخلی این محصولات را دوچندان می‌کند.

معوقات ارزی؛ چالش بزرگ تأمین‌کنندگان کالاهای اساسی

عضو انجمن واردکنندگان برنج با اشاره به مشکلات ناشی از پرداخت نشدن مطالبات ارزی واردکنندگان اظهار کرد: بسیاری از واردکنندگان در سال‌های گذشته کالاهای اساسی مورد نیاز کشور را با این تصور وارد کردند که ارز ترجیحی یا دولتی دریافت خواهند کرد و بر همین اساس کالاها را با نرخ‌های مصوب عرضه کردند.

وی افزود: با گذشت ۱۷ ماه، بخش قابل توجهی از مطالبات ارزی این فعالان اقتصادی همچنان پرداخت نشده و این موضوع به اعتبار واردکنندگان ایرانی در بازارهای بین‌المللی آسیب وارد کرده است.

حسامی ادامه داد: تأخیر در تسویه این مطالبات نه به نفع اقتصاد کشور است، نه به نفع تجارت خارجی و نه در راستای تقویت امنیت غذایی کشور. در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم واردات کالاهای اساسی بدون وقفه انجام شود و ذخایر استراتژیک در سطح مطلوب باقی بماند.

وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده از سوی تشکل‌های صنفی گفت: با وجود برگزاری جلسات متعدد و مکاتبات رسمی، هنوز زمان مشخصی برای پرداخت این مطالبات از سوی نهادهای مسئول از جمله وزارت اقتصاد و بانک مرکزی اعلام نشده است.

به گفته وی، بسیاری از واردکنندگان به دلیل دریافت نکردن ارز با مشکلات مالی جدی مواجه شده‌اند و بدهی‌های قابل توجهی به فروشندگان خارجی دارند؛ موضوعی که توان آنها برای واردات مجدد کالا را به شدت کاهش داده است.

انتقاد از برخی رویه‌های نظارتی

حسامی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت ذخایر کالایی کشور، برخی رویه‌های نظارتی در حوزه انبارها را مورد انتقاد قرار داد و گفت: در برخی موارد شاهد بازرسی‌های مکرر و پرونده‌سازی‌هایی بوده‌ایم که بدون بررسی‌های کارشناسی کافی انجام شده است.

وی مدعی شد: در مواردی توقیف کالاها باعث ماندگاری طولانی‌مدت آنها در انبارها شده و حتی زمینه فساد کالا و کاهش عرضه به بازار را فراهم کرده است؛ مسئله‌ای که می‌تواند به افزایش قیمت‌ها و کمبود کالا منجر شود.

عضو انجمن واردکنندگان برنج خواستار بازنگری در شیوه‌های نظارتی شد و افزود: لازم است فرآیندهای نظارت و بازرسی با دقت، مدیریت و کارشناسی بیشتری انجام شود تا ضمن حفظ حقوق مصرف‌کنندگان، از آسیب به فعالان اقتصادی و اختلال در تأمین کالاهای اساسی جلوگیری شود.

هزینه‌های واردات؛ عامل اصلی افزایش قیمت برنج

حسامی افزایش قیمت‌های جهانی، رشد هزینه‌های حمل‌ونقل، اختلالات ناشی از محدودیت فعالیت بنادر جنوبی، افزایش هزینه انرژی و رشد تعرفه‌های گمرکی را از مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت برنج دانست.

وی اظهار کرد: بخشی از این عوامل خارج از کنترل دولت است، اما برخی هزینه‌ها از جمله تعرفه‌های گمرکی و هزینه‌های مرتبط با مجوزها قابل مدیریت هستند.

به گفته این فعال اقتصادی، در حال حاضر هزینه‌های گمرکی هر کیلوگرم برنج به حدود ۴۰ هزار تومان می‌رسد و کاهش این هزینه‌ها می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت‌ها داشته باشد.

عضو انجمن واردکنندگان برنج در پایان تأکید کرد: کاهش هزینه‌های استاندارد، بهداشت، مالیات بر ارزش افزوده، تسهیل صدور ضمانت‌نامه‌ها و اعمال برخی معافیت‌های گمرکی و مالیاتی می‌تواند فشار موجود بر واردکنندگان را کاهش داده و در نهایت به ثبات بیشتر بازار و کنترل قیمت کالاهای اساسی منجر شود.

*بازنویسی: تحریریه پژواک کارفرما